Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της ιδιωτικής τηλεόρασης που ένας καθηγητής-ερευνητής του βεληνεκούς του κ. Δημήτρη Τριχόπουλου θα πάρει μέρος σε μια τηλεοπτική εκπομπή. Ο λόγος για τους «Ηρωες ανάμεσά μας» του ΑΝΤ1, εκπομπή που θα κάνει πρεμιέρα την Παρασκευή 24 Μαΐου στις 22.15 και θα προσπαθήσει να αναδείξει άγνωστους ανθρώπους που θυσίασαν πολλά προσφέροντας στο κοινωνικό σύνολο. Τους ανθρώπους αυτούς θα επιλέξει ο κ. Τριχόπουλος μαζί με άλλους επιφανείς Ελληνες για να αναδειχθεί στο τέλος ο σημαντικότερος. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο «Βήμα της Κυριακής» ο καθηγητής μίλησε για τον ηρωισμό, την έρευνα, την προσφορά αλλά και την τηλεόραση.
Κύριε καθηγητά, τι ήταν αυτό που σας έκανε να πεισθείτε και να συμμετάσχετε στο τηλεοπτικό πρόγραμμα «Ηρωες»;
«Πιστεύω ότι στις μέρες που περνάμε αλλά και γενικότερα είναι ανάγκη να αναδείξουμε την κοινωνική συνοχή. Πολύ συχνά η διάκριση γίνεται με βάση τις προσωπικές επιτυχίες, είτε αφορούν τις επιστήμες, είτε τις τέχνες είτε τον αθλητισμό. Εδώ προσπαθούμε να επικεντρωθούμε, να τιμήσουμε, να αναδείξουμε μια “αξία” η οποία ουσιαστικά συναπεργάζεται την κοινωνική συνοχή και το καλύτερο επίπεδο ευτυχίας των συνανθρώπων μας, του κοινωνικού συνόλου στο οποίο ανήκουμε. Νομίζω ότι αυτό μου έδωσε όχι απλά το δικαίωμα αλλά την υποχρέωση να συμβάλω στο μέτρο που μπορώ».
Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα που μπορούν να χαρακτηρίσουν έναν άνθρωπο ήρωα; Τι συνιστά ηρωισμό σε μια κοινωνία;
«Πολύ συχνά λέμε ήρωες αυτούς που πέτυχαν κάτι πολύ σημαντικό στην επιστήμη και ακόμη συχνότερα στον αθλητισμό. Για μένα αυτές οι πράξεις είναι άξιες τιμής και αναδείξεως αλλά δεν αποτελούν ηρωική συμπεριφορά. Το ότι καταφέραμε να κερδίσουμε είναι μια προσωπική ικανοποίηση, μια ικανοποίηση η οποία αντανακλάται και στην πατρίδα μας όταν πρόκειται για διεθνή νίκη μιας ομάδας, αλλά δεν αποτελεί ηρωισμό. Δεν είναι αποτέλεσμα μιας προσωπικής θυσίας. Είναι μια ανάδειξη ικανότητας, ταλέντου, επιτεύγματος. Ηρωας είναι εκείνος ο οποίος χάνει προσωπικά κάτι, θυσιάζει κάτι για μια προσφορά στους συνανθρώπους του. Η οποία προσφορά μπορεί να έχει τα στοιχεία ενός συγκεκριμένου επεισοδίου, μιας συγκεκριμένης στιγμής, όπως η διάσωση ενός ανθρώπου που κινδυνεύει, ή να αποτελεί μια πιο επίπονη προσπάθεια στην οποία θυσιάζονται ο προσωπικός χρόνος και μικρές προσωπικές χαρές για να μετατραπούν σε προσφορά στους συνανθρώπους. Αυτό έχει ένα στοιχείο ηρωισμού. Και υπό αυτή την έννοια η αντίστοιχη διαδικασία αναδεικνύει ήρωες σε αυτό το επίπεδο, το οποίο το τιμώ».
Δεδομένου όμως ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι έχουν επιλέξει να λειτουργούν αθόρυβα, δεν κινδυνεύουν από τα φώτα της δημοσιότητας συμμετέχοντας σε ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα;
«Είναι ενδεχόμενο σε κάποιες περιπτώσεις να γίνει αυτό. Στην ιατρική για να το περιγράψουμε χρησιμοποιούμε τον όρο παθομόρφωση. Στη συγκεκριμένη όμως εκπομπή η προσπάθεια δεν ήταν να τιμηθούν συγκεκριμένοι άνθρωποι αλλά μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Το ότι ορισμένοι άνθρωποι ενδεχομένως θα επηρεαστούν στη συμπεριφορά τους, θα αποκτήσουν ένα στοιχείο προσωπικότητας μετά από την ενδεχόμενη διάκριση, δεν αλλάζει το γεγονός ότι έχει τιμηθεί μια διαδικασία. Υπάρχουν άλλοι που θα παραδειγματιστούν από τη διαδικασία της προσφοράς, θα την αναπαραγάγουν και θα προσφέρουν με τη σειρά τους στο κοινωνικό σύνολο. Επομένως είναι οι πράξεις οι οποίες τιμώνται και με τη σειρά τους θα αποτελέσουν πρότυπα συμπεριφοράς παρά τα συγκεκριμένα πρόσωπα στα οποία θα επικεντρωθεί προσωρινά το φως της δημοσιότητας».
Οι περιπτώσεις που έχετε δει ως σήμερα στο πλαίσιο της εκπομπής σάς έχουν εντυπωσιάσει, σας έχουν συγκινήσει;
«Είναι περιπτώσεις οι οποίες σου δίνουν τη χαρά ότι υπάρχουν τέτοια κύτταρα και προφανώς δεν είναι τα μόνα ανάμεσά μας. Κύτταρα που δεν τα ξέραμε και αποτελούν μια δραστηριότητα η οποία ήταν κάτω από την επιφάνεια αλλά υπήρχε. Δεν μιλάμε για εκρηκτικές πράξεις αλλά για συνεχή αθόρυβη προσφορά».
Πιστεύετε ότι η κοινωνία μας έχει ανάγκη από ήρωες; Ειδικά σε εποχές όπως η τωρινή όπου η οικονομική κρίση έχει αλλάξει τα δεδομένα;
«Σε κάθε κοινωνία και κάθε περίοδο υπάρχουν προβλήματα και οι άνθρωποι της προσφοράς είναι άνθρωποι που αποτελούν πολύτιμα στοιχεία. Βέβαια όταν μια κοινωνία περνά μια κρίση, και η κοινωνία μας περνά στην παρούσα φάση, έχει ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη από αυτά τα παραδείγματα. Η συνοπτική απάντηση που σας δίνω είναι, ναι, βεβαίως και έχει ανάγκη».
Θα είναι και η σύζυγός σας στην επιτροπή της εκπομπής. Αυτό δείχνει ότι σας ευαισθητοποίησε ιδιαίτερα το συγκεκριμένο κόνσεπτ, κύριε καθηγητά.
«Η κυρία Τριχοπούλου είναι μια προσωπικότητα διαφορετική από μένα. Εγώ γενικά, εκτός από όταν το ζητεί μια συγκεκριμένη ανάγκη σχετική με την ειδικότητα και την παιδεία μου, δεν είμαι άνθρωπος που έχει τη διάθεση να αφιερωθεί στη δημόσια ζωή. Η σύζυγός μου έχει τέτοια διάθεση, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα στέλεχος στη δημόσια ζωή και έχει και διαφορετική άποψη για το τι σημαίνει ήρωας. Πιστεύει ότι ο ήρωας είναι εκείνος ο οποίος σιωπηρά, χωρίς ανάδειξη και όχι στιγμιαία, συμβάλλει προσφέροντας αθόρυβα. Εκεί είναι η έμφασή της, στη συνεχή προσφορά. Από εκείνη άλλωστε έχω πάρει το πρότυπο στο οποίο αναφέρθηκα προηγουμένως».
Γιατί λοιπόν ένας επιστήμονας που αφιερώνει όλη του τη ζωή στην έρευνα με στόχο τη βελτίωση της ζωής του κοινωνικού συνόλου να μη θεωρείται ήρωας;
«Η επιδίωξη είναι άξια τιμής των επιστημόνων. Αλλά δεν είναι ηρωική πράξη. Είναι ένα κομμάτι της επιστήμης και της προσπάθειάς μας η οποία συνεπάγεται και την ανάδειξη και την παρουσία μας στο κοινωνικό σύνολο. Ο ηρωισμός είναι κάτι διαφορετικό. Ξεφεύγεις, αρνείσαι το προσωπικό συμφέρον ή το υποβαθμίζεις σε σύγκριση με την προσφορά σου προς τους άλλους».
Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΖΟΛΙ
«Το τιμώ, αλλά υπάρχουν και κίνδυνοι»
«Το τιμώ, αλλά υπάρχουν και κίνδυνοι»
Αναφορικά με το ζήτημα που έχει προκύψει με τη μαστεκτομή στην οποία υποβλήθηκε η Αντζελίνα Τζολί για λόγους πρόληψης του καρκίνου του μαστού. Ενας καλλιτέχνης αυτού του βεληνεκούς λειτουργεί θετικά υπέρ της ευαισθητοποίησης του κοινού; Ελλοχεύουν κίνδυνοι σε μια τέτοια δημοσιοποίηση;
«Το συνοψίσατε σωστά. Υπάρχουν θετικά στοιχεία, υπάρχει όμως και κίνδυνος. Από την επιστημονική πλευρά, τα γονίδια αυτά ευθύνονται για περίπου 5% – 10% των περιπτώσεων του καρκίνου του μαστού. Τα υπόλοιπα 90% είναι αυτά που θεωρούμε “σποραδικά”. Οσον αφορά το γεγονός αυτό καθαυτό, όπου μια ηθοποιός, μια προσωπικότητα όπως η Αντζελίνα Τζολί προσπάθησε να δώσει παράδειγμα, έχει δύο μηνύματα. Το ένα είναι ότι η πρόληψη πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα, έστω και αν αποτελεί θυσία στην αισθητική εικόνα. Δεύτερον, ότι μια επέμβαση αυτής της μορφής δεν αποτελεί άρνηση της θηλυκότητας με την οποία είναι ταυτισμένη η εικόνα της. Το αρνητικό είναι ο φόβος της εκμετάλλευσης, γιατί πάντα υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να το κάνουν αυτό. Μένουμε στο γεγονός ότι τα γονίδια αυτά είναι υπεύθυνα για 5% – 10%, δηλαδή σπάνια γονίδια. Αρα υπάρχει ο κίνδυνος να κινηθούν πολλές γυναίκες προς τη διάγνωση της γονιδιακής επιβάρυνσης, το οποίο μπορεί να αποτελέσει προϊόν εκμετάλλευσης. Εδώ θα ήθελα να σημειώσω επίσης ότι οι εξετάσεις αυτές έχουν αρκετά υψηλό κόστος. Επομένως υπάρχει ένα πρόβλημα εδώ. Υποθέτω ότι η Αντζελίνα Τζολί το έκανε για να δώσει το μήνυμα ότι η πρόληψη είναι κάτι σημαντικό και αυτό το τιμώ».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
