Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και η συνεπακόλουθη αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα του κόστους ζωής. Ωστόσο, ο Έλληνας καταναλωτής, έχοντας διανύσει μια δεκαετία διαδοχικών κρίσεων, εμφανίζεται πλέον με ισχυρότερα «αντισώματα». Η προσαρμοστικότητα και ο ορθολογικός προγραμματισμός αποτελούν τα νέα όπλα απέναντι στις ανατιμήσεις, σε μια αγορά που χαρακτηρίζεται από ωριμότητα αλλά και βαθιά απαισιοδοξία.
Το νέο καταναλωτικό πρότυπο
Η πολυετής εμπειρία από τη δημοσιονομική κρίση, την πανδημία και την πρόσφατη ενεργειακή αναταραχή έχει διαμορφώσει ένα νέο μοντέλο συμπεριφοράς. Οι καταναλωτές δεν αντιδρούν με πανικό, αλλά με στρατηγική.
- Στροφή στην Ιδιωτική Ετικέτα: Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας έχουν πάψει να αποτελούν εναλλακτική ανάγκης και έχουν καθιερωθεί ως βασική επιλογή, συνδυάζοντας την ανταγωνιστική τιμή με την ποιοτική αξιοπιστία.
- Ψηφιακή Σύγκριση: Η χρήση εφαρμογών και ο συστηματικός έλεγχος των προσφορών έχουν ενταχθεί στην καθημερινότητα.
- Προγραμματισμός: Οι λίστες αγορών και η αποφυγή των παρορμητικών δαπανών αποτελούν πλέον τον κανόνα για την πλειονότητα των νοικοκυριών.
Η ψυχολογία του φόβου και τα ευρήματα του ΙΕΛΚΑ
Παρά την ψυχραιμία στη συμπεριφορά, το ψυχολογικό φορτίο παραμένει βαρύ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο καθηγητής Γιώργος Δουκίδης στο 16ο Food Retail Conference, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή γεννά μεγαλύτερο φόβο από ό,τι η σύρραξη στην Ουκρανία ή η περιβαλλοντική κρίση.
- 25% των καταναλωτών δηλώνει ότι αισθάνεται φόβο, ενώ το 27% εκφράζει θυμό για τις εξελίξεις.
- Προτεραιότητες δαπανών: Το 40% των νοικοκυριών χαρακτηρίζει τις ανατιμήσεις στα τρόφιμα ως την κυριότερη επιβάρυνση, με το 34% να ακολουθεί για το ενεργειακό κόστος.
- Άμεση αντίδραση: Το 60% προχωρά σε αναβολή αγορών, ενώ το 54% περιορίζει τις δαπάνες στην εστίαση.
- Η «πρωτιά» της απαισιοδοξίας και οι προσδοκίες από το κράτος
Η έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ για τον Μάρτιο επιβεβαιώνει ότι οι Έλληνες παραμένουν οι πλέον απαισιόδοξοι καταναλωτές στην ΕΕ. Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε στις -52,5 μονάδες, με το 72% των ερωτηθέντων να αναμένει περαιτέρω επιδείνωση της εθνικής οικονομίας το προσεχές 12μηνο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση απέναντι στην κρατική παρέμβαση. Η «κουλτούρα των προσδοκιών» για στήριξη από την πολιτεία παραμένει ισχυρή:
- 81% των πολιτών αναμένει μέτρα ενίσχυσης για την ενέργεια.
- 77% προσδοκά παρέμβαση για τα καύσιμα.
- 67% ελπίζει σε στήριξη για την αγορά τροφίμων.
Η ακτινογραφία του νοικοκυριού
Η τρέχουσα οικονομική κατάσταση αποτυπώνεται ανάγλυφα στις δηλώσεις των πολιτών. Το 63% δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα», ενώ το 11% αναγκάζεται να αντλεί από τις αποταμιεύσεις του για να καλύψει τρέχουσες ανάγκες. Μόλις το 20% των καταναλωτών δηλώνει ότι καταφέρνει να αποταμιεύει, ενώ το 87% θεωρεί απίθανο να αποταμιεύσει οτιδήποτε μέσα στο επόμενο έτος.
Σε αυτό το περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, όπου το 61% των νοικοκυριών δυσκολεύεται να προβλέψει τις μελλοντικές οικονομικές εξελίξεις, ο «εκπαιδευμένος» Έλληνας καταναλωτής συνεχίζει να ισορροπεί ανάμεσα στην ανάγκη για επιβίωση και την απαισιοδοξία για το αύριο, αναζητώντας πλέον τη σταθερότητα μέσα από τη συνετή διαχείριση.
Με πληροφορίες από το ΑΠΕ – ΜΠΕ
