Η Μαίρη Μηνά είναι η Γκρέις στο «Cleansed» της Σάρα Κέιν και βιώνει στη σκηνή (Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης) μια ιδιαίτερη θεατρική εμπειρία – όπως και οι θεατές. Η ηθοποιός (Βραβείο Μελίνα Μερκούρη 2024), με το καθαρό, ζεστό, βλέμμα, που αναρωτιέται για τη βία μέσα μας και γύρω μας, μοιράζεται τις σκέψεις της.
Πώς ακούσατε την πρόταση για το «Cleansed»;
«Λίγες μέρες πριν με πάρει ο Δημήτρης (σ.σ.: Καραντζάς), κάνοντας έναν απολογισμό, είχα ευχηθεί να μου φέρει η τύχη κάτι που να με κάνει να νιώσω ότι πρέπει να κάνω μια βουτιά επικίνδυνη. Οταν μου τηλεφώνησε, γοητεύτηκα στην ιδέα και μόνο ότι θα κάνουμε αυτό το έργο σήμερα».
Δύσκολες οι πρόβες;
«Στη σκέψη πολύ, στην πράξη όχι τόσο, γιατί το έργο έχει πολύ περισσότερα υλικά. Για εξισορρόπηση σε σχέση με τα θέματά του και με το πόση αυταπάρνηση έπρεπε να έχουμε πάνω στη σκηνή, υπήρχε κι ένας αντίποδας: κάναμε τις πρόβες με τρομερή χαρά. Δεν έχω ξαναγελάσει νομίζω σε πρόβα τόσο πολύ – το είχαμε ανάγκη για να ‘ρθουμε στα ίσια μας. Κι επειδή είχαμε εκτεθεί ο ένας με τον άλλον, υπήρχε μεγάλη ασφάλεια για να βγάλουμε όλες τις ποιότητες, ακόμα και τον Καραγκιόζη εαυτό μας. Λυτρωτικό, συγκινητικό. Αυτό το “όλα ή τίποτα” μόνο παρακάτω μπορεί να σε πάει και καλλιτεχνικά και σαν άνθρωπο. Πόσο συχνά το κάνουμε στην καθημερινότητά μας;».
Ακρότητες – βία: Γιατί;
«Μη έχοντας τη δυνατότητα να παρακολουθήσω την παράσταση και να δω το αποτέλεσμα της θέασης, αλλά έχοντας την εμπειρία της εμπλοκής στο έργο, ένιωσα ότι έρχομαι αντιμέτωπη με κάτι τόσο βαθιά ποιητικό και αγαπητικό απέναντι στον άνθρωπο, που το κομμάτι της βίας το αντιλαμβάνομαι σαν την εδραιωμένη συνθήκη μέσα στην οποία, έτσι κι αλλιώς, ζούμε. Εκεί, όταν ανθίζουν κομμάτια φωτός, αγάπης, επιθυμίας ή δράσης προς τη ζωή, απλά υπερμεγεθύνονται. Για μένα το “Cleansed” είναι τόσο τωρινό, τόσο παντοτινό, γιατί μιλάει για τη δοσμένη μας συνθήκη στην απόλυτη βία που ζούμε. Ασχετα με το ότι είναι συγκεκαλυμμένη, ωραιοποιημένη, ή ότι κλείνουμε τα μάτια απέναντί της. Αυτή είναι. Είτε το πάρεις πολιτικά είτε κοινωνικά ή υπαρξιακά, οδύνη και πόνος υπάρχουν, και βάσανο. Αυτό είναι η ζωή. Αλλά χάρη σ’ αυτό οι στιγμές απόλυτης ένωσης, επιθυμίας, οι στιγμές συγκρότησης όπου βρίσκεις τον πυρήνα σου, το μεγάλο σου θέλω, είναι μεγαλειώδεις. Και το “Cleansed” είναι μια υπερδιογκωμένη καρικατούρα της ίδιας της ζωής».
Διαχρονικό;
«Ναι, ως και κλασικό, γιατί έχει βρει έναν ψυχικό τόνο μέσα στον οποίο αισθανόμαστε μια ταύτιση. Οσο τερατώδη πράγματα κι αν μας συμβαίνουν, τέτοια έργα μάλλον μας υπενθυμίζουν, με μια αλληγορία, τη ζωή που συμβαίνει γύρω μας. Μόνο που η ζωή είναι ακόμα πιο γκροτέσκα. Νομίζω ότι αδικήθηκε η Σάρα Κέιν – της φορέθηκε η ψυχική νόσος ως κύριο χαρακτηριστικό. Κι όμως, ήταν διάνοια. Είχε άμεση πρόσβαση και επικοινωνία με τον ψυχισμό της, χωρίς φίλτρο, χωρίς διάθεση ωραιοποίησης. Ηταν και τρομερή τεχνίτρια, μαέστρος της δραματουργίας, των λέξεων, των μικροσυμβολισμών. Επαθα έρωτα που τη συνάντησα».
Επιδιώκει την πρόκληση;
«Οχι. Δεν έχει αυτή τη διάθεση. Απλώς σε φέρνει αντιμέτωπο με πράγματα που δεν θες να αντικρίζεις. Γιατί δεν αντέχουμε και πολλά. Είμαστε τόσο μπουκωμένοι από απελπισία που δεν θες άλλη. Θέλεις και λίγη αμεριμνησία, λίγη λήθη, κι εκείνη είναι σαν να σου λέει “όχι”».
Ξεκινήσατε από αλλού, με κοινωνικές σπουδές…
«Ναι, αλλά κοιτάζοντας πίσω, κι έχοντας την επίγνωση, νομίζω ότι πάντα ήξερα πως θα ασχοληθώ με το θέατρο – δεν το ομολογούσα. Είχα ένα δαιμόνιο που με έκανε να διψάω. Πηγαινοερχόμουν μέχρι να βρω τι θα με ξεδιψάσει – και συνέβη με το θέατρο. Αισθάνομαι τόσο τυχερή. Πόσοι άνθρωποι το ψάχνουν ακόμη ή δεν το βρίσκουν».
Μετά το «Cleansed» τι θα μπορούσε να έπεται;
«Ειλικρινά, δεν ξέρω σε τι σύμπαν θα ήθελα να βουτήξω μετά. Κάθε συνεργασία σού αφήνει και κάποιες νέες επιθυμίες, μια ανάγκη καινούργια που σε οδηγεί σε κάτι άλλο. Η διάθεσή μου είναι να αποκομίζω από το καθετί ό,τι περισσότερο μπορώ».
Το γυμνό σάς απασχόλησε;
«Ναι, στην αρχή. Η ιδέα πιο πολύ παρά η πράξη. Ηρθε όμως πολύ μαλακά, γιατί και ο Δημήτρης κάνει πρόβες σαν να έρχονται τα πράγματα από μόνα τους. Και ξαφνικά αρχίζει και γίνεται μια σύνθεση και δεν καταλαβαίνεις πότε βρέθηκες μέσα στο σύμπαν του έργου. Το θεωρώ τεράστια μαεστρία – και μεγάλη του εξέλιξη. Οπότε όταν ήρθε τελικά η γύμνια, ήρθε και η αποδοχή του όλου. Είναι πολύ απελευθερωτική αυτή η έκθεση».
Αλήθεια, φέρουμε τόση βία μέσα μας;
«Αν κοιτάξουμε πίσω-πίσω και μας δούμε καθαρά, ως ζωάκια και όχι ως κοινωνικά όντα, αν δούμε δηλαδή μόνο τη φύση μας, είμαστε ένας πόλεμος ορμονών με κάτι πολύ βίαιο. Οπότε, όταν αυτό έρχεται και καταστέλλεται και μπαίνει μέσα σε ένα καλούπι, σε μια κανονικότητα, δεν υπάρχει περίπτωση να μη σκάσει – στις προσωπικές σχέσεις, στις επαγγελματικές, σε μια στιγμή στον δρόμο. Κάπως τη φέρουμε τη βία, γιατί κι από τη βία προερχόμαστε – ο τοκετός. Τι πιο βίαιο και για τη μάνα και για το παιδί; Κι όμως, το έχουμε αγιοποιήσει. Κι έτσι εξοικειωνόμαστε, δημιουργούμε αντισώματα, γινόμαστε λίγο πιο χοντρόπετσοι, ανεκτικοί. Σαν να χάνουμε και την ανθρωπιά μας και τελικά γινόμαστε μικρόκοσμοι χωρίς συνοχή, χωρίς συλλογικότητα και, εν τέλει, χωρίς καμία δύναμη. Προφυλαγμένοι ο καθένας στο σπιτάκι του, σαν να μη μας αφορά τι γίνεται έξω από την πόρτα μας. Τρομακτικό σύμπτωμα. Και αναρωτιέσαι ποιο είναι το ταβάνι του. Ή που θα τεθωρακιστούμε, θα γίνουμε μικροτάνκς και θα βγαίνουμε στους δρόμους να συγκρουόμαστε ή που κάποια στιγμή αυτό θα σπάσει, θα βγει μια κραυγή για να έρθει μια νέα τάξη πραγμάτων».
Αρα;
«Ο κόσμος ήταν πάντα βίαιος. Εμείς δεν είχαμε τόσο πρόσβαση. Αλλά παρά την εξέλιξη, τεχνολογική, επιστημονική, ακόμα και στη διανόηση, αναρωτιέμαι ποια είναι αυτή η δύναμη που μας κάνει να γινόμαστε ακόμα πιο αιμοβόροι. Γιατί όσο μεγαλύτερη πρόσβαση στην καλοζωία μπορούμε να έχουμε, τόσο πιο σκυλιά γινόμαστε;».
Σας άλλαξε ο ερχομός της κόρης σας;
«Ηρθαν όλα τούμπα. Αλλά αυτό κάποια στιγμή άρχισε να μαλακώνει σαν αίσθηση γιατί τα πράγματα έπρεπε να είναι πρακτικά, όπως και εγώ, πρακτική, λειτουργική. Τώρα αρχίζω να έχω τον χρόνο να αξιολογώ τις μεταβολές και τις αλλαγές, που είναι πολλές, χωρίς να σημαίνει ότι έχω γίνει άλλος άνθρωπος – ή μπορεί και να έχω γίνει. Σαν όμως όλο αυτό να με καθιστά πιο συνειδητή με τον εαυτό μου και ουσιαστικά πιο ανιδιοτελή».
Σκέφτεστε τον αντίκτυπο των επιλογών σας;
«Η ζωή σε θέλει ενεργό, δραστήριο, μάχιμο. Αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορώ να κάνω στην κόρη μου κι αυτό μού καταλάγιασε μεγάλο κομμάτι ενοχής απέναντι στη μητρότητα. Υπάρχει όμως κι ένα αδιάσειστο κριτήριο: η χαρά, στη δουλειά, στη ζωή. Αν το εκπέμπεις, το παιδί σου θα το αποκομίσει».
INFO
«Cleansed» της Σάρα Κέιν. Παίζουν: Χρήστος Λούλης, Μαίρη Μηνά, Δημήτρης Καπουράνης, Νατάσα Εξηνταβελώνη, Γιώργος Ζυγούρης, Νικολάκης Ζεγκίνογλου, Θανάσης Ραφτόπουλος. Στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.
