Contra tempo
Ο συρμός του τρένου που διασχίζει το κάδρο ουδεμία ανατάραξη προκαλεί. Αν γνώριζαν οι Αθηναίοι ότι η καλύτερη θέα – Κεραμεικός, λόφος Αστεροσκοπείου, Ακρόπολη – είναι από την ταράτσα του νεοκλασικού της οδού Διπύλου όπου στεγάζεται το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, θα βρίσκονταν καθημερινά εδώ. Το μυστικό όμως είναι καλά κρυμμένο, γιατί οι επισκέπτες είναι μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού. Αλλά και αυτοί περνούν τις αίθουσες και τους ορόφους κοιτάζοντας φευγαλέα τα εκθέματα, ενώ η ανάγνωση των επεξηγηματικών πινακίδων είναι βαρετή υπόθεση. Τι μένει άραγε στη μνήμη τους; Το ίδιο άγνωστο είναι αν η αναζήτηση της «Αλ-χαττ, μαγικής γραφής», όπως είναι ο τίτλος της έκθεσης της Ειρήνης Γκόνου που φιλοξενείται στο μουσείο, τους αφορά. Περί τα τέσσερα χρόνια μετά τα εγκαίνια αυτού του σημαντικού παραρτήματος του Μουσείου Μπενάκη, το οποίο περιλαμβάνει την προσωπική συλλογή του ιδρυτή του Αντώνη Μπενάκη, η ανταπόκριση του κοινού σημειώνεται φθίνουσα. Οι μαθητές με τις οργανωμένες επισκέψεις τον χειμώνα και οι τουρίστες το καλοκαίρι – κατά μόνας, κυρίως – είναι αυτοί που κάνουν τη διαφορά.
Οι περισσότεροι Ελληνες όταν μπαίνουν είναι επιφυλακτικοί, αλλά στην έξοδο φαίνεται να έχουν αλλάξει γνώμη, με πληροφορεί ο υπεύθυνος του μουσείου. Δεν μου κάνει εντύπωση. Αν περιμένουν να δουν ναργιλέδες και χανούμισσες, έχουν χάσει από χέρι. Εδώ παρουσιάζεται, σε συμπύκνωση ασφαλώς, ένας τεράστιος πολιτισμός με τα καλύτερα δείγματα της δημιουργικής του έκφρασης. Χρυσά κοσμήματα, αντικείμενα από γυαλί και μέταλλο, όπλα, κεραμική, ξυλόγλυπτα από την Πρωτοϊσλαμική εποχή ως την Οθωμανική. Στην Ελλάδα είναι άγνωστα όλα αυτά. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να γίνουν και ελκυστικά.
Στην αίθουσα υποδοχής ενός αρχοντικού του 17ου αιώνα με τον εσωτερικό μαρμαροθετημένο διάκοσμο και το σιντριβάνι – έχει μεταφερθεί αυτούσιο από το Κάιρο – τρεις τουρίστριες ξεκουράζονται. Γιατί όχι; Το μουσείο βρίσκεται στην ίδια άψογη κατάσταση που ήταν όταν άνοιξε. Οι χώροι λαμπεροί, το προσωπικό ευγενικό, το πωλητήριο, αν και μικρό, διαθέτει αντικείμενα ισλαμικής τέχνης – απαιτείται πάντως εξειδικευμένος υπάλληλος -, το πληροφοριακό υλικό επαρκές. Τι λείπει; Η ζωντάνια. Από την άλλη, ένα μουσείο για τον ισλαμικό πολιτισμό φυτεμένο στην καρδιά της αρχαίας Αθήνας εξακολουθεί να ξενίζει. Στα υπόγεια των δύο νεοκλασικών κτιρίων που ενώθηκαν -δωρεά εν ζωή του Λάμπρου Ευταξία – διαγράφεται κάτω από το γυάλινο δάπεδο το αρχαίο τείχος της Αθήνας, διατηρημένο, φωτισμένο σε ιδανικές, πράγματι, συνθήκες. Εξω όσα σπίτια δεν έχουν γκρεμιστεί και αυτά νεοκλασικά είναι, το νεκροταφείο της πόλης των Αθηνών μία ανάσα και η Ακρόπολη υπεράνω όλων. Contra tempo.
Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, Αγίων Ασωμάτων 22 και Διπύλου 12, τηλ. 210 3251.311. Διάρκεια έκθεσης Ειρήνης Γκόνου: ως τις 20 Απριλίου.
