Φουντώνουν οι αντιδράσεις από πλευράς των Δανών και των Ευρωπαίων για την επιμονή του Ντόναλντ Τραμπ στο θέμα της Γροιλανδίας και την επιβολή δασμών, καθώς από τη μια η στάση των Δανών είναι να επιδείξουν την διπλωματική περιφρόνηση τους για τις κινήσεις των ΗΠΑ μέσω ακυρώσεων συναντήσεων, και από την άλλη οι Ευρωπαίοι ετοιμάζονται να απαντήσουν πιο συλλογικά με τα κατάλληλα εργαλεία.
Οι Δανοί «σνομπάρουν» τους Αμερικανούς
Πιο συγκεκριμένα Δανοί, όπως αναφέρει το Bloomberg, Δανοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν την διοργάνωση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) που ξεκινάει σήμερα και στο οποίο φέτος θα παραστεί ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ επικεφαλής αποστολής Αμερικανών υπουργών και αξιωματούχων, ότι αποφάσισαν να μην συμμετάσχουν στις εργασίες του Φόρουμ, καθώς η διαμάχη με τις ΗΠΑ για το μέλλον της Γροιλανδίας κλιμακώνεται.
Σε ανακοίνωσή του προς το Bloomberg, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ επιβεβαίωσε ότι «η δανική κυβέρνηση δεν θα εκπροσωπηθεί στο Νταβός αυτή την εβδομάδα», διευκρινίζοντας ότι φέτος είχαν προσκληθεί κυβερνητικοί εκπρόσωποι και ότι οποιαδήποτε απόφαση για συμμετοχή ή μη ανήκει αποκλειστικά στην Κοπεγχάγη.
Την ίδια ώρα, η Γροιλανδική Ομοσπονδία Ελκηθροδρομίας Σκύλων (KNQK) ανακοίνωσε ότι ακύρωσε την πρόσκληση που είχε απευθυνθεί, εν αγνοία της, στον ειδικό απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, Τζεφ Λάντρι προκειμένου να παρακολουθήσει τον εθνικό αγώνα ελκηθροδρομίας σκύλων τον Μάρτιο. Σύμφωνα με το γροιλανδικό δίκτυο KNR, ο Αμερικανός απεσταλμένος και κυβερνήτης της Λουιζιάνα είχε προσκληθεί από ιδιωτικό τουριστικό γραφείο του νησιού, γεγονός που η ομοσπονδία χαρακτήρισε «εντελώς ανάρμοστο».
Σε ανάρτησή της στο Facebook, η KNQK ανέφερε ότι η τουριστική επιχείρηση ακύρωσε μονομερώς την πρόσκληση, εξέλιξη που χαρακτήρισε «καθησυχαστική». Παράλληλα υπενθύμισε το περιστατικό της περσινής επίσκεψης του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και της συζύγου του Ούσα, οι οποίοι χωρίς επίσημη πρόσκληση επρόκειτο να παραστούν στον ίδιο αγώνα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στη Δανία. Τελικά, το πρόγραμμα της αμερικανικής αντιπροσωπείας άλλαξε και το ζεύγος επισκέφθηκε τη διαστημική βάση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στο Πίτουφικ, στη βορειοδυτική Γροιλανδία.
Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ για τη Γροιλανδία
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, κάνει προσπάθεια να αποτρέψει περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, αλλά και εμφανίζεται διατεθιμένη να ψάξει τρόπους για να ετοιμαστεί σε περίπτωση που η άλλη πλευρά τεντώσει κι άλλο το σκοινί και για τον λόγο αυτό συγκλήθηκε έκτακτη Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες την Πέμπτη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τόνισε ότι «προτεραιότητα είναι ο διάλογος και όχι η κλιμάκωση», αναφερόμενη στις απειλές του Τραμπ για επιβολή πρόσθετων δασμών από την 1η Φεβρουαρίου σε έξι χώρες της ΕΕ, στο πλαίσιο της πίεσης για το ζήτημα της Γροιλανδίας.
Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα συγκάλεσε έκτακτη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών την Πέμπτη στις Βρυξέλλες, στις 8 μ.μ. ώρα Ελλάδας, με στόχο τον συντονισμό της ευρωπαϊκής απάντησης. Κατά την ενημέρωση της Επιτροπής, ο εκπρόσωπος για θέματα εμπορίου Όλοφ Γκιλ έκανε λόγο για «εντατικές διαβουλεύσεις» μεταξύ των ηγετών της ΕΕ και της προέδρου της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογραμμίζοντας ότι η προτεραιότητα είναι «η εμπλοκή, η αποκλιμάκωση και η αποφυγή της επιβολής δασμών», καθώς μια κλιμάκωση θα έπληττε καταναλωτές και επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Ο Γκιλ υπενθύμισε επίσης ότι η ΕΕ έχει επισημάνει το κοινό διατλαντικό συμφέρον για ειρήνη και ασφάλεια στην Αρκτική, μεταξύ άλλων μέσω του ΝΑΤΟ, και τόνισε ότι, παρότι η Ένωση διαθέτει τα αναγκαία εργαλεία για να απαντήσει, «προτεραιότητά μας είναι η συνεργασία και όχι η κλιμάκωση». Σχετικά με την πιθανή επανενεργοποίηση ευρωπαϊκών αντιμέτρων σε αμερικανικά προϊόντα αξίας 93 δισ. ευρώ, σημείωσε ότι η αναστολή τους λήγει στις 6 Φεβρουαρίου και ότι, ελλείψει απόφασης για παράταση, θα τεθούν σε ισχύ στις 7 Φεβρουαρίου, χωρίς πάντως να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση. Παράλληλα, ανέφερε ότι δεν υπάρχει προγραμματισμένη συνάντηση μεταξύ της φον ντερ Λάιεν και του Τραμπ στο Νταβός, χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόμενο.
Αντιδράσεις από Γαλλία και Γερμανία
Με αφορμή τις τελευταίες εξελίξεις, την στάση των ευρωπαίκών κυβέρνησεων υπέρ της Γροιλανδίας και της Δανίας, έρχονται να υπογραμμίσουν και οι δηλώσεις από την ηγεσία του γαλλογερμανικού άξονα. Πιο συγκεκριμένα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποστήριξε ότι η Γροιλανδία και η Δανία μπορούν να «υπολογίζουν στην αλληλεγγύη της Γερμανίας» και προειδοποίησε τον Ντόναλντ Τραμπ να μην προχωρήσει σε επιβολή δασμών στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης για το καθεστώς της Γροιλανδίας.
Όπως ανέφερε, «ο κόσμος βρίσκεται σε κατάσταση ρευστότητας και πρέπει να προσαρμοστούμε», ενώ όπως τόνισε «οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ πρέπει να κάνουν περισσότερα για την ασφάλεια της Αρκτικής».
Δηλώσεις για το θέμα έκανε και ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Ρολάν Λεσκίρ, ο οποίος υποστήριξε ότι Γαλλία και Γερμανία συμφωνούν πως απαιτείται «ισχυρή αντίδραση» απέναντι στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών για την Γροιλανδία
Όπως ανέφερε: «Δεν μας αρέσει να χρησιμοποιούμε τους δασμούς ως γεωπολιτικό όπλο». Ωστόσο όπως πρόσθεσε, ο καλύτερος τρόπος για να αποτραπεί η υλοποίηση των απειλών είναι να καταστεί σαφές πως η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να αντιδράσει με αποφασιστικό τρόπο. Οι δηλώσεις του απηχούν αντίστοιχες δηλώσεις του Γερμανού ομολόγο του Λαρς Κλίνγκμπέιλ, ο οποίος έκανε και συγκεκριμένες αναφορές στα εργαλεία που έχουν στην διάθεση τους οι Ευρωπαίοι για να αντιδράσουν στους δασμούς Τραμπ, όπως το «νομικά κατοχυρωμένο ευρωπαϊκό εργαλείο για την αντιμετώπιση του οικονομικού εξαναγκασμού». Ο Κλίνγκμπέιλ αναφερόταν στο Εργαλείο κατά του Καταναγκασμού (Anti- Coercion Instrument) του οποίου την χρήση οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να εξετάσουν σαν μια πιθανή απάντηση στις πιέσεις και τους δασμούς Τραμπ.
Το ACI, δεν έχει ξαναχρησιμοποιηθεί, όμως ο ρόλος του θεσμικά είναι να λειτουργήσει σαν ύστατος μηχανισμός αντίδρασης καθώς μέσω αυτού μπορούν να επιβληθούν δασμοί, περιορισμοί στις εισαγωγές και τις εξαγωγές, αλλά και περιορισμοί στην πρόσβαση στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά. Σύμφωνα με δημοσιεύματα τα ευρωπαϊκά αντίποινα σε αμερικανικά προϊόντα μπορεί να φτάσουν έως και τα 93 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ παράλληλα θα εξεταστούν και μέτρα όπως η επιβολή περιορισμού της πρόσβασης σε αμερικανικές εταιρείες σε δημόσιες συμβάσεις ή επενδυτικές πρωτοβουλίες.
Παρέμβαση και από τον Κιρ Στάρμερ
Στο ίδιο κλίμα, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ κάλεσε σε ψύχραιμη και νηφάλια συζήτηση για να αποφευχθεί ένας εμπορικός πόλεμος με τις ΗΠΑ, καλώντας τον Τραμπ να σεβαστεί συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ. Χωρίς να αποκλείσει το ενδεχόμενο ανταποδοτικών δασμών, αν οι ΗΠΑ προχωρήσουν στις απειλές τους, τόνισε ότι «οι δασμοί δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εναντίον συμμάχων» και ότι ένας εμπορικός πόλεμος δεν είναι προς το συμφέρον κανενός.
Ο Στάρμερ ανέφερε ότι ενημέρωσε τον Τραμπ πως οι δυνάμεις χωρών που στάλθηκαν πρόσφατα στη Γροιλανδία βρίσκονται εκεί για να αξιολογήσουν και να αντιμετωπίσουν κινδύνους από τη Ρωσία, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι το ζήτημα μπορεί να επιλυθεί μέσω διαλόγου και όχι στρατιωτικής σύγκρουσης. Τόνισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα επιδιώξει να διατηρήσει στενή σχέση με τις ΗΠΑ, κρίσιμη για την ασφάλεια και την άμυνά του, διαφωνώντας με την επιβολή δασμών και επιδιώκοντας διπλωματική λύση.
Οι εξελίξεις αναδεικνύουν ότι η Γροιλανδία, λόγω της στρατηγικής της θέσης στην Αρκτική, έχει μετατραπεί σε σημείο αιχμής στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης, με πολιτικές, διπλωματικές και εμπορικές προεκτάσεις που απειλούν να κλονίσουν τις διατλαντικές ισορροπίες.
