Σε λίγες ημέρες συμπληρώνεται ένας μήνας από την 28η Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν στρατιωτικά πλήγματα εναντίον του Ιράν. Είναι νωρίς ακόμη για να πει κανείς εάν οι εικόνες βίας και καταστροφής στις οθόνες μας γίνονται σιγά-σιγά μέρος μιας «κανονικότητας» που εδώ και χρόνια απορροφά, σαν μικρές ή μεγάλες δόσεις δηλητηρίου, τις αλλεπάλληλες κρίσεις της εποχής μας. Αυτή τη φορά, ωστόσο, το σοκ μοιάζει ιδιαίτερα ισχυρό.
Παρότι το Ιράν γεωγραφικά βρίσκεται πιο μακριά, λ.χ. από την Ουκρανία, όπου μια άλλη σύγκρουση μαίνεται εδώ και τέσσερα χρόνια, ωστόσο η έναρξη του πολέμου προκάλεσε ένα ωστικό κύμα που γρήγορα εξαπλώθηκε στην παγκόσμια οικονομία και στις διεθνείς γεωπολιτικές ισορροπίες. Στη χώρα μας, το κύμα αυτό ήρθε να προστεθεί σε μια μακρά σειρά απειλών και κραδασμών εδώ και μιάμιση δεκαετία. Εύλογα, το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι: Πόσο ανήσυχοι είμαστε για τις επιπτώσεις του;
Πόσο ανησηχούν οι Έλληνες;
Η ανησυχία είναι έκδηλη και οριζόντια, καθώς εκφράζεται από τη μεγάλη πλειοψηφία των ερωτώμενων σε πολλαπλά επίπεδα. Παρουσιάζει όμως ταυτόχρονα και μια κλιμάκωση. Η διάσταση που μοιάζει να μας ανησυχεί περισσότερο είναι οι επιπτώσεις του πολέμου στην οικονομία της χώρας: πάνω από 9 στους 10 απαντούν ότι ανησυχούν «πολύ» και «αρκετά» (93%).
Εύρημα απολύτως συνεπές με την εικόνα που έχουμε για τις κοινωνικές δυσφορίες στη χώρα μας όλο το προηγούμενο διάστημα. Τα θέματα της οικονομίας και της ακρίβειας, σε τελική ανάλυση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών, είναι αυτά που εδώ και καιρό απασχολούν περισσότερο από οτιδήποτε άλλο τους πολίτες. Αν συνυπολογίσουμε ότι ήδη οι καταναλωτές είδαν αυξήσεις στην τιμή της βενζίνης και άλλων βασικών αγαθών, μπορεί κανείς να υποθέσει ότι και η στάση μας απέναντι σε αυτή τη νέα κρίση θα εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό σε συνάρτηση και με τις οικονομικές της επιπτώσεις.
Κατά τι μικρότερη, αλλά πάντως έντονη, είναι και η ανησυχία για την ασφάλεια της χώρας μας, την οποία εκδηλώνουν πάνω από 7 στους 10 ερωτώμενους (72%). Σε αυτό συντείνει ενδεχομένως τόσο η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, που απέχει μεν από το θέατρο του πολέμου αλλά βρίσκεται κοντά στη Μέση Ανατολή, όσο και οι γεωπολιτικές περιπλοκές που θα μπορούσε να έχει η σύγκρουση, δεδομένων και των παικτών που εμπλέκονται ή μπορεί στο μέλλον να εμπλακούν. Αυτό το εύρημα θα πρέπει κανείς να το δει σε συνδυασμό με ένα άλλο: οι 6 στους 10 ανησυχούν επίσης «πολύ» και «αρκετά» (62%) για το ενδεχόμενο η χώρα μας να έχει στρατιωτική εμπλοκή στον πόλεμο, στην περίπτωση βεβαίως που η σύρραξη αποκτήσει ευρύτερες διαστάσεις.
Για τη μεγάλη πλειοψηφία, επομένως, φαίνεται ότι τίποτα δεν διασφαλίζει πως η Ελλάδα θα παραμείνει ανεπηρέαστη από τον πόλεμο σε όλα τα πιθανά επίπεδα – από την έμμεση οικονομική επίδραση μέχρι και την απευκταία άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Μάλιστα, αξίζει να σημειωθεί ότι η ανησυχία για την ασφάλεια της χώρας και για το ενδεχόμενο στρατιωτικής εμπλοκής της ενισχύεται σε όσους δηλώνουν χαμηλότερο βαθμό πολιτικής εμπιστοσύνης, δηλαδή μικρότερη εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα. Προκύπτει λοιπόν, ταυτόχρονα, και το ερώτημα εάν το πολιτικό σύστημα θα μπορέσει να πείσει τους πολίτες ότι μπορεί να εγγυηθεί τη γεωπολιτική ασφάλεια της χώρας.
Τι πιστεύουν για την αποστολή δυνάμεων στην Κύπρο;
Υπό αυτό το πρίσμα μπορούμε να δούμε τις απαντήσεις και στα άλλα δύο ερωτήματα που τέθηκαν στην έρευνα που παρουσιάζουμε εδώ. Η αποστολή ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων στη Κύπρο, μετά από αίτημά της και με αφορμή την επίθεση με drones στη βρετανική βάση, αξιολογείται θετικά από το 80% (και έστω οριακά πλειοψηφικά και στους αριστερούς, όπου τα αντιπολεμικά αισθήματα είναι εντονότερα).
Η κίνηση αυτή, η οποία πήρε διαστάσεις ευρωπαϊκής αλληλεγγύης καθώς συνοδεύθηκε από την αποστολή δυνάμεων και εκ μέρους χωρών όπως η Γαλλία και η Ισπανία, συναντά ευρύτερη συναίνεση στον βαθμό που αναδεικνύει ένα αντανακλαστικό προστασίας του ευρύτερου ελληνισμού σε μια συγκυρία όπου εντείνονται οι ανησυχίες ασφάλειας.
Μάλιστα, δείχνει να ενισχύεται ιδίως στις μεγαλύτερες γενιές, άνω των 60 ετών, για τις οποίες παραμένει ζωντανή ιστορική μνήμη το τραύμα της εισβολής στην Κύπρο.
Πώς θέλετε να τελειώσει η σύγκρουση;
Ταυτόχρονα, η αξιολόγηση των όποιων κινήσεων οριοθετείται από ένα κοινό αίσθημα που προκρίνει σαφώς την άμεση κατάπαυση του πυρός στο μέτωπο του Ιράν (71%) παρά θα ήθελε ο ορίζοντας ολοκλήρωσης του πολέμου να είναι η πτώση του σημερινού ιρανικού καθεστώτος (26%) – και μάλιστα πλειοψηφικά σε ολόκληρο το ιδεολογικοπολιτικό φάσμα, αν και λιγότερο στους κεντροδεξιούς που δίνουν περισσότερο βάρος στην πτώση του καθεστώτος.
Δικαιούται κανείς, λοιπόν, να υποθέσει ότι η αιτιολόγηση της πολεμικής επιχείρησης ΗΠΑ – Ισραήλ στη βάση της πυρηνικής απειλής που αποτελεί το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν δεν επαρκεί για να της προσδώσει νομιμοποίηση.
Η υπόθεση αυτή ενισχύεται και από το ότι η ελληνική κοινή γνώμη φαίνεται να κρίνει ολοένα πιο αυστηρά την πολιτική που ασκεί ο πρόεδρος Τραμπ, με μόλις 10% θετικές αλλά 86% αρνητικές αξιολογήσεις στα διαθέσιμα στοιχεία του Metron Forum 2.0 για τον Μάρτιο και με σταθερά πτωτική τάση εδώ και μήνες. Αν και μάλλον δεν αποτελούμε εξαίρεση, καθώς διεθνώς, εν πολλοίς ακόμη και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η επίθεση στο Ιράν τείνει να θεωρείται αδικαιολόγητη, χωρίς ορατό στόχο αλλά με απρόβλεπτες και δυνητικά καταστροφικές συνέπειες. Βρισκόμαστε, λοιπόν, στη σκιά ενός επικίνδυνου και απειλητικού πολέμου με αμφίβολη πολιτική και ηθική βάση.
Η ταυτότητα της έρευνας
Εταιρεία: Metron Analysis (Α.Μ. ΕΣΡ 4 – Αρ. Γ.Ε.ΜΗ 002305501000)
Ανάθεση: Συνδρομητική έρευνα
Τύπος Έρευνας: Πανελλαδική έρευνα κοινής γνώμης για θέματα της πολιτικής επικαιρότητας, δεικτών κλίματος και κοινωνικών αντιλήψεων – Συνδυασμός Computer Assisted Telephone & Web Interviews
Μέθοδος Δειγματοληψίας: Τηλεφωνική έρευνα: Απλή τυχαία δειγματοληψία σε αρχείο τηλεφωνικών αριθμών που έχουν παραχθεί με τυχαίο τρόπο (RDD-Random Digit Dialing) με την
εξής αναλογία: σταθερά τηλέφωνα 49% και κινητά τηλέφωνα 51%. Online έρευνα: Τυχαία επιλογή με βάση ποσοστώσεις από online panel
Χρόνος Διεξαγωγής: 11-17/03/2026
Μέγεθος Δείγματος: 1.311 άτομα ηλικίας 17 ετών και άνω, 896 τηλεφωνικά (438 σε σταθερά και 458 σε κινητά τηλέφωνα) και 415 online. Μέγιστο δειγματοληπτικό σφάλμα ±2,7%
Σταθμίσεις: Το δείγμα σταθμίσθηκε εκ των υστέρων ως προς το φύλο και την ηλικία,την ψήφο στις Ευρωεκλογές 2024 και στις Βουλευτικές εκλογές 2023
Προσωπικό field/Έλεγχοι: Για την τηλεφωνική έρευνα εργάστηκαν 3 επόπτες και 34 συνεντευκτές. Το 22% των τηλεφωνικών συνεντεύξεων ελέγχθηκαν με τη μέθοδο της συνακρόασης. Το 100% των συνεντεύξεων ελέγχθηκαν ηλεκτρονικά.
*Η METRON ANALYSIS είναι μέλος της ESOMAR και του ΣΕΔΕΑ και τηρεί τους κώδικες δεοντολογίας και διεξαγωγής ερευνών και επαγγελματικής πρακτικής της ESOMAR και του ΣΕΔΕΑ.
