Ο Νίκος Τσάνης είναι ένας άνθρωπος που από μικρός κυνηγούσε τα όνειρά του. Σε ηλικία μόλις 10 ετών έφυγε από τη Θεσπρωτία για την Αυστραλία. Σπούδασε, εργάστηκε, δοκίμασε διαφορετικά επαγγέλματα, αλλά τελικά ακολούθησε το επιχειρηματικό του ένστικτο. Σήμερα είναι διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Ιχθυοκαλλιέργειες Europrawn Ελλάς, η οποία δημιούργησε στην Ηγουμενίτσα μια πρότυπη, βιοασφαλή μονάδα εκτροφής της γαρίδας «μαύρη τίγρη» – τη μοναδική στην Ευρώπη. Μας μίλησε για τις δυσκολίες, τις αλλαγές στη ζωή του, την επιστροφή στην πατρίδα και το μήνυμα που θέλει να στείλει σε εμάς τους νέους.
Πως νιώσατε όταν φύγατε 10 χρονών από την Ελλάδα για την Αυστραλία; Ηταν δύσκολο να προσαρμοστείτε σε μια καινούργια χώρα και γλώσσα;
«Ναι, ήταν παράξενο. Αρχικά το ταξίδι ήταν πολύ μεγάλο και είχα ξεκινήσει από ένα μικρό χωριό. Στην Αυστραλία ζούσε ο θείος μου και είχα πάρει μόνος μου την απόφαση να φύγω, οπότε αγωνιούσα να δω πώς θα είναι. Ηθελα να φύγω από εκεί και να δοκιμάσω κάτι διαφορετικό. Επρεπε να προσαρμοστώ σε μια καινούργια χώρα, σε μια νέα γλώσσα και σε έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Η γλώσσα ήταν ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι. Ξαφνικά βρέθηκα σε μια μεγάλη, εξελιγμένη και πολυπολιτισμική πόλη, όπου ζούσαν άνθρωποι από όλον τον κόσμο. Ηταν μια πολύ έντονη πολιτισμική αλλαγή για εμένα. Τα παιδιά εκεί ήταν ήδη μαθημένα στον τρόπο ζωής της πόλης, ενώ για εμένα όλα ήταν καινούργια και διαφορετικά. Τα πρώτα δύο χρόνια ήταν πραγματικά πολύ δύσκολα, αλλά με τον καιρό κατάφερα να προσαρμοστώ και να συνεχίσω την πορεία μου εκεί».
Ο Νίκος Τσάνης με τις συντάκτριες Δανάη Αναγνωστοπούλου, Μαρία Αναστασία Καρκασίνα και Ιωάννα Μπαρμπάτη. «Το θέμα είναι να μην τα παρατάμε. Αν πέσουμε, πρέπει να σηκωθούμε. Δεν πέφτουμε για να μείνουμε κάτω, αλλά για να σκεφτούμε γιατί πέσαμε» λέει
Σπουδάσατε Μοριακή Βιολογία. Γιατί αποφασίσατε τελικά να αλλάξετε πορεία και να ασχοληθείτε με τις επιχειρήσεις;
«Ερχεται κάποια στιγμή στη ζωή σου που θέλεις να δεις τον εαυτό σου στο μέλλον. Οταν τελείωσα το μεταπτυχιακό μου, ασχολήθηκα με την έρευνα και δούλευα στο εργαστήριο του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, κάνοντας πειράματα με φοιτητές. Πολλές φορές έπρεπε να πηγαίνω πολύ νωρίς το πρωί στο εργαστήριο, ακόμη και στις τρεις τα ξημερώματα, για να συνεχίσω τα πειράματα και να αλλάξω τις γενιές των μικροβίων. Μια μέρα, καθώς μπήκα στο εργαστήριο, είδα το γραφείο ενός καθηγητή που είχε φθάσει στο ανώτατο επίπεδο της επιστημονικής καριέρας. Τότε σκέφτηκα αν θα ήθελα να είμαι εγώ στη θέση του σε δέκα ή δεκαπέντε χρόνια. Κατάλαβα ότι η έρευνα είναι μια αρκετά απομονωμένη δουλειά και ότι δεν ήταν αυτό που ήθελα για το μέλλον μου. Ετσι αποφάσισα να αλλάξω πορεία και να ασχοληθώ με τις επιχειρήσεις».
Φοβηθήκατε ποτέ την αποτυχία όταν αφήσατε ένα «σίγουρο» επάγγελμα;
«Οχι, ξεκάθαρα ποτέ. Στη ζωή μου έχω αφήσει αρκετές φορές σίγουρες δουλειές. Για παράδειγμα, εργαζόμουν σε μια τράπεζα ως περιφερειακός διευθυντής, μια θέση που θεωρείται πολύ ασφαλής. Μια μέρα όμως, καθώς ετοιμαζόμουν να πάω στη δουλειά, σκέφτηκα ότι αυτό δεν ήταν αυτό που πραγματικά ήθελα να κάνω και αποφάσισα να παραιτηθώ την ίδια μέρα».
Πώς γεννήθηκε η ιδέα να δημιουργήσετε μονάδα εκτροφής γαρίδας στην Ηγουμενίτσα;
«Η ιδέα γεννήθηκε σχεδόν τυχαία, από ένα αστείο. Κάποια στιγμή στην Αυστραλία, στο πλαίσιο μιας ηπειρώτικης εκδήλωσης, μας επισκέφθηκε ένας δήμαρχος από τη Θεσπρωτία. Σε ένα τραπέζι όπου τρώγαμε θαλασσινά δοκίμασε γαρίδες και εντυπωσιάστηκε. Οταν του εξηγήσαμε ότι δεν ήταν από τη θάλασσα αλλά από εκτροφείο, θέλησε να δει πώς εκτρέφονται και έτσι επισκεφθήκαμε μια μονάδα εκτροφής. Ταξιδέψαμε στη Βόρεια Αυστραλία και εκεί γεννήθηκε η ιδέα να εξετάσουμε αν θα μπορούσε να γίνει κάτι παρόμοιο και στην Ελλάδα. Στη συνέχεια κάναμε έρευνα και διαπιστώσαμε ότι στην Ευρώπη υπάρχει φρέσκια γαρίδα μόνο όταν αλιεύεται. Επειτα εξετάσαμε ποιες περιοχές της Ελλάδας πληρούσαν τις κατάλληλες προδιαγραφές και καλέσαμε ειδικούς από την Αυστραλία και την Ασία. Τελικά καταλήξαμε ότι η περιοχή της Ηγουμενίτσας ήταν η πιο κατάλληλη, ενώ έπαιξε ρόλο και το γεγονός ότι κάποιοι από εμάς καταγόμαστε από την περιοχή».
Τι σημαίνει «βιοασφαλής εκτροφή»; Γιατί είναι σημαντικό για το περιβάλλον;
«Η βιοασφαλής εκτροφή σημαίνει ότι προστατεύουμε τόσο τη μονάδα εκτροφής όσο και το περιβάλλον. Η βιοασφάλεια λειτουργεί αμφίδρομα: από τη μία πλευρά διασφαλίζουμε ότι δεν εισέρχονται στη μονάδα ασθένειες ή μικρόβια και από την άλλη ότι η μονάδα δεν επιβαρύνει το περιβάλλον. Στη μονάδα μας εφαρμόζουμε αυστηρά πρωτόκολλα υγιεινής και λειτουργούμε με ένα κλειστό σύστημα “μηδενικής ανταλλαγής νερού” με το περιβάλλον. Το νερό ανακυκλώνεται, ενώ τα στερεά απόβλητα οδηγούνται σε ειδική μονάδα επεξεργασίας. Με αυτόν τον τρόπο η παραγωγή γίνεται με ασφάλεια και χωρίς περιβαλλοντική επιβάρυνση. Ασφαλίζοντας τη μονάδα μας προστατεύουμε ταυτόχρονα και το περιβάλλον».
Πώς νιώθατε εκείνη την περίοδο;
«Μας πήρε σχεδόν είκοσι χρόνια. Οταν ξεκίνησε η πρώτη παραγωγή, τα συναισθήματα ήταν πολλά. Μετά από τόσα χρόνια προσπαθειών και δυσκολιών νιώσαμε μεγάλη χαρά και συγκίνηση, αλλά και δικαίωση. Σε ένα τέτοιο εγχείρημα δεν επενδύεις μόνο χρήματα, αλλά και μεγάλο μέρος της ζωής σου και της οικογένειάς σου. Για πολλούς ήταν ένα μεγάλο στοίχημα και αρκετοί δεν πίστευαν ότι θα πετύχει. Τελικά όμως τα καταφέραμε και, όπως λέω συχνά, ίσως “απογοητεύσαμε” πολλούς με την επιτυχία μας, που δεν πίστευαν ότι θα μπορούσε να υπάρξει εκτροφή γαρίδας στη Θεσπρωτία. Παράγουμε ένα προϊόν που διαφέρει από άλλα προϊόντα εκτροφής, γιατί η τεχνολογία που χρησιμοποιούμε είναι νέα. Η παραδοσιακή καλλιέργεια γαρίδας χρησιμοποιεί νερά από εκβολές ποταμών, όπου γίνεται συνεχής ανταλλαγή νερού και υπάρχουν κίνδυνοι, όπως φυτοφάρμακα και άλλες ουσίες. Εμείς χρησιμοποιούμε θαλασσινό νερό από γεώτρηση, το οποίο είναι φιλτραρισμένο και χωρίς χημικά κατάλοιπα ή μικροβιακό φορτίο. Χρησιμοποιούμε επίσης ειδικές τροφές με πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης και από ψάρι, κάτι που ανεβάζει την ποιότητα του προϊόντος και αυξάνει τη ζήτηση. Στο μέλλον σκοπεύουμε να επεκτείνουμε τη μονάδα μας, αν μας το επιτρέψουν οι καιροί».
Πιστεύετε ότι σήμερα η Ελλάδα δίνει ευκαιρίες στους νέους να επιχειρήσουν;
«Θα ήθελα να πω ναι, αλλά είναι ένα δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία πλευρά η Ελλάδα έχει μια πολύ καλή στρατηγική γεωγραφική θέση, ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Συχνά δεν σκεφτόμαστε την Αφρική, όμως είναι μια ανερχόμενη δύναμη και πολλές χώρες αναπτύσσονται. Επιπλέον, η Ελλάδα διαθέτει σχετικά σταθερό πολιτικό κλίμα, κάτι που είναι σημαντικό για τις επενδύσεις. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν δυσκολίες, όπως η γραφειοκρατία και το θεσμικό πλαίσιο, που πολλές φορές κάνουν τα πράγματα πιο δύσκολα για έναν νέο επιχειρηματία. Αρα οι ευκαιρίες υπάρχουν, αλλά χρειάζεται επιμονή, υπομονή και πολλή προσπάθεια για να μπορέσει κανείς να τις αξιοποιήσει».
Τι θα συμβουλεύατε ένα παιδί της ηλικίας μας που έχει ένα όνειρο αλλά φοβάται να το κυνηγήσει;
«Δεν πρέπει να φοβόμαστε τα όνειρα· τους εφιάλτες πρέπει να φοβόμαστε. Το όνειρο πρέπει να το κυνηγάς. Είναι δύσκολο να το κυνηγήσεις, αλλά στο τέλος έχει αξία. Είναι σαν το γλυκόξινο φαγητό: όσο πιο δύσκολος είναι ο δρόμος για να πραγματοποιήσεις το όνειρό σου τόσο πιο γλυκιά είναι η επιτυχία. Πολλές φορές απογοητευόμαστε, γιατί υπάρχουν εμπόδια. Το θέμα όμως είναι να μην τα παρατάμε. Αν πέσουμε, πρέπει να σηκωθούμε. Δεν πέφτουμε για να μείνουμε κάτω, αλλά για να σκεφτούμε γιατί πέσαμε. Ισως να υπήρχε ένα “πετραδάκι” στον δρόμο που δεν προσέξαμε· την επόμενη φορά θα το δούμε και θα συνεχίσουμε».
Αν μπορούσατε να γυρίσετε πίσω στον 10χρονο εαυτό σας, τι θα του λέγατε;
«Τίποτα. Δεν έχω μετανιώσει για τις επιλογές που έκανα στη ζωή μου. Δεν έχει νόημα να σκέφτεσαι συνεχώς “τι θα γινόταν αν είχα κάνει κάτι διαφορετικό”, γιατί αυτό μόνο δημιουργεί αμφιβολίες και μπορεί να σε κρατά πίσω σαν βάρος. Προτιμώ να κοιτάζω μπροστά και να συνεχίζω. Ζω μια ζωή που θεωρώ ευτυχισμένη και πιστεύω ότι έχω ακόμη πολλά να μάθω. Το σχολείο μάς δίνει μια βάση και μας μαθαίνει πώς να μαθαίνουμε καλύτερα, αλλά η μάθηση συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας».
