Αν γινόταν μια ταινία με θέμα τους μηχανισμούς της οικονομίας, το βέβαιο είναι ότι οι περισσότεροι πολίτες θα έβγαιναν από την αίθουσα πριν το τέλος γιατί μπορεί η οικονομία να αφορά το πορτοφόλι τους, αλλά οι μηχανισμοί -και ενδεχομένως και οι αριθμοί- απλώς δεν τους αφορούν. Ή τουλάχιστον αυτό ίσχυε μέχρι πρόσφατα.
Θα αναφερθώ στον Αριστοτέλη ο οποίος έλεγε ότι «η αξία των πραγμάτων φαίνεται στη χρήση τους». Και η αλήθεια είναι απλή: ένα πλεόνασμα δεν έχει καμία αξία αν δεν φτάνει μέχρι την τσέπη του πολίτη.
Στο σημείο αυτό αρχίζει η διαφορά. Το 2025, το πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε στο 4,9% του ΑΕΠ – πάνω από τον στόχο. Αλλά το ενδιαφέρον δεν είναι ο αριθμός. Είναι το τι κρύβεται πίσω του: μια οικονομία που δεν στηρίζεται πια κυρίως σε φόρους, αλλά σε ανάπτυξη, επενδύσεις, λιγότερη ανεργία και -ας το πούμε καθαρά- λιγότερη «μαύρη» οικονομία.
Με απλά λόγια: η πίτα μεγαλώνει χωρίς να μικραίνει το κομμάτι του καθενός. Και αυτό δημιουργεί κάτι που για χρόνια έμοιαζε με σπάνιο φαινόμενο: πραγματικό δημοσιονομικό χώρο. Όχι θεωρητικό. Όχι σε πίνακες. Αλλά χώρο που επιτρέπει στο κράτος να επιστρέψει μέρος αυτής της προόδου πίσω στην κοινωνία.
Πού φαίνεται αυτό; Στους συνταξιούχους, πρώτα απ’ όλα. Η ενίσχυση της ετήσιας παροχής και η διεύρυνση των κριτηρίων σημαίνουν ότι περισσότεροι άνθρωποι άνω των 65 ετών βλέπουν πραγματική στήριξη. Όχι ως εξαίρεση, αλλά ως κανόνα. Η κοινωνική πολιτική δεν απευθύνεται πια σε «λίγους που πρόλαβαν», αλλά σε περισσότερους που τη χρειάζονται.
Την ίδια στιγμή, ένα από τα πιο ισχυρά βαρίδια της οικονομίας -το ιδιωτικό χρέος- αρχίζει να αντιμετωπίζεται πιο ρεαλιστικά. Οι ρυθμίσεις έως 72 δόσεις και η διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού δεν είναι διευκολύνσεις». Είναι ένας τρόπος να επιστρέψουν άνθρωποι και επιχειρήσεις στην κανονικότητα.
Γιατί όταν κάποιος ρυθμίζει το χρέος του, δεν κλείνει απλώς μια εκκρεμότητα. Ανοίγει ξανά το μέλλον του. Και όταν αποδεσμεύεται, έστω και μερικά, ένας λογαριασμός, δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι ανάσα. Στο ίδιο πνεύμα κινούνται και οι παρεμβάσεις για το κόστος ζωής. Στέγαση, ενέργεια, οικογένεια: λιγότερες οριζόντιες λύσεις, περισσότερη στόχευση εκεί που πονάει περισσότερο. Επιστροφή ενοικίου με διευρυμένα όρια, ενισχύσεις ανά παιδί, παρεμβάσεις στην ενέργεια.
Όχι για να «μοιραστούν χρήματα», αλλά για να κρατηθεί η ισορροπία. Γιατί εδώ είναι το κρίσιμο σημείο: η οικονομική πολιτική κρίνεται στο σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό του ρεύματος, στο ενοίκιο που πρέπει να πληρωθεί.
Και κάπου εδώ αλλάζει και η ίδια η σχέση κράτους και πολίτη. Για χρόνια, αυτή η σχέση βασιζόταν στην πίεση: περισσότερα βάρη, περισσότερες υποχρεώσεις, περισσότερη αβεβαιότητα. Σήμερα, αρχίζει —έστω δειλά— να μετατρέπεται σε σχέση επιστροφής: μέρος της συλλογικής προόδου γυρίζει πίσω σε αυτούς που τη δημιουργούν.
Η κοινωνική ασφάλιση παίζει εδώ κεντρικό ρόλο. Όχι απλώς ως μηχανισμός πληρωμών, αλλά ως το σημείο όπου οι αριθμοί αποκτούν νόημα. Όπου η ανάπτυξη γίνεται πραγματική στήριξη. Γιατί στο τέλος της ημέρας, το ζητούμενο δεν είναι να πηγαίνει καλά η οικονομία. Είναι να πηγαίνει λίγο καλύτερα η ζωή.
Ο κ. Παναγιώτης Κοκκόρης είναι Α’ Υποδιοικητής του e-ΕΦΚΑ Πρώην Γ.Γ. Κοινωνικών Ασφαλίσεων
