Η συνάντηση κράτησε περισσότερο από τον προβλεπόμενο χρόνο. Έξω από την αίθουσα Roosevelt, στη δυτική πτέρυγα του Λευκού Οίκου, είχε αρχίσει να δημιουργείται συνωστισμός με τις επόμενες αποστολές να περιμένουν τη σειρά τους.
Μέσα, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αμερικανός ομόλογός του Μάρκο Ρούμπιο άνοιξαν όλη τη βεντάλια των θεμάτων, σε μια περίοδο όπου η αμερικανική εξωτερική πολιτική επαναξιολογεί τις προτεραιότητες της σε όλο τον κόσμο.
To τετ α τετ Γεραπετρίτη – Ρούμπιο
Η επίσκεψη μπορεί να ανακοινώθηκε κάπως αιφνιδίως, αλλά σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, το τετ α τετ δεν προέκυψε από το πουθενά. Όπως υποστηρίζουν, υπάρχει περιοδική επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών. Στην τελευταία μάλιστα συνομιλία που είχε γίνει στη Νέα Υόρκη στο πλαίσιο συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας φαίνεται ότι είχαν συμφωνήσει σε μια ενδιάμεση επίσκεψη του Έλληνα υπουργού στην Ουάσιγκτον πριν από την πραγματοποίηση του Στρατηγικού Διαλόγου στην Αθήνα.
Στην Αθήνα ο Ρούμπιο για τον Στρατηγικό Διάλογο
Ο συγκεκριμένος διάλογος που ήταν προγραμματισμένος για το φθινόπωρο του 2025 έχει ομολογουμένως καθυστερήσει λόγω των διευρυμένων αρμοδιοτήτων που έχει επιφορτιστεί ο Μάρκο Ρούμπιο. Με αυτό το δεδομένο δε φαίνεται να έχει κλειδώσει ακόμα η ημερομηνία, αλλά οι εκτιμήσεις είναι ότι θα πραγματοποιηθεί κάποια στιγμή μεταξύ της άνοιξης και τα μέσα του καλοκαιριού.
Το «Βήμα» είχε αποκαλύψει ότι ο Ρούμπιο έχει εκφράσει την πρόθεση να βρεθεί στην Αθήνα για τον Στρατηγικό Διάλογο, παρότι η παρουσία του δεν θεωρείται τυπικά απαραίτητη. Στην χθεσινή συνάντηση επιβεβαίωσε για μια ακόμα φορά ότι επιθυμεί να επισκεφτεί τη χώρα μας για τον διάλογο όταν το επιτρέψει το βεβαρυμμένο πρόγραμμα του.
Δεν έγινε λόγο για συνάντηση Τραμπ – Μητσοτάκη
Στην ίδια συνάντηση, πάντως, δε συζητήθηκε θέμα επίσκεψης ηγετών. Παρά τις δημόσιες αναφορές που έχουν κατά καιρούς γίνει, η εκτίμηση στην Ουάσιγκτον είναι ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν σκέψεις και κινήσεις χωρίς όμως να έχουν ωριμάσει ή φτάσει σε κάποιο προχωρημένο στάδιο.
Από εκεί και πέρα, ο Ρούμπιο θεωρείται γνώστης των θεμάτων της Ανατολικής Μεσογείου και στο παρελθόν είχε συνεργαστεί με την ελληνοαμερικανική κοινότητα σε εμβληματικά νομοσχέδια που θωράκισαν θεσμικά το αμερικανικό ενδιαφέρον για την περιοχή.
θερμό τετ α τετ Γεραπετρίτη Μαμντάνι
Η συνάντηση δεν έγινε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ αλλά στην αίθουσα Roosevelt, δίπλα στο Οβάλ Γραφείο, όπου οι συναντήσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Εκεί καταγράφηκε και ένα μικρό στιγμιότυπο που αποτύπωνε την ατμόσφαιρα της ημέρας.
Ο Έλληνας πρέσβης Αντώνης Αλεξανδρίδης εντόπισε στον διάδρομο τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης Ζόχραν Μαμντάνι, ο οποίος περίμενε υπομονετικά για να περάσει στη δική του συνάντηση με τον Τραμπ.
Ακολούθησε ένα σύντομο αλλά θερμό τετ α τετ με τον Γεραπετρίτη, καθώς ο Μαμντάνι διατηρούσε δεσμούς με την ελληνική κοινότητα στο Κουίνς που ήταν η δημοτική περιφέρεια που εκπροσωπούσε.
Σχέσεις με Τουρκία
Όπως ήταν αναμενόμενο, ένα μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο Έλληνας υπουργός είχε την ευκαιρία να ενημερώσει για τις τελευταίες επαφές στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας. Παράλληλα, συζητήθηκαν τα πεδία όπου μπορεί να υπάρξει λειτουργική συνεργασία, αλλά και εκείνα που παραμένουν σε αδράνεια.
Από εκεί και πέρα στην Ουάσιγκτον εμφανίζονται κατά καιρούς πληροφορίες για κινητικότητα στο θέμα των F-35, χωρίς, όμως, να έχει δημιουργηθεί μέχρι στιγμής κάποιο τετελεσμένο. Η Άγκυρα μπορεί να ήλπιζε ότι θα υπάρξει θεαματική βελτίωση και ότι θα λυθούν άμεσα όλα τα προβλήματα της με την εκλογή Τραμπ, ωστόσο έχουμε μπει πλέον στον δεύτερο χρόνο και πολλά παραμένουν ακόμα σε εκκρεμότητα. Το ζήτημα των F-35 είναι σίγουρα ένα από αυτά.
Στα χρόνια που προηγήθηκαν τόσο η ελληνοαμερικανική κοινότητα όσο και η Αθήνα έκανα ότι περνούσε από το χέρι τους, έχοντας πετύχει μια ανέλπιστη επιτυχία. Άλλωστε δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο πρώτος ρεαλιστικός στόχος ήταν να παιχθούν «καθυστερήσεις» και όχι να παταχθεί οριστικά η Τουρκία από το πρόγραμμα.
Στα χρόνια της προεδρίας Μπάιντεν έγινε ένα άλμα που έφτασε στο σημείο να διαμορφώνεται μια πολιτική περί ποιοτικού πλεονεκτήματος της Ελλάδας. Η συγκεκριμένη, όμως, γραμμή ούτε κατοχυρώθηκε ποτέ θεσμικά, όπως συμβαίνει με το Ισραήλ, ούτε πέρασε το τεστ του χρόνου για να παγιωθεί ως αντίληψη στην αμερικανική γραφειοκρατία. Πλέον η κυβέρνηση Τραμπ ακολουθεί μια άλλη πολιτική και το θέμα των F-35 δεν φαίνεται να συνδέεται άμεσα με την ελληνικές ανησυχίες.
Αλλά ακόμα και σε αυτή την όχι και τόσο ευνοϊκή συγκυρία, η Ελλάδα έχει σταθεί τυχερή γιατί το βάρος το έχει επωμιστεί το Ισραήλ και η αμερικανική εβραϊκή κοινότητα που συνεχίζουν να δίνουν τον αγώνα για να διατηρήσουν κλειστή την πόρτα της επιστροφής της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.
Ευρωατλαντικές ισορροπίες και ο ρόλος της Αθήνας
Κεντρικό αντικείμενο της συζήτησης ήταν η διατήρηση ενός λειτουργικού ευρωατλαντικού πλαισίου. Η ελληνική πλευρά μετέφερε την ευρωπαϊκή αντίληψη για τις πρόσφατες εξελίξεις, ενώ ο Αμερικανός ΥΠΕΞ παρουσίασε τη δική του οπτική, εξηγώντας σημεία της ομιλίας του στο Μόναχο. Σύμφωνα με πληροφορίες, υπήρξε διάθεση και από τις δύο πλευρές να παραμείνει ανοικτός ο διάλογος ΗΠΑ και Ευρώπης, με την Ελλάδα να αξιολογείται αξιόπιστος δίαυλος επικοινωνίας.
Γάζα, Μέση Ανατολή και πρακτική συνδρομή
Η κατάσταση στη Γάζα αποτέλεσε ξεχωριστή ενότητα της συζήτησης. Η αμερικανική πλευρά αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα διατηρεί ανοικτούς διαύλους τόσο με το Ισραήλ όσο και με αραβικές χώρες, γεγονός που της επιτρέπει να λειτουργεί ως αποδεκτός συνομιλητής στην περιοχή.
Η ελληνική θέση, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι ότι σε αυτή τη φάση η Αθήνα δεν μπορεί να αποτελέσει πλήρες μέρος του Συμβουλίου Ειρήνης, μπορεί όμως να συμμετέχει σε πρακτικές εργασίες και πρωτοβουλίες που αφορούν τη Γάζα. Η αμερικανική πλευρά προσβλέπει σε αυτή τη στήριξη, βλέποντας την Ελλάδα ως αξιόπιστο εταίρο σε επιχειρησιακό επίπεδο.
Η ελληνική συμμετοχή μπορεί να κινηθεί σε τρεις άξονες: ανθρωπιστικές δράσεις που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Αίγυπτο και την Ιορδανία, συμβολή στην ανασυγκρότηση με πιθανή εμπλοκή ελληνικών εταιρειών και συμμετοχή σε σχήματα σταθεροποίησης εφόσον αυτά προχωρήσουν.
Αφρική και μεταναστευτικό
Έγινε μια ευρύτερη ανασκόπηση των θεμάτων που αφορούν την Αφρική με ειδική μνεία στις μεταναστευτικές ροές. Το μεταναστευτικό αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για την αμερικανική διοίκηση και στο παρελθόν η ελληνική πολιτική στο πεδίο αυτό έχει αξιολογηθεί θετικά στην Ουάσιγκτον.
Οι Δύο ελληνικές πρωτοβουλίες για το 2026
Η ελληνική πλευρά παρουσίασε δύο ειδικές πρωτοβουλίες που σχεδιάζει να προωθήσει το 2026. Η πρώτη αφορά την προστασία χριστιανικών κοινοτήτων στη Μέση Ανατολή και η δεύτερη την προώθηση της ευρωπαϊκής προοπτικής των Δυτικών Βαλκανίων. Πρόκειται για θεματικές όπου η Αθήνα εκτιμά ότι υπάρχουν ουσιαστικά περιθώρια συνεργασίας με την Ουάσιγκτον, καθώς αγγίζουν ζητήματα που ενδιαφέρουν την αμερικανική διοίκηση τόσο σε επίπεδο περιφερειακής σταθερότητας όσο και πολιτικών προτεραιοτήτων. Με αυτό το δεδομένο εκτιμάται ότι σε αυτά τα δύο πεδία υπάρχει περιθώριο συνεργασίας σε πιο σταθερή βάση.
Η συνάντηση με την Γερουσιαστή Σαχίν και η μάχη του Νοεμβρίου στο Νιου Χάμσαϊρ
Ξεχωριστό ενδιαφέρον είχε η συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με τη γερουσιαστή Τζιν Σαχίν, επικεφαλής της μειοψηφίας των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας. Η συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Σαχίν έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα αποχωρήσει μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, ανοίγοντας τον κύκλο διαδοχής της.
Στη μάχη για τη θέση κατεβαίνει ο ομογενής βουλευτής Κρις Πάπας, ένας από τους πιο δραστήριους νομοθέτες στην Ομάδα Ελληνικών Θεμάτων στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Το Νιου Χάμσαϊρ παρουσιάζει ιδιαίτερο ελληνικό εκλογικό ενδιαφέρον, καθώς είναι η πολιτεία με το υψηλότερο ποσοστό ελληνοαμερικανών ψηφοφόρων σε αναλογία με τον συνολικό πληθυσμό στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η συζήτηση με τον γερουσιαστή Σαχίν κινήθηκε γύρω από ζητήματα εξωτερικής πολιτικής που βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της, όπως ο Λίβανος και τα Δυτικά Βαλκάνια. Στο πλαίσιο αυτό, ο Έλληνας υπουργός παρουσίασε τις πρωτοβουλίες που σχεδιάζει η Αθήνα για το 2026, επιχειρώντας να συνδέσει τον ελληνικό σχεδιασμό με θέματα που παραμένουν ψηλά στην ατζέντα του Κογκρέσου.
Παρά το γεγονός ότι η Τζιν Σαχίν έχει κατά καιρούς υποστηρίξει ελληνικές θέσεις και έχει στηρίξει την υποψηφιότητα του Πάπας, δεν έχει διαφύγει της προσοχής ότι τουλάχιστον τα τελευταία δύο χρόνια έχει προσπαθήσει να βάλει παρασκηνιακά τρικλοποδιές σε θέματα που είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την Αθήνα. Η στάση της αντανακλά μια τάση στην Ουάσιγκτον, όπου η διαχείριση των σχέσεων με την Άγκυρα παραμένει σύνθετη και συχνά αντιφατική.
