από metereologos.gr
Σάββατο 26 Μαΐου 2018
 
 

Η ηδονή της πολυγλωσσίας

Γιατί οι γλωσσομαθείς ζουν καλύτερα
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Σάββατο πρωί, κάθησα σε ένα μικροσκοπικό αλλά κομψό καφέ του κέντρου. Δύο λεπτά αργότερα, ήρθε και κάθησε στο τραπέζι δίπλα μου ένας νεαρός, γύρω στα 20-22. Παρήγγειλε έναν freddo και άνοιξε μπροστά του ένα γαλλικό περιοδικό (υποθέτω ήταν το «L'Express»). Πρόσεξα αμέσως τις σημειωμένες με φλούο μαρκαδόρο λέξεις και δίπλα του, πολυκαιρισμένο, ένα γαλλικό λεξικό «Le Robert micro». Διαβολική σύμπτωση αλλά από την άλλη πλευρά καθόταν μια - λίγο πιεστική - μητέρα που διάβαζε ένα αγγλικό βιβλίο στη δωδεκάχρονη, νομίζω, κόρη της (από όσο μπόρεσα να δω μια διασκευασμένη για παιδιά ιστορία από τις εκδόσεις Penguin). Πιάσαμε την κουβέντα. Ο νεαρός ετοιμαζόταν για το Sorbonne 2, η μαμά ήθελε να ενισχύσει το λεξιλόγιο της κόρης της. Στην παρέα προστέθηκε και μια 45χρονη γυναίκα, μαθηματικός, όπως μου είπε, αλλά με μια ιδιαίτερη έφεση στις γλώσσες: «Είναι δομές, γι' αυτό με έλκουν. Εμαθα μόνη μου τουρκικά. Είναι η μοναδική γλώσσα που δεν έχει εξαιρέσεις». Κάθησα λίγο ακόμη να απολαύσω αυτή τη δροσερή polyglotte όαση στο κέντρο της Αθήνας. Ακόμη και σε εποχές κρίσης, σκέφτηκα, με την ελληνική οικογένεια να «κόβει» αβέρτα «ιδιαίτερα» και φροντιστήρια, η εκμάθηση ξένων γλωσσών παραμένει το εθνικό χόμπι μας (οι Ελληνες παραμένουν πρώτοι σε επίπεδο γλωσσομάθειας στην Ευρώπη).

Τα τελευταία 15 χρόνια όλο και περισσότερες έρευνες έρχονται να αναδείξουν την αιώνια λιακάδα του πολύγλωσσου μυαλού. Και δεν είναι μόνο η εγκεφαλική νεότητα και οι μειωμένες νοητικές εκπτώσεις (μέχρι και η επιβράδυνση της άνοιας) που εξασφαλίζουν όσοι μαθαίνουν, ακόμη και σε προκεχωρημένη ηλικία, μία έστω γλώσσα πέραν της μητρικής τους. Είναι ότι με κάθε γλώσσα που μιλάς ασκείσαι σε περισσότερα εννοιολογικά σχήματα. Η ξένη γλώσσα είναι πρωτίστως ένας άλλος τρόπος «προσπέλασης του κόσμου», όπως μου είχε πει χαρακτηριστικά προ ετών ο εθνικός γλωσσολόγος μας Γεώργιος Μπαμπινιώτης. Γιατί δεν μαθαίνεις απλώς άλλες λέξεις για τα ίδια πράγματα, αλλά εισάγεσαι σε μια άλλη οργάνωση, σύλληψη και έκφραση του κόσμου. «Σαν να μπαίνεις σε μια άλλη διαμόρφωση της πραγματικότητας».

Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε εσχάτως στην επιθεώρηση «Psychological Science», οι δίγλωσσοι διαθέτουν μια «νοητική ελαστικότητα» που τους επιτρέπει κάθε φορά να εναλλάσσουν όχι μόνο τη γλώσσα αλλά και την οπτική τους. Οπως θα γράψει στον βρετανικό «Independent» ο επικεφαλής της έρευνας αυτής Πάνος Αθανασόπουλος από το Τμήμα Γλωσσολογίας και Αγγλικής Γλώσσας στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ: δίγλωσσοι και μονόγλωσσοι εθελοντές κλήθηκαν να παρακολουθήσουν βιντεοκλίπ στα οποία εμπλεκόταν κάποιο είδος κίνησης (π.χ. μια γυναίκα που περπατάει προς ένα αυτοκίνητο ή ένας ποδηλάτης που κατευθύνεται προς ένα σουπερμάρκετ). Τους ζητήθηκε να περιγράψουν αυτό που βλέπουν. Ο μονόγλωσσος Γερμανός είπε: «Μια γυναίκα περπατάει προς ένας αυτοκίνητο» και «ένας άνδρας κάνει ποδήλατο κατευθυνόμενος προς ένα σουπερμάρκετ». Ο μονόγλωσσος Αγγλος, πάλι, περιέγραψε μόνο την πράξη: «Μια γυναίκα περπατάει» ή «ένας άνδρας κάνει ποδήλατο». Λογικό καθότι οι γερμανόφωνοι υιοθετούν εν γένει μια πιο «ολιστική» προσέγγιση - βλέπουν δηλαδή το όλον - εν αντιθέσει με τους αγγλόφωνους που «ζουμάρουν» ανελέητα πάνω στην πράξη και όχι στην έκβασή της (το αποτέλεσμα ή τον στόχο της). Οταν όμως ζητήθηκε το ίδιο από δίγλωσσους εθελοντές (αγγλόφωνους και γερμανόφωνους), επέδειξαν την υπερφυσική ικανότητα σουπερήρωα. Ανάλογα με τη γλώσσα που χρησιμοποιούσαν κάθε φορά, άλλαζαν και «κοστούμι».

Σημειωτέον ότι η δεύτερη γλώσσα είναι ακόμη πιο ζωτικής σημασίας στη σημερινή Ελλάδα της «νέας εθνικοφροσύνης». Σε καθιστά πιο ανεκτικό, σε απαλλάσσει από τη γλωσσική σου αλαζονεία, σε καθιστά πολίτη του κόσμου. «Το να κατακτήσεις μια δεύτερη γλώσσα είναι σαν να έχεις μια δεύτερη ψυχή» έλεγε ο «Πατέρας της Ευρώπης», ο Καρλομάγνος. Αυτό πρέπει ενδεχομένως να θυμούνται όσοι επιμένουν να απαξιώνουν την ξένη γλώσσα, αντιμετωπίζοντάς τη μόνο ως καταναγκαστικό έργο ή ως σίγουρο «διαβατήριο» για μια απαιτητική αγορά εργασίας. Αλλά και όλοι εκείνοι (στη δημόσια κυρίως εκπαίδευση) που επιμένουν να τη διδάσκουν, χωρίς αγάπη και φαντασία, σαν αποπαίδι της διδακτέας ύλης.

* Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino το Σάββατο 30 Μαΐου 2015



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (16)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    (οι Ελληνες παραμένουν πρώτοι σε επίπεδο γλωσσομάθειας στην Ευρώπη) | 02/06/2015 20:45
    Αχ αυτό το σχόλιο... Πολύ ωραίο το άρθρο σας. Αλλά αυτό το σχόλιο: (οι Ελληνες παραμένουν πρώτοι σε επίπεδο γλωσσομάθειας στην Ευρώπη)... Πού το είδατε αυτό; Συμφωνώ με την ουσία του άρθρου σας και με όλους σχεδόν τους σχολιαστές του που επισημαίνουν την ανακρίβεια, "την αβάσταχτη ελαφρότητα", αυτού του σχολίου. Η σύγχρονη Ελλάδα είναι δυστυχώς "επαρχιώτικη, δεν είναι αρκετά ανοιχτή στον κόσμο όπως πολλές άλλες χώρες. Ο κόσμος δεν γυρίζει γύρω από εμάς. Οι έλληνες πράγματι δεν είναι οι τελευταίοι στις ξένες γλώσσες "οι γάλλοι για παράδειγμα είναι χειρότεροι", αλλά σίγουρα δεν είναι μεταξύ των πρώτων.
    Ελληνοελβετός ή Ελβετοέλληνας;
    απάντηση51
     
     
    Τεκμηρίωση | 02/06/2015 20:45
    Υπάρχει κάποια έρευνα/παραπομπή για αυτό: "ι Ελληνες παραμένουν πρώτοι σε επίπεδο γλωσσομάθειας στην Ευρώπη". Ξέρω ότι είμαστε σε καλό επίπεδο, ειδικά σε σχέση με άλλους Νότιους, αλλά όχι πρώτοι σε γλωσσομάθεια.
    Γιώργος
    απάντηση50
     
     
    Μπα | 02/06/2015 18:30
    Aς μάθουμε πρώτα την δικιά μας γλώσσα και μετά τις υπόλοιπες. Όποιος δεν ξέρει την μητρική του γλώσσα δεν ξέρει καμία. Δυστυχώς δεν έχω δει κάποιον (πλην ξένων) να προτρέπει προς μάθηση των ελληνικών.
    Ανώνυμος / η
    απάντηση51
     
     
    Μύθοι | 02/06/2015 18:30
    Έχετε δεί πολλούς ( νεαρούς) δημοσιογράφους ραδιοφώνου και τηλεόρασης να μιλούν " σωστά" αγγλικά ,για άλλες γλώσσες το ξεχνάμε ! Η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας είναι συνεχής και κοπιώδης προσπάθεια ,κάτι που απουσιάζει από το ελλ.DNA.
    Tis
    απάντηση70
     
     
    Ἆρά γε θὰ ὁμιλοῦνται τὰ ¨Ελληνικὰ σὲ 50 χρόνια; | 02/06/2015 18:10
    Δἐν νομίζω ὅτι τὴν σήμερον ἡμέραν ὑπάρχουν Ἕλληνες ποὺ ἀπαξιώνουν ξένες γλῶσσες, κυρία Παπαδημητρίου. Ἀλλ'ὑπάρχουν πολλοί, σχεδὸν ὅλοι, ποὺ ἀπαξιώνουν τὰ Ἑλληνικά! Ἀκόμη καὶ δημοσιογράφοι, καθηγηταί, καὶ τόσοι ἄλλοι!
    Ἀρχαῖος
    απάντηση20
     
     
     
    Σωστότατο. | 02/06/2015 16:44
    Μόνο και μόνο που έχουμε βασικές γνώσεις της ελληνικής έχουμε μεγαλύτερη γλωσσομάθεια απο τους λοιπούς ευρωπαίους. Μαθαίνοντας ακόμα μια ή περισσότερες ευρωπαικες εκτοξεύεται η ικανότητά μας διότι αποκτούμε πιο σφαιρική άποψη της δικής μας γλώσσας ... που είναι και το σημαντικότερο. Ένας λόγος που αντισταθμίζει την απαράδεκτη σχολική εκπαίδευση είναι οι μη μεταγλωτισμένες ταινίες, σε αντίθεση με τους περισσότερους ευρωπαίους. Τέλος το ότι οι Δανοί μιλάνε και σουηδικά ή οι Ισπανοί που μιλάνε πορτογαλικά, ή οι Ολανδοί με τα φλαμανδικά και τα γερμανικά είναι σα να λέμε ότι κι εμείς μιλάμε Κυπριακά. ... δεν μετράει το ίδιο :)
    Ανώνυμος / η
    απάντηση927
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Ελληνες και αγγλικη γλωσσα | 02/06/2015 15:47
    Δεν είμαι σίγουρος για τις έρευνες που αποδεικνύουν ότι η εκμάθηση ξένων γλωσσών είναι το εθνικό χόμπι μας. Παρ'όλα αυτα, επειδή τυγχάνει να εργάζομαι Αγγλία τα τελευταία πέντε χρόνια, αυτό που έχω διαπιστώσει είναι ότι οι περισσότεροι Έλληνες δυσκολεύονται να μιλήσουν σε προχωρημένο επίπεδο την αγγλική γλώσσα σε σχέση με τους Γερμανούς, Σκανδιναβούς, Βούλγαρους κ.α. Συμφωνώ απόλυτα με το υπόλοιπο μέρος του κειμένου.
    giorgosm
    απάντηση4011
    Απαντήσεις  3 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    oi ellines glossomathis??? | 02/06/2015 15:36
    Είναι ένας από τους εθνικούς μύθους πως οι έλληνες ξέρουν ξένες γλώσσες. Εκτός αν θεωρούμε πως ξέρουμε αγγλικά επειδή πήγαμε 2 χρόνια φροντιστήριο
    peronis
    απάντηση426
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Εδω πρεπει να μου πειτε τι ακριβως εννοειτε κα Παπ. | 02/06/2015 11:24
    ,,,,,,,@ "οι Ελληνες παραμένουν πρώτοι σε επίπεδο γλωσσομάθειας στην Ευρώπη". Ότι πραγματι κατεχουν τις ξενες γλωσσες η ότι εχουν την επιθυμια να μαθουν η ότι πανε σε φροντ- ξενων γλωσσων;;;;;;;;;; The eight Member States with a majority of respondents who could speak two other foreign languages:› Luxembourg (84%)› Netherlands (77%)› Slovenia (67%)› Malta (59%)› Denmark (58%)› Latvia (54%)› Lithuania
    Αποδημος στην Ολλανδια
    απάντηση582