Οταν ο Τζον Μέιτζορ ανέλαβε πρωθυπουργός στη Μεγάλη Βρετανία το 1990, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ τού εκμυστηρεύτηκε ότι οι ευρωπαίοι ηγέτες έδειχναν «χαμένοι». Και τούτο επειδή δεν υπήρχε πια η ηγετική φυσιογνωμία της Σιδηράς Κυρίας Μάργκαρετ Θάτσερ στο βρετανικό «τιμόνι» να «γεφυρώνει» το χάσμα στις (πολύπαθες) σχέσεις της Ευρώπης με τις ΗΠΑ!
Εκτιμώ ότι θα μπορούσε (μόνο) μία Θάτσερ και σήμερα να λειτουργήσει ως «αντίβαρο» στο «εκρηκτικό» γεωπολιτικό ρίσκο το οποίο επιβαρύνουν οι πολιτικοοικονομικές επιλογές του Τραμπ.
Πράγματι, σε πρόσφατη ανάλυσή μου για την εφημερίδα «Guardian» της Βρετανίας, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι η συνεχής παρουσία, με πληθώρα αντιφατικών δηλώσεων, του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «φουσκώνει» το παγκόσμιο γεωπολιτικό ρίσκο: κάθε φορά που ο Τραμπ κάνει «βαρυσήμαντες» (sic) δηλώσεις, το γεωπολιτικό ρίσκο αυξάνεται μέχρι και 9 μήνες μετά!
Καθώς, λοιπόν, γεωπολιτικό ρίσκο και τιμή πετρελαίου έχουν έντονη θετική συσχέτιση, η επίδραση του γεωπολιτικού ρίσκου στον παγκόσμιο πληθωρισμό κρίνεται σημαντική: ο πληθωρισμός του 2026 επιβαρύνεται μέχρι και 1,5 ποσοστιαία μονάδα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τα επιτόκια πολιτικής, τουλάχιστον για το υπόλοιπο του 2026, μάλλον θα παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα εάν δεν αυξηθούν. Ταυτόχρονα, όμως, η αύξηση του γεωπολιτικού ρίσκου επηρεάζει, ελέω Τραμπ, εξαιρετικά αρνητικά τόσο το παγκόσμιο εμπόριο (μέσω του πολέμου δασμών οι οποίοι καλά κρατούν) όσο και τις επενδύσεις και, κατά συνέπεια, την (παγκόσμια) ανάπτυξη.
Τελευταίο παράδειγμα το «περίφημο» αμερικανικό email το οποίο θέτει υπό αμφισβήτηση την εδαφική κυριότητα της Μεγάλης Βρετανίας στις Νήσους Φόκλαντ. Αυτό έχει (φυσικά) «εξαγριώσει» τη βρετανική κοινή γνώμη. Μετά την εισβολή της Αργεντινής (το 1982) στα Φόκλαντ και την επιτυχημένη αναχαίτιση της παράνομης εισβολής από την κυβέρνηση της Θάτσερ, οι κάτοικοι των Φόκλαντ με συντριπτική πλειοψηφία σε σχετικό Δημοψήφισμα επέλεξαν «παραμονή» στη Βρετανία. Και όμως, από το πουθενά (;) ο Τραμπ διαδίδει ότι το υφιστάμενο status quo ίσως τεθεί υπό αμφισβήτηση ως αντίποινα (!) στην άρνηση της Βρετανίας να συνδράμει στις πολεμικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στο Ιράν.
Αυτό, ταυτόχρονα με αμερικανικές διαρροές για «αποβολή» της Ισπανίας από το ΝΑΤΟ (επειδή και η ισπανική κυβέρνηση αντιτίθεται ευθέως στις πολεμικές βλέψεις του Τραμπ), οδηγεί σε νέα αύξηση του γεωπολιτικού ρίσκου και, συνεπώς, περαιτέρω οικονομικές αναταράξεις.
Τα οικονομετρικά μοντέλα αδυνατούν (βέβαια) να προβλέψουν, έστω με κάποια σχετική αξιοπιστία, τις βραχυ/μεσοπρόθεσμες οικονομικές εξελίξεις. Ελλείψει, λοιπόν, του «αντίβαρου» Θάτσερ στο γεωπολιτικό και οικονομικό ρίσκο Τραμπ, το οικονομικό επάγγελμα έχει δύο επιλογές. Είτε θα πάρει προσωρινή «συνταξιοδότηση» μέχρι τη λήξη της θητείας Τραμπ, είτε θα πρέπει κάθε «οικονομετρική σχέση» να εμπλουτισθεί με μία ποσοτική μεταβλητή η οποία θα καταγράφει τις ευμετάβλητες «εκρήξεις» Τραμπ στα social media! «Ομηροι», λοιπόν, του Τραμπ και όσοι ασχολούμαστε (ακόμα) με τα οικονομετρικά υποδείγματα.
Ο κ. Κώστας Μήλας είναι καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο University of Liverpool.
