Η μεγαλύτερη αλλά και πιο αμφιλεγόμενη εμπορική συμφωνία που έχει υπογραφεί ποτέ στην Ευρώπη, τελικά εγκρίθηκε την Παρασκευή, μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων και παρά τις οργισμένες κινητοποιήσεις και αντιδράσεις των ευρωπαίων αγροτών στις Βρυξέλλες, αλλά και σε άλλες χώρες με αυξημένο αγροτικό πληθυσμό, όπως η Γαλλία και η Πολωνία.
Χρειάστηκαν αίμα, ιδρώτας, δάκρυα και επίπονες συζητήσεις, για να ανάψει το πράσινο φως, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το Politico, αλλά οι χώρες της ΕΕ τελικά υποστήριξαν τη συμφωνία με το μπλοκ των χωρών της Mercosur, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία μιας ζώνης ελεύθερου εμπορίου που θα καλύπτει περισσότερα από 700 εκατομμύρια καταναλωτές, σε όλη την Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική.
Η συμφωνία, η οποία αναμένεται να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα καταργήσει περισσότερο από το 90% των δασμών στις εξαγωγές της ΕΕ. Οι ευρωπαίοι καταναλωτές θα μπορούν να απολαμβάνουν βοδινό κρέας από ζώα που εκτρέφονται με χόρτο, στις πάμπες της Αργεντινής. Οι βραζιλιάνοι οδηγοί θα δουν να μειώνονται οι εισαγωγικοί δασμοί στα γερμανικά αυτοκίνητα.
Όσον αφορά τον οικονομικό αντίκτυπο της συμφωνίας, αυτός είναι ασήμαντος, σε σύγκριση με τις επικές μάχες που δόθηκαν για την επίτευξή της: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι θα προσθέσει 77,6 δισεκατομμύρια ευρώ (ή 0,05%) στην οικονομία της ΕΕ, έως το 2040.
Όπως σε κάθε συμφωνία, υπάρχουν νικητές και ηττημένοι και το Politico κάνει μια πρώτη προσέγγιση στο κρίσιμο αυτό ερώτημα.
Νικητές της συμφωνίας ΕΕ – Mercosur
Τζιόρτζια Μελόνι
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας το έκανε ξανά. Η Τζιόρτζια Μελόνι είδε προς τα πού φυσούσε ο πολιτικός άνεμος και, απειλώντας να υποστηρίξει τη γαλλική αντιπολίτευση στη συμφωνία, κατάφερε να αποσπάσει επιδέξια, παραχωρήσεις της τελευταίας στιγμής, για τους ιταλούς αγρότες.
Το τελικό αποτέλεσμα; Σε αντάλλαγμα για την υποστήριξή της, η Ρώμη κατάφερε να εξασφαλίσει διασφαλίσεις για την αγορά γεωργικών προϊόντων και υποσχέσεις για νέα χρηματοδότηση του αγροτικού τομέα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή — νίκες που η κυβέρνηση μπορεί να διαφημίσει στους ψηφοφόρους της. Αυτό σημαίνει επίσης ότι η Μελόνι επέλεξε για άλλη μια φορά την πλευρά των νικητών, εμφανιζόμενη ως ομαδική παίκτρια, παρά την καθυστέρηση της τελευταίας στιγμής. Συνολικά, μία ακόμα επιτυχία για τη Ρώμη, τονίζει το Politico.
Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία
H γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία δεν είχε πολλούς λόγους να χαίρεται τον τελευταίο καιρό, αλλά η συμφωνία της ΕΕ με τη Mercosur της δίνει επιτέλους αφορμή για… γιορτή. Ο φημισμένος βιομηχανικός κλάδος της Γερμανίας θα έχει ευκολότερη πρόσβαση στους καταναλωτές της Λατινικής Αμερικής. Οι χαμηλότεροι δασμοί σημαίνουν – εφόσον δεν υπάρξουν άλλες ανατροπές – περισσότερες πωλήσεις και αύξηση των κερδών για εταιρείες όπως η Volkswagen και η BMW.
Υπάρχουν όμως και μερικά μειονεκτήματα. Οι δασμοί, που σήμερα ανέρχονται σε 35%, δε θα μειωθούν αμέσως. Κατόπιν αιτήματος της Βραζιλίας, η οποία διαθέτει δική της αυτοκινητοβιομηχανία, η άρση των εμπορικών φραγμών θα γίνει σταδιακά. Τα ηλεκτρικά οχήματα θα τύχουν προνομιακής μεταχείρισης, ένας τομέας στον οποίο η Ευρώπη υστερεί.
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Η Mercosur είναι μια γλυκόπικρη νίκη για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Από τη στιγμή που σύναψε τη συμφωνία με τους ηγέτες της Mercosur, πριν από περισσότερο από έναν χρόνο, η ομάδα της έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των σκεπτικιστών και να δημιουργήσει την πολύ σημαντική ειδική πλειοψηφία, που τελικά υλοποιήθηκε την Παρασκευή. Αναμένεται ένας γύρος θριάμβου την επόμενη εβδομάδα, όταν η επικεφαλής της Κομισιόν θα ταξιδέψει στην Παραγουάη, για να υπογράψει τη συμφωνία.
Στο διεθνές προσκήνιο, συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση της θέσης των Βρυξελλών σε μια εποχή που η Ένωση μοιάζει με έναν βαρύγδουπο δεινόσαυρο, που συνεχώς ξεπερνιέται από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Μια εμπορική συμφωνία μεγάλης κλίμακας δείχνει ότι η διεθνής τάξη, που βασίζεται σε κανόνες και που η ΕΕ τόσο πολύ εκτιμά, εξακολουθεί να ισχύει, ακόμη και όταν οι ΗΠΑ αιχμαλώτισαν με αλυσίδες έναν ηγέτη της Νότιας Αμερικής.
Ωστόσο, η συμφωνία είχε πολύ υψηλό κόστος. Η φον ντερ Λάιεν έπρεπε να υποσχεθεί στους αγρότες της ΕΕ επιδοτήσεις ύψους 45 δισεκατομμυρίων ευρώ για να τους πείσει, υποχωρώντας από τις προσπάθειές της να περιορίσει τις αγροτικές ενισχύσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ και να επενδύσει περισσότερο στην καινοτομία και την ανάπτυξη.
Οι αγρότες της Ευρώπης
Το μεγάλο ερώτημα που θέτει το Politico είναι εάν η Mercosur είναι μια απόλυτη καταστροφή για τους ευρωπαίους αγρότες. Και διερωτάται εάν οι αμέτρητοι τόνοι νοτιοαμερικανικών προϊόντων, που πωλούνται σε πολύ χαμηλότερες τιμές, θα οδηγήσουν τους σκληρά εργαζόμενους γάλλους ή πολωνούς αγρότες να εγκαταλείψουν τη γη τους.
Η πραγματικότητα είναι λίγο πιο περίπλοκη, κατά το Politico, που τάσσεται αναφανδόν υπέρ της συμφωνίας, όσον αφορά τους αγρότες της ΕΕ. Όπως σημειώνει, η συμφωνία περιλαμβάνει αυστηρές ποσοστώσεις για κατηγορίες που κυμαίνονται από το βόειο κρέας έως τα πουλερικά. Στην πράξη, οι αγρότες της Λατινικής Αμερικής θα περιοριστούν στην εξαγωγή δύο τεμαχίων στήθους κοτόπουλου, ανά Ευρωπαίο, ανά έτος. Παράλληλα, η συμφωνία αναγνωρίζει ειδικές προστασίες για τους ευρωπαίους παραγωγούς ειδικών προϊόντων, όπως την ιταλική παρμεζάνα ή το γαλλικό κρασί, που θα επωφεληθούν από την επέκταση της αγοράς.
Και προσθέτει ως πλεονάκτημα της συμφωνίας, τα 45 δισεκατομμύρια ευρώ επιδοτήσεων, που θα καταλήξουν στις τσέπες των αγροτών, για να συμπεράνει ότι η συμφωνία δεν είναι άσχημη για τους αγρότες.
Ηττημένοι
Εμανουέλ Μακρόν
Κανένας υψηλόβαθμος πολιτικός δεν ήταν πιο σταθερός στην αντίθεσή του προς τη συμφωνία εμπορίου, από τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος, υπό τεράστια εσωτερική πολιτική πίεση, αντιτάχθηκε σταθερά στη συμφωνία. Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός, ότι η Γαλλία ένωσε τις δυνάμεις της με την Πολωνία, την Αυστρία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία, για να ψηφίσει χωρίς επιτυχία κατά της Mercosur.
Ο πρώην επενδυτικός τραπεζίτης μπορεί να είναι στην καρδιά του ένας καπιταλιστής του ελεύθερου εμπορίου, αλλά γνωρίζει καλά ότι, στο εσωτερικό της χώρας, η συμφωνία θεωρείται μαχαιριά στην πλάτη των μακροχρόνια ταλαιπωρημένων γάλλων αγροτών. Ο Μακρόν, ο οποίος αλλάζει πρωθυπουργούς με ρυθμούς που μέχρι τώρα ήταν προνόμιο πολιτικών καταστροφών, όπως η Ιταλία, είχε ελάχιστες νίκες πρόσφατα. Η υπονόμευση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, ή τουλάχιστον η περαιτέρω καθυστέρησή της, θα ήταν απόδειξη ότι ο γάλλος πρόεδρος εξακολουθεί να έχει κάποια επιρροή στην ευρωπαϊκή σκηνή.
Ο Μακρόν έκανε μια γενναία προσπάθεια να συσπειρώσει δυνάμεις για μια αντεπίθεση της τελευταίας στιγμής και σε κάποιο σημείο φαινόταν ότι είχε καλές πιθανότητες να ανατρέψει τα σχέδια, αφού κέρδισε την υποστήριξη της Μελόνι. Όλα αυτά όμως δεν κατέληξαν κάπου. Μετά από αυτή την τελευταία ήττα, αναμένεται να ακολουθήσουν περισσότερες επικρίσεις του γάλλου προέδρου στα εθνικά μέσα ενημέρωσης, καθώς ο Μακρόν συνεχίζει την αργή πτώση του από τα ολυμπιακά ύψη του Ελιζέ, όπως εκτιμά το Politico.
Ντόναλντ Τραμπ
Λίγες μέρες πριν από την αποστολή των ΗΠΑ να απαγάγουν τον εκλεγμένο πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολά Μαδούρο και να τον παραπέμψουν σε δίκη στη Νέα Υόρκη, η συμφωνία με την Mercosur δείχνει τελικά ότι η Ευρώπη δε στερείται της ήπιας δύναμης να συνεργαστεί εποικοδομητικά με ομοϊδεάτες εταίρους — αν έχει την ευφυΐα να την αξιοποιήσει έξυπνα.
Κάθε εμπορική συμφωνία πρέπει να θεωρείται ως μια πρόταση που ωφελεί και τις δύο πλευρές και αυτό δεν είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και η τέχνη του γεωπολιτικού εκβιασμού.
Έχει επίσης το παρεπόμενο όφελος της ενίσχυσης των αντιπάλων του — συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της Βραζιλίας και επικεφαλής της Mercosur Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα — ο οποίος έδειξε εξαιρετική υπομονή, καθώς περίμενε την ΕΕ να συντονιστεί (και καλλιέργησε μια δημόσια φιλία με τον Μακρόν, ακόμη και όταν οι εμπορικές διαπραγματεύσεις είχαν φτάσει σε αδιέξοδο).
Κίνα
Η Κίνα έχει επεκτείνει τις εξαγωγές της προς τη Λατινική Αμερική, ιδίως προς τη Βραζιλία, κατά τη διάρκεια των δεκαετιών που η ΕΕ διαπραγματευόταν τη συμφωνία εμπορίου με την Mercosur.
Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur αποτελεί μια ευκαιρία για την Ευρώπη να ανακτήσει μέρος του μεριδίου της στην αγορά, ιδίως σε ανταγωνιστικούς τομείς, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, τα μηχανήματα και η αεροπορία.
Η συμφωνία ενισχύει επίσης τη θέση της ΕΕ στην κορυφή, όσον αφορά τις άμεσες επενδύσεις, έναν τομέα στον οποίο οι ευρωπαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να υπερέχουν των κινεζικών ανταγωνιστών τους.
Από πολιτική άποψη, η Κίνα έχει καταφέρει, σε κάποιο βαθμό, να απομακρύνει χώρες όπως η Βραζιλία, από τις δυτικές θέσεις, για παράδειγμα, μέσω της ομάδας BRICS, που αποτελείται από τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία, την Κίνα και τη Νότια Αφρική, καθώς και άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες. Επειδή η συμφωνία δεν αφορά μόνο το εμπόριο, αλλά δημιουργεί και βαθύτερη πολιτική συνεργασία, ο Λούλα και οι ομόλογοί του από τη Mercosur συνδέονται στενότερα με την Ευρώπη.
Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου
Δυστυχώς, για το παγκόσμιο οικοσύστημα, η Mercosur σημαίνει ένα πράγμα, αντιγράφοντας τον Τραμπ και το περίφημο «drill, baby, drill»: «Burn, baby, burn», δηλαδή «κάψε, μωρό μου, κάψε».
Οι βοσκότοποι που τροφοδοτούν τα κοπάδια της Βραζιλίας, έρχονται σε βάρος του τροπικού δάσους της χώρας, που κάποτε ήταν εκτεταμένο, αλλά τώρα συρρικνώνεται. Με απλά λόγια, περισσότερο βόειο κρέας για την Ευρώπη σημαίνει λιγότερα δέντρα για τον κόσμο. Δεν είναι όλα άσχημα νέα για το κλίμα. Η εμπορική συμφωνία περιλαμβάνει τόσο υποχρεωτικά μέτρα προστασίας, κατά της παράνομης αποψίλωσης των δασών, όσο και δέσμευση των υπογραφόντων μερών στην Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.
Πηγή: OT.gr
