Το δημοτικό τραγούδι γράφει την Ιστορία

Ο Γέρος του Μοριά Ενα τραγούδι θα σας πω για το λεβέντη, τον ασπρομάλλη μας, το Γέρο του Μοριά και βάλτε, αδέλφια μας, για να στηθεί το γλέντι τριπολιτσιώτικο κρασί και ψησταριά. Του Αθανασίου Διάκου Κι ο Ομέρ Βρυώνης μυστικά στο δρόμο τον ερώτα: «Γίνεσαι Τούρκος Διάκο μου, την πίστη σου ν’ αλλάξεις, να προσκυνήσεις στο τζαμί, την εκκλησιά ν’ αφήσεις;». Κι εκείνος τ’ αποκρίθηκε και στρίφτει το μουστάκι: «Πάτε κι εσείς κι η πίστη σας, μουρτάτες να χαθείτε! Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θε ν’ αποθάνω». Τα κλέφτικα / δημοτικά τραγούδια συνέβαλαν με τον δικό τους τρόπο όχι μόνο να καταγραφούν τα κατορθώματα κατά την Επανάσταση του 1821 των κλεφτών / αρματολών αλλά και να αποτελέσουν την κινητήρια δύναμη ώστε ο απλός λαός να ταυτιστεί με τα κατορθώματά τους και να αγωνιστεί μαζί τους. Είναι δημιουργήματα μιας συγκεκριμένης περιόδου της Τουρκοκρατίας από τον 16ο αιώνα και μετά και στα θέματά τους αποτυπώνεται η επαναστατική δράση των κλεφτών και των αρματολών. Στους στίχους εγκωμιάζονται η ζωή, τα κατορθώματα, η νικηφόρα μάχη ή ο ένδοξος θάνατός τους. Ο σημαντικός και καθοριστικός ρόλος των δημοτικών τραγουδιών εντοπίζεται στα απομνημονεύματα των πρωταγωνιστών και απελευθερωτών της Επανάστασης του 1821. Και ο Μακρυγιάννης έγραψε δημοτικό τραγούδι και ο Κολοκοτρώνης, αλλά η πλειονότητα των κλεφτών είναι άγνωστα πρόσωπα. Αυτή η προφορική ιστορία που δημιουργούν οι κλέφτες και αρματολοί περνά από στόμα σε στόμα σε όλη την Ελλάδα, σε όλες δηλαδή τις περιοχές που μιλούσαν ελληνικά και υπήρχαν ορθόδοξοι χριστιανοί. Το δημοτικό – λαϊκό τραγούδι της Επανάστασης του ’21 σκαρώθηκε στα κλέφτικα λημέρια. Τραγουδήθηκε και χορεύτηκε εκεί, πολλές φορές μόνο για μία βραδιά, και μετά χάθηκε, σβήστηκε, ξεχάστηκε… Σήμερα γνωρίζουμε περίπου 300-400 τραγούδια, αφού τότε δεν καταγράφηκαν. Τραγούδια είχαν γραφτεί για τον Παπαφλέσσα, τον Χατζηπέτρο, τον Ανδρούτσο, τον Καραϊσκάκη, τον Κολοκοτρώνη (τα Κολοκοτρωνέικα), ενώ έως και σήμερα μεταξύ άλλων τραγουδιούνται τα «Ξύπνα ραγιά», «Σαράντα παλικάρια», «Παιδιά της Σαμαρίνας», «Ο χορός του Ζαλόγγου», «Κλέφτικη ζωή», «Του Κίτσου η μάνα». Τις περισσότερες φορές αυτά τα αυτοσχέδια τραγούδια δεν ξεπέρναγαν τα όρια της εκτάσεως του κλέφτικου λημεριού. Κάποιοι πολεμιστές, που έφευγαν από το ένα στρατόπεδο και πήγαιναν στο άλλο, μετέφεραν μαζί με το καριοφίλι τους και κάποια από τα τραγούδια που αγαπούσαν. Και όσοι τα άκουγαν πρόσθεταν ή αφαιρούσαν στίχους ανάλογα με τα νέα γεγονότα. Τον Σεπτέμβριο του 1826 ο στρατηγός Γιάννης Μακρυγιάννης και ο Γκούρας πολιορκούνταν στην Ακρόπολη των Αθηνών από τους Οθωμανούς. Αν και τραχύς, ο οπλαρχηγός τραγούδησε (συνοδεία με τον ταμπουρά του) δημοτικά τραγούδια. Ενα τέτοιο δικό του μοιρολόι λοιπόν ήταν και αυτό που έψαλλε στο Σερπεντζέ, στη θέση που υπεράσπιζε. Εκάλεσε σε δείπνο τον Γκούρα και τους άλλους οπλαρχηγούς. Ο Γκούρας κι ο Παπακώστας τον παρακάλεσαν να τραγουδήσει, γιατί είχε καιρό να το κάμει. Και ο Μακρυγιάννης το έκαμε, συνοδευόμενος είπε τότε το εξής αυτοσχεδιαστικό – δικό του – μοιρολόι: «Ο ήλιος εβασίλεψε (Ελληνά μου, βασίλεψε) και το φεγγάρι εχάθη / κι ο καθαρός Αυγερινός που πάει κοντά στην Πούλια…». Ηταν τόση και τέτοια η δύναμη του δημοτικού τραγουδιού, ώστε το 1815 ο Γκαίτε σε συγκέντρωση στο σπίτι του κάλεσε ανθρώπους των Γραμμάτων και των Τεχνών για να τους μιλήσει για το ελληνικό δημοτικό τραγούδι. Το οποίο έβρισκε «τόσο λαϊκό, αλλά και τόσο δραματικό, τόσο επικό και τόσο λυρικό, που αντίστοιχό του δεν υπάρχει στον κόσμο» και τους διάβασε – σε μετάφραση βέβαια στα γερμανικά – το ελληνικό παραδοσιακό μοιρολόι «Ο Χάρος με τους αποθαμένους».

Το δημοτικό τραγούδι γράφει την Ιστορία

Περιεχόμενο για συνδρομητές

Τελευταίες Ειδήσεις

Τι είναι τα νέφη Virga που «στόλισαν» τον αττικό ουρανό

Θεσμοί

«Ποιοι κρύβονται πίσω από τα funds» - Αίτημα Φαραντούρη στον Εποπτικό Μηχανισμό και Κεντρική Τράπεζα

Πρώτο Eurogroup την Δευτέρα με Πιερρακάκη πρόεδρο - Η ατζέντα

Ποια μουσεία και μνημεία έχουν ελεύθερη είσοδο για το κοινό αυτήν την Κυριακή

Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης: Χρονιά-ρεκόρ και διεθνή ονόματα στο πρόγραμμα Ιανουαρίου – Ιουνίου 2026

Οι ξεχασμένες αλήθειες μιας ξερολιθιάς

Τζωρτζίνα Λιώση: «Ο έρωτας που καταρρίπτει τα όρια, μπορεί να υπάρξει και σήμερα»

Γεραπετρίτης: «Θα έρθει και η επέκταση των χωρικών υδάτων» - Πυρά από την αντιπολίτευση

Νεα απειλή για τη Jumbo: Αλυσίδα κολοσσός ετοιμάζει απόβαση στην Ελλάδα

Πριγκίπισσα Ειρήνη: Όλες οι λεπτομέρειες για το τελευταίο αντίο σε Ισπανία και Ελλάδα - Grace

Τα καλά νέα για τον καιρό: Ερχεται χειμώνας, η πρόγνωση Κολυδά και η παράκληση

Εξαφάνιση Λόρας: Γιατί έφυγε από το σπίτι τηςα νέα δεδομένα

Ανθή Βούλγαρη: Η αληθινή εικόνα από το τάισμα του γιου της, η μητρότητα χωρίς φίλτρα και η καθημερινότητα με τ

Ο Ιανουάριος «φλέγεται»! Τα 4 ζώδια που θα ζήσουν μια μοιραία αναμέτρηση εξουσίας και πάθους - Grace

Μπλόκα: Συνάντηση στο Μαξίμου με «αγκάθια», αποκλεισμούς και προϋποθέσεις

Γιατί ο Τραμπ «παγώνει» το χτύπημα στο Ιράνο τηλεφώνημα Νετανιάχου

Ελβετικό αφιέρωμα στη χιονοδρομική Ελλάδα

Το νέο πρόσωπο του «αμερικανικού ονείρου»

Παναγιώτης Καραΐσκος: «Στο τέλος μιλάει η ψυχή»

Δίδυμοι Πύργοι, Facebook, πανδημία: Αναζητώντας την αρχή του 21ου αιώνα

Μπένεντικτ Κάμπερμπατς: «Η θλίψη έχει ποίηση»

Ειδήσεις

Γνώμες

Νέες Εποχές

ΒΗΜΑgazino

Έντυπη Έκδοση

English Version