Ζορζ Μπενζαμέν Κλεμανσό, χωρίς καμία αμφιβολία, λάτρεψε την αρχαία Ελλάδα. Και δεν ήταν ο μόνος από τους γάλλους πολιτικούς ηγέτες του 20ού αιώνα που τη λάτρεψε.
Ο στρατηγός Σαρλ ντε Γκωλ σπάνια εκφωνούσε πολιτικούς λόγους χωρίς αποφθέγματα του Θουκυδίκη, ο Ζορζ Πομπιντού δίδασκε αρχαία ελληνικά, ο Φρανσουά Μιτεράν διάβαζε αρχαία ελληνικά και ο Ζακ Σιράκ κατέφευγε στα αρχαία ελληνικά στα πονήματά του για τον διάλογο των πολιτισμών. Ομως ο Κλεμανσό είχε και μια ακράδαντη πεποίθηση: «Αποκλείεται να είναι κάποιος καλός Γάλλος χωρίς να αντιλαμβάνεται την ιδιοφυΐα των αρχαίων Ελλήνων» συνήθιζε να λέει.
Ο Ζορζ Κλεμανσό στο πλοίο που τον μετέφερε από τη Μασσαλία στην Ελλάδα
Επιδιώκοντας να αναδείξει αυτή την ιδιαίτερη σχέση του Κλεμανσό με την κλασική Ελλάδα, ο γάλλος ιστορικός Λουιζόν Κοστ επιμελήθηκε και παρουσίασε στον κατάλληλο χώρο, δηλαδή στο σπίτι του Κλεμανσό, επί της οδού Μπενζαμέν Φρανκλέν στο Παρίσι, μια έκθεση με τίτλο «Ο Κλεμανσό και η Ελλάδα».
«Στόχος της έκθεσης ήταν να δείξουμε τους δεσμούς που ένωσαν τον Κλεμανσό με την αρχαία αλλά και τη σύγχρονη Ελλάδα, την οποία άλλωστε, πριν γίνει πρωθυπουργός, την επισκέφθηκε τρεις φορές» εξηγεί στο «Βήμα» ο Λουιζόν Κοστ, σημειώνοντας πως, παρά το γεγονός ότι «τα παιδιά των καλών οικογενειών» της Ευρώπης συνήθιζαν κατά τον 19ο αιώνα να κάνουν ένα μεγάλο ταξίδι μετά το τέλος των σπουδών τους, ο Κλεμανσό, ο οποίος είχε λάβει βραβείο αριστείας στα αρχαία ελληνικά σε ηλικία μόλις 10 ετών, την επισκέφθηκε για πρώτη φορά το 1896, δηλαδή όταν ήταν 55 ετών.
O Ζορζ Κλεμανσό ρητορεύει σε σκίτσο του 1918 διά χειρός Νοέλ Ντορβίλ. Σε ελεύθερη μετάφραση το κείμενο αναφέρει: «Δεν έχω παρά μόνο ένα συναίσθημα στην καρδιά: την απέραντη χαρά για την ανάκτηση ολόκληρης της πατρίδας»
Εμεινε στο Ξενοδοχείον της Αγγλίας, στην πλατεία Συντάγματος, που αργότερα μετονομάστηκε σε Μεγάλη Βρεταννία. Εκείνη την εποχή ο Κλεμανσό ήταν ένας δημοσιογράφος, πρώην βουλευτής της «ριζοσπαστικής Αριστεράς» και πρώην δήμαρχος Μονμάρτρης, που το 1870 καθαιρέθηκε από την Κομμούνα του Παρισιού ως «αντιδραστικός».
Κατά τη διάρκεια της πρώτης επίσκεψής του στην Ελλάδα γνωρίστηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον οποίο επιστρέφοντας ανέφερε σε ομιλία του ως «Βενιζουέλο», λέγοντας ωστόσο ότι «σε μερικά χρόνια όλη Ευρώπη θα μιλάει για αυτόν».
Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1899 και το 1904, επισκεπτόμενος όλα τα μέρη των ονείρων του, δηλαδή τη Θήβα, τη Σπάρτη, την Ολυμπία, τους Δελφούς, τη Δήλο, την Κνωσό, τη Φαιστό και φυσικά την Ακρόπολη των Αθηνών, αυτό το «δημιούργημα μιας θαυμαστής ανθρωπότητας», όπως την αποκαλούσε.
«Ηταν πεπεισμένος ότι η Γαλλία όπως και η αρχαία Αθήνα πολέμησαν για την ελευθερία τους εναντίον των εξ ανατολών βαρβάρων»
Ηταν πεπεισμένος ότι οι τραγωδίες του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη που δημιουργήθηκαν εκ παραλλήλου με την αθηναϊκή δημοκρατία «υπήρξαν απαράμιλλα πολιτικά εργαλεία ανύψωσης του θεατή στο ανθρώπινο μεγαλείο». Ενα «ανθρώπινο μεγαλείο» που κατά τον Κλεμανσό κατέστρεψαν η Ρώμη και ο χριστιανισμός. «Αγαπώ την Ελλάδα. Δεν μπορώ να αγαπήσω ούτε τους Ρωμαίους ούτε τους χριστιανούς» συνήθιζε να λέει.
Κατά τον Κλεμανσό πολλά είχαν αλλάξει στην Ελλάδα με το πέρασμα των αιώνων, υπήρχαν όμως δύο στοιχεία αδιάκοπης συνέχειας. Το ένα ήταν η Μεσόγειος που τη θεωρούσε «μήτρα του ελληνικού πολιτισμού» και το άλλο ήταν το ελληνικό φως που «δημιουργούσε μία μοναδική αρμονία ανάμεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον, μία ένταση ανώτερης ζωής που υπερέβη τον χρόνο».
«Ηταν πεπεισμένος ότι η Γαλλία όπως και η αρχαία Αθήνα πολέμησαν για την ελευθερία τους εναντίον των εξ ανατολών βαρβάρων, δηλαδή κατά των Γερμανών η πρώτη και κατά των Περσών η δεύτερη» σημειώνει ο Λουιζόν Κοστ.
Γελοιογραφία του Μπέρναρντ Πάτριτζ το 1915 απεικονίζει τον βασιλιά Κωνσταντίνο με φουστανέλα να δέχεται πιέσεις από Γαλλία – Βρετανία (αριστερά) και από Γερμανία – Βουλγαρία (δεξιά)
Θεώρησε ωστόσο «προδοσία» το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν τάχθηκε από την πρώτη στιγμή στο πλευρό της Γαλλίας κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο λόγω του προσκείμενου στη Γερμανία βασιλιά Κωνσταντίνου Α’. «Ποιος Ελληνας έχει το δικαίωμα να λέει πατρίδα του την Ελλάδα όταν αδιαφορεί για έναν πόλεμο όπου διακυβεύεται όχι μόνο η τύχη της Ευρώπης, αλλά και η τύχη του πολιτισμού που ο ελληνισμός δημιούργησε;» έλεγε τότε ο Κλεμανσό.
Λίγο αργότερα ωστόσο, όταν ήρθε ο Βενιζέλος στα πράγματα και η Ελλάδα τάχθηκε στο πλευρό της Αντάντ, ο Κλεμανσό έγραφε: «Η Ελλάδα, όρθια, εισέρχεται στο προσκήνιο για να επαναλάβει τα αρχαία της κατορθώματα».
*Ευχαριστούμε την κυρία Λιζ Λεντινιάκ, διευθύντρια του Μουσείου Κλεμανσό, για την ευγενική παραχώρηση των φωτογραφιών.
