Χρησιμοποιούμε ευρέως στα καθ’ ημάς την προτροπή «ζήσε τον μύθο σου», όμως η φράση ίσως σύντομα αποκτήσει διεθνείς προεκτάσεις, λιγότερο αθώες και διασκεδαστικές. Η ιστορία έχει ως εξής: εταιρεία που δραστηριοποιείται στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης αναπτύσσει ένα νέο μοντέλο και ανακαλύπτει ότι είναι τόσο ικανό στο χακάρισμα που προτιμά να μην το κυκλοφορήσει ευρέως. Αντ’ αυτού, καλεί ορισμένους από τους τεχνολογικούς κολοσσούς του πλανήτη να το δοκιμάσουν σε ιδιωτικό περιβάλλον – για να προλάβουν να θωρακίσουν εαυτούς προτού το συγκεκριμένο μοντέλο -ή κάτι σαν αυτό- πέσει σε λάθος χέρια. Το όνομά του είναι Mythos, αποτελεί το νεότερο μέλος της οικογένειας Claude της Anthropic και από τις αρχές του μήνα μονοπωλεί τις συζητήσεις όχι μόνο μέσα στα επιστημονικά εργαστήρια αλλά και σε υπουργεία, κεντρικές τράπεζες και επιτελεία εθνικής ασφάλειας από την Ουάσιγκτον μέχρι τη Σεούλ.
Η Anthropic παρουσίασε το Mythos Preview στις 7 Απριλίου με ένα μείγμα υπερηφάνειας και ανησυχίας. Οι ερευνητές που βάζουν τα μοντέλα να κάνουν ακριβώς εκείνα που δεν θα έπρεπε, προκειμένου να δοκιμάσουν τα όριά τους, το περιέγραψαν ως «εντυπωσιακά ικανό σε εργασίες κυβερνοασφάλειας». Στα εσωτερικά τεστ της εταιρείας, το μοντέλο εντόπισε χιλιάδες σοβαρές ευπάθειες, μεταξύ των οποίων μία που παρέμενε θαμμένη σε λειτουργικό σύστημα επί είκοσι επτά ολόκληρα χρόνια, και όχι μόνο τις βρήκε αλλά πρότεινε και τον τρόπο να εκμεταλλευθεί κανείς το κάθε κενό ασφαλείας.
Σε πάνω από το 80% των περιπτώσεων μπόρεσε να αναπαραγάγει και να εκτελέσει την επίθεση με ελάχιστη ανθρώπινη εποπτεία. Περίπου έναν μήνα αργότερα, τα νούμερα έχουν διαρρεύσει: σε επτά εβδομάδες δοκιμών, το Mythos εντόπισε περίπου 2.000 άγνωστες ευπάθειες. Ενδεικτικά, η Mozilla ανακοίνωσε ότι μέσω του μοντέλου διόρθωσε 271 κενά ασφαλείας στον Firefox. Δηλαδή, για να το πούμε με απλά λόγια: η Anthropic κατασκεύασε έναν εξαιρετικά αποτελεσματικό χάκερ, που δουλεύει γρήγορα, φθηνά και χωρίς να κουράζεται ποτέ.
Η απόφαση που πήρε στη συνέχεια αποτελεί ίσως την πιο ενδιαφέρουσα πτυχή ολόκληρης της υπόθεσης. Αντί να διαθέσει το Mythos σε όλους τους χρήστες του Claude, όπως θα έκανε με ένα συνηθισμένο μοντέλο, η εταιρεία εγκαινίασε κάτι που ονόμασε Project Glasswing – μια πρωτοβουλία που η ίδια περιγράφει ως «μια προσπάθεια να μπουν δικλίδες ασφαλείας στο δυνητικά πιο επικίνδυνο λογισμικό του κόσμου». Στο κλαμπ των εκλεκτών στους οποίους έγινε διαθέσιμη η επίμαχη τεχνολογία συμπεριλήφθησαν οι συνήθεις ύποπτοι της αμερικανικής υψηλής τεχνολογίας: η Amazon Web Services, η Apple, η Microsoft, η Google, η Nvidia, η Broadcom. Ακόμη και η CrowdStrike – η ίδια εταιρεία που τον Ιούλιο του 2024 προκάλεσε παγκόσμιο μπλακ άουτ με μια ελαττωματική ενημέρωση.
Η Anthropic έδωσε επίσης πρόσβαση και σε περισσότερους από σαράντα οργανισμούς υπεύθυνους για κρίσιμο λογισμικό, δεσμεύοντας 100 εκατομμύρια δολάρια σε credits για το Glasswing και 4 εκατομμύρια σε δωρεές προς οργανισμούς open-source ασφάλειας, ενώ ο διευθύνων σύμβουλός της Ντάριο Αμοντέι δήλωσε σε βίντεο ότι η εταιρεία προσφέρθηκε να συνεργαστεί και με τις αμερικανικές αρχές για να βοηθήσει «στην άμυνα απέναντι στους κινδύνους αυτών των μοντέλων».
Στις 21 Απριλίου, ωστόσο, το Bloomberg αποκάλυψε ότι μια μικρή ομάδα χρηστών σε ιδιωτικό κανάλι επικοινωνίας Discord είχε αποκτήσει πρόσβαση στο Mythos την ίδια κιόλας ημέρα της ανακοίνωσης – εν μέρει επειδή ένα από τα μέλη της εργαζόταν ως εξωτερικός συνεργάτης σε εταιρεία-vendor της Anthropic, εν μέρει επειδή μάντεψαν τη διαδικτυακή τοποθεσία του μοντέλου με βάση παλαιότερες πρακτικές της εταιρείας. Δεν φέρεται να το χρησιμοποίησαν για επιθέσεις, αλλά η παράξενη αντίφαση έγινε αμέσως αντιληπτή: το λογισμικό που η ίδια η Anthropic θεωρούσε υπερβολικά επικίνδυνο για ευρεία κυκλοφορία διέρρευσε σε λιγότερο από εικοσιτέσσερις ώρες, μέσω μιας αδυναμίας που το ίδιο υποτίθεται ότι εντοπίζει με ασύγκριτη αποτελεσματικότητα.
Η αντίδραση των ρυθμιστικών αρχών ήταν σχεδόν άμεση και, σε κάποιες περιπτώσεις, φανέρωνε εντυπωσιακά πολύ άγχος. Ο καναδός υπουργός Οικονομικών Φρανσουά-Φιλίπ Σαμπάν είπε πριν από λίγες ημέρες στο BBC ότι το Mythos συζητήθηκε σε συνεδρίαση του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον, χαρακτηρίζοντάς το ως «unknown unknown» – δανειζόμενος τη φράση-τοτέμ του Ντόναλντ Ράμσφελντ –, ως μια απειλή αρκετά σοβαρή δηλαδή ώστε να απαιτεί την προσοχή όλων των υπουργών Οικονομικών. Ο Aντριου Μπέιλι, διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, δήλωσε ότι «πρέπει να εξετάσουμε πολύ προσεκτικά τώρα τι μπορεί να σημαίνει αυτή η νέα εξέλιξη της Tεχνητής Nοημοσύνης για τον κίνδυνο κυβερνοεγκλήματος». Η Ευρωπαϊκή Eνωση ξεκίνησε τις δικές της συζητήσεις με την Anthropic. Στη Νότια Κορέα, η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών (FSC) συγκάλεσε εκτάκτως τους υπεύθυνους πληροφορικής των τραπεζών και των ασφαλιστικών εταιρειών. Στην Αυστραλία, οι ASIC (Australian Securities and Investments Commission) και APRA (Australian Prudential Regulation Authority) ανακοίνωσαν ότι παρακολουθούν στενά την εξέλιξη. Η Νομισματική Αρχή της Σιγκαπούρης (MAS) εξέδωσε ανακοίνωση προειδοποιώντας ότι «τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα χρειάζεται να εντείνουν τις προσπάθειές τους να ενισχύσουν τις άμυνές τους και να εντοπίσουν προληπτικά τις αδυναμίες τους». Ολα αυτά για ένα μοντέλο που δεν έχει κυκλοφορήσει καν δημόσια.
Εδώ κρύβεται μια παράξενη ειρωνεία. Η Anthropic έχει χτίσει το brand της πάνω στο αφήγημα ότι είναι «η πιο υπεύθυνη» εταιρεία Tεχνητής Nοημοσύνης – αυτή που σκέφτεται δύο φορές προτού κυκλοφορήσει κάτι, σε αντίθεση με τους πιο επιθετικούς ανταγωνιστές της. Ο τρόπος όμως με τον οποίο λάνσαρε το Mythos παραπέμπει μάλλον σε μια τέλεια καμπάνια μάρκετινγκ. Το βρετανικό AI Safety Institute κατέληξε, χρησιμοποιώντας στην ανακοίνωσή του συγκρατημένο τόνο, ότι ενώ πρόκειται για ένα πολύ ισχυρό μοντέλο, η μεγαλύτερη απειλή που συνιστά αφορά περιπτώσεις στις οποίες η θωράκιση είναι ήδη αδύναμη. Με άλλα λόγια, το Mythos δεν είναι ένα παντοδύναμο όπλο, αλλά ένας πολύ ικανός οπορτουνιστής ο οποίος βρίσκει τις τρύπες που κανείς δεν πρόλαβε ποτέ να κλείσει.
Ανακολουθίες και παράδοξα
Οι εξελίξεις έρχονται σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συγκυρία. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios, ο Λευκός Οίκος βρίσκεται σε ενεργές διαπραγματεύσεις με την Anthropic ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στο Mythos διάφορες ομοσπονδιακές υπηρεσίες, παρ’ όλο που το Πεντάγωνο βρίσκεται σε ανοιχτή σύγκρουση και δικαστική διαμάχη με την εταιρεία. Πιο πρόσφατα, η Wall Street Journal αποκάλυψε ότι ο ίδιος ο Λευκός Οίκος αντιδρά τώρα σε σχέδιο της Anthropic να επεκτείνει την πρόσβαση σε άλλους 70 οργανισμούς, επικαλούμενος λόγους ασφαλείας και διαθεσιμότητας υπολογιστικής ισχύος – ενώ πάροχοι κρίσιμων υποδομών, όπως η American Water, εκφράζουν δημόσια «εκνευρισμό» που έμειναν εκτός της αρχικής λίστας. Το παράδοξο αυτό είναι χαρακτηριστικό των καιρών μας: το υπουργείο Ενέργειας, που ανησυχεί για πιθανή κινεζική επίθεση στο ηλεκτρικό δίκτυο, θέλει απεγνωσμένα το εργαλείο. Το υπουργείο Οικονομικών, που έχει ευθύνη για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, το ίδιο.
«Ολες οι υπηρεσίες πληροφοριών χρησιμοποιούν ήδη Anthropic» είπε ένας αξιωματούχος της κυβέρνησης στο Axios. «Κάθε υπηρεσία εκτός από το υπουργείο Αμυνας το θέλει». Ο λόγος που το US Department of War βρίσκεται εκτός σχετίζεται με το ότι η Anthropic αρνείται επισήμως να επιτρέψει τη χρήση των μοντέλων της για μαζική παρακολούθηση ή για ανάπτυξη πλήρως αυτόνομων όπλων, κάτι που οι στρατιωτικοί θεωρούν υπερβολικά περιοριστικό. Την ίδια στιγμή, ένας ανώτατος αξιωματούχος παραδέχθηκε στο ίδιο δημοσίευμα, σχεδόν με παράπονο, τον μοναδικό λόγο για τον οποίο συνεχίζονται οι συζητήσεις: «Oι τύποι της Anthropic είναι τόσο καλοί σε αυτό που κάνουν». Εδώ ακριβώς αρχίζει να φαίνεται το ευρύτερο σκηνικό μέσα στο οποίο τοποθετείται η υπόθεση Mythos. Γιατί το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο – είναι σύμπτωμα μιας κατάστασης που διακρίνεται από πολλές αντιφάσεις.
Στις 13 Απριλίου το Ινστιτούτο Ανθρωποκεντρικής Τεχνητής Νοημοσύνης του Πανεπιστημίου Στάνφορντ εξέδωσε την ετήσια έκθεσή του «2026 AI Index Report» – τετρακόσιες σελίδες που λειτουργούν σαν 12μηνη αναφορά για έναν τομέα που συνεχώς επιταχύνει. Τα ευρήματα διαβάζονται σαν θρίαμβος και προειδοποίηση μαζί. Σε ένα από τα πιο απαιτητικά τεστ που έχουν σχεδιαστεί ποτέ για μηχανές, το Humanity’s Last Exam – μια εξέταση με ερωτήσεις που συνέταξαν οι κορυφαίοι ειδικοί κάθε πεδίου ώστε να είναι οι δυσκολότερες που μπορούσαν να φανταστούν –, πριν από έναν χρόνο το καλύτερο μοντέλο απαντούσε σωστά μόλις στο 8,8% των ερωτήσεων. Σήμερα τα κορυφαία μοντέλα ξεπερνούν το 50%. Οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης παράγουν έσοδα με ταχύτητα που δεν είχε σημειώσει καμία προηγούμενη τεχνολογική έκρηξη στην πορεία της ανθρωπότητας. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην πιο «πυκνή» από άποψη κυκλοφορίας νέων μοντέλων περίοδο στην Iστορία – μόνο μέσα στον Φεβρουάριο βγήκαν επτά.
Κι όμως. Την ίδια στιγμή, οι υποδομές που στηρίζουν όλη αυτή τη ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη έχουν σοβαρό αντίκτυπο στον πλανήτη. Σύμφωνα με την έκθεση του Στάνφορντ, τα κέντρα δεδομένων της Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλον τον κόσμο πλέον καταναλώνουν 29,6 γιγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας – όσο περίπου χρειάζεται ολόκληρη η Πολιτεία της Νέας Υόρκης στις ώρες αιχμής. Μόνο η κατανάλωση νερού για τη λειτουργία του GPT-4o της OpenAI υπερβαίνει, σύμφωνα με τους ερευνητές, τις ετήσιες ανάγκες 1,2 εκατομμυρίων ανθρώπων για πόσιμο νερό. Σε τοπικό επίπεδο η αντίδραση είναι ήδη ορατή: δημοτικές αρχές στις Ηνωμένες Πολιτείες αρχίζουν να επιβάλλουν περιορισμούς ή και απαγορεύσεις στην κατασκευή νέων data centers.
Η ανακολουθία, ωστόσο, δεν σταματά εκεί. Οπως παρατήρησε πρόσφατα το περιοδικό «IEEE Spectrum» σχολιάζοντας την ίδια έκθεση, τα σημερινά μοντέλα λύνουν προβλήματα Φυσικής διδακτορικού επιπέδου αλλά μπερδεύονται όταν πρέπει να διαβάσουν την ώρα σε αναλογικό ρολόι. Μελέτη της PwC που δημοσιεύθηκε την ίδια εβδομάδα δείχνει ότι μόνο μια μικρή μερίδα εταιρειών καταφέρνει να μετατρέψει την Τεχνητή Νοημοσύνη σε πραγματική οικονομική απόδοση – οι περισσότερες «τρέχουν» πιλοτικά προγράμματα που μοιάζουν εντυπωσιακά σε παρουσιάσεις, ωστόσο αποδεικνύονται πεισματικά ασαφή στην παραγωγή. Η υπόθεση Mythos συμπυκνώνει όλες αυτές τις αντιφάσεις: έχουμε ένα εργαλείο ικανό, θεωρητικά, να καταστρέψει το τραπεζικό σύστημα, όμως δεν μπορεί να δοθεί στο Πεντάγωνο επειδή η εταιρεία που το έφτιαξε δεν εμπιστεύεται τους όρους χρήσης του – αλλά γίνεται δεκτό, την ίδια ώρα, στις υπηρεσίες Πληροφοριών και στο υπουργείο Ενέργειας. Το ευρύ κοινό μαθαίνει για αυτό το εργαλείο μέσω μιας προειδοποίησης, η οποία λειτουργεί ταυτόχρονα και ως απειλή και ως διαφήμιση.
Κάποτε, η τεχνολογική ανάπτυξη ακολουθούσε ένα πιο απλό, γραμμικό σχήμα: κάποιο εργαλείο λανσαριζόταν στον κόσμο, η κοινωνία προσαρμοζόταν, το ρυθμιστικό πλαίσιο διαμορφωνόταν αργότερα. Στην περίπτωση του Mythos, το μοντέλο δεν έχει καν γίνει διαθέσιμο στους χρήστες και ήδη οι κεντρικές τράπεζες συγκαλούν εκτάκτως τους υπευθύνους ασφαλείας τους. Αυτό ίσως είναι η πιο ακριβής περιγραφή τού πού βρισκόμαστε το 2026: όχι σε ένα σημείο όπου η τεχνολογία έχει ξεπεράσει την κοινωνία, αλλά σε ένα σημείο όπου κάθε νέα ανακοίνωση ενός εργαστηρίου στο Σαν Φρανσίσκο αρκεί για να φέρει τα πάνω κάτω στη διεθνή ατζέντα της εβδομάδας. Και όσο η αντίφαση αυτή παραμένει ως έχει, η Ιστορία θα γράφεται σε μεγάλο βαθμό με τους όρους των λίγων που κατασκευάζουν και εκμεταλλεύονται τα μοντέλα – και όχι των πολλών που καλούνται να ζήσουν με τις συνέπειές τους.
