«Αν είστε γυναίκα πτυχιούχος ΑΕΙ, της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΤΕΙ, πτυχιούχος διοίκησης επιχειρήσεων, εμπορίας και διαφήμισης ή λογιστικής… με λύπη σάς πληροφορούμε ότι δεν είναι δυνατόν να προσληφθείτε στην Τράπεζα Εργασίας…».
Η ισότητα των δύο φύλων επανήλθε στο προσκήνιο. Τις συγκρούσεις και τις έντονες αντιπαραθέσεις πυροδότησε ένα «Εντυπο Εσωτερικής Αλληλογραφίας», το οποίο απευθυνόταν προς τους διευθυντές και τους προϊσταμένους προσωπικού της Τράπεζας Εργασίας, και το οποίο, ουσιαστικά αλλά όχι τυπικά, απαγόρευε τη συμμετοχή των γυναικών σε διαγωνισμό πρόσληψης.
Το εν λόγω έντυπο είχε αποτέλεσμα να ξεσπάσει ένας «πόλεμος δηλώσεων», στον οποίο πήραν μέρος το υπουργείο Εργασίας, η ΟΤΟΕ και η Γενική Γραμματεία Ισότητας. Τα «πυρά» είχαν στόχο την Τράπεζα Εργασίας, η οποία τώρα πλέον κατηγορείται και «επίσημα» για «φυλετική διάκριση».
Ολα ξεκίνησαν όταν ο ευρωβουλευτής του Συνασπισμού κ. Αλ. Αλαβάνος ανακάλυψε την εγκύκλιο για προκήρυξη διαγωνισμού με σκοπό την πρόσληψη υπαλλήλων που εκδόθηκε από την (ιδιωτικών συμφερόντων) Τράπεζα Εργασίας και κατέθεσε επερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με θέμα την «καταπάτηση της ίσης μεταχείρισης ανδρών – γυναικών». Επόμενο ήταν λοιπόν από την επόμενη ημέρα να ξεκινήσει ένας μαραθώνιος δηλώσεων δυσαρέσκειας. Ο υφυπουργός Εργασίας κ. Χρ. Πρωτόπαπας είπε ότι θα διερευνήσει την υπόθεση και ότι είναι πολύ πιθανό η υπόθεση να πάρει τον δρόμο των δικαστηρίων. Ο πρόεδρος της ΟΤΟΕ κ. Δ. Κουσελάς έκανε λόγο για υπόθεση που «αμαυρώνει τις προσπάθειες των τραπεζών για έμπρακτη εφαρμογή της ισότιμης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών». Εύλογο, επίσης, ήταν το ερώτημα της γενικής γραμματέως Ισότητας, κυρίας Μίκας Κουτσιλαίου, για το πώς είναι δυνατόν τα τελευταία χρόνια να υπάρχει μια συνεχής αύξηση του ποσοστού των γυναικών σε όλες τις τράπεζες με εξαίρεση την Τράπεζα Εργασίας. Για να προσθέσει ότι η τελευταία εγκύκλιος της συγκεκριμένης τράπεζας καθιστά ολοφάνερη πλέον την πολιτική των προσλήψεων που εφαρμόζει η τράπεζα.
Το «μήλον της έριδος» δεν είναι άλλο από την εγκύκλιο ΣΚΥ: 308/25/7/97, όπου αναφέρονται τα εξής: «Με το παρόν σας ενημερώνουμε ότι η Τράπεζα ενδιαφέρεται για τη συγκέντρωση βιογραφικών σημειωμάτων νέων που θέλουν να δώσουν εξετάσεις για πρόσληψη στην περιοχή Αττικής. Αυτή τη φορά θα παραλάβουμε βιογραφικά μόνο από άνδρες πτυχιούχους ΑΕΙ – ΤΕΙ και Deree College. Στους ενδιαφερομένους που απευθύνονται στο Κατάστημα ή στην Υπηρεσία σας, θα δίνετε έντυπα μόνον εφόσον πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις».
Στο έγγραφο η διάκριση είναι ξεκάθαρη: «μόνο άνδρες»!. Ωστόσο ο επί των Δημοσίων Σχέσεων υπεύθυνος της Τράπεζας Εργασίας, κ. Δ. Σπυρόπουλος, παρουσιάζει τα πράγματα από μια εντελώς διαφορετική οπτική γωνία, αυτήν της Τράπεζας Εργασίας: «Πρόκειται για Εντυπο Εσωτερικής Αλληλογραφίας», αναφέρει, «το οποίο απευθύνεται προς τους διευθυντές των καταστημάτων και τους υπευθύνους υπηρεσιών. Δεν αποτελεί προκήρυξη διαγωνισμού. Δεν αναγράφει καν ημερομηνία».
«Με πιο απλά λόγια, εξηγεί ο κ. Σπυρόπουλος, «κάναμε μια διερεύνηση μεταξύ ανδρών πτυχιούχων, ανωτάτων ή ανωτέρων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, με βαθμό πτυχίου από 7 και επάνω, οικονομικών και μόνο σπουδών. Ο λόγος για τον οποίο υπήρχε η διευκρίνιση “μόνο άνδρες” ήταν για να δούμε το δυναμικό της αγοράς». Και έτσι να ήταν, δηλαδή να επρόκειτο περί ενός εντύπου καθαρά απογραφικού χαρακτήρα, στέκεται εμπόδιο σε μια γυναίκα που θα επιθυμούσε να δώσει εξετάσεις για να προσληφθεί στην Τράπεζα Εργασίας.
Σε επιστολή της προς τον υπεύθυνο Δημοσίων Σχέσεων της Τράπεζας Εργασίας η γενική γραμματέας Ισότητας κυρία Κουτσιλαίου επισημαίνει ότι «το έντυπο της τράπεζας αποτελεί κατάφωρη παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης γυναικών και ανδρών, της κοινοτικής νομοθεσίας, όπως αυτή εκφράζεται από τις οδηγίες 75/117/1975 της ΕΟΚ καθώς και του άρθρου 3 του Νόμου 1414/84, “για την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των φύλων στους εργαζομένους με σχέσεις εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου”».
Πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 3 ορίζει πως η πρόσβαση σε όλους τους κλάδους και τις βαθμίδες κάθε απασχόλησης γίνεται αδιακρίτως φύλου και οικογενειακής κατάστασης. Παράλληλα ορίζει ότι σε δημοσιεύσεις, αγγελίες, διαφημίσεις, προκηρύξεις, εγκυκλίους και κανονισμούς, που αφορούν επιλογή προσώπων για κάλυψη κενών θέσεων εργασίας, την παροχή εκπαίδευσης ή επαγγελματικής κατάρτισης ή χορήγησης επαγγελματικών αδειών, απαγορεύεται να γίνεται αναφορά στο φύλο ή στην οικογενειακή κατάσταση, ή ακόμη και να χρησιμοποιούνται στοιχεία τα οποία έστω και έμμεσα καταλήγουν σε διάκριση των δύο φύλων. Δεδομένου λοιπόν ότι η ίση μεταχείριση γυναικών και ανδρών αποτελεί θεμελιώδη αρχή του δικαίου, η γενική γραμματέας Ισότητας ζήτησε από την Τράπεζα Εργασίας είτε να αποσύρει την εγκύκλιο είτε να προβεί στη διόρθωσή της ως προς το επίμαχο σημείο. Μάλιστα, η κυρία Κουτσιλαίου δεν παρέλειψε να αναφέρει ότι «η παραβίαση του νόμου επισύρει και το δικαίωμα της νομικής προστασίας των γυναικών που αποκλείονται από αυτή τη διακήρυξη», θέλοντας εμμέσως πλην σαφώς να επιδείξει τις διαθέσεις της Γενικής Γραμματείας σε περίπτωση μη ανάκλησης.
Ανάλογη είναι και η θέση του υπουργείου Εργασίας. Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου κ. Β. Μπρακατσούλας εξέφρασε την έκπληξή του και δήλωσε ότι θα διερευνήσει το θέμα με μεγάλη προσοχή. Ανέφερε ότι έχει ήδη δώσει εντολή διερεύνησης στην Επιθεώρηση Εργασίας και διαβεβαίωσε ότι σε περίπτωση όπου αποδειχθεί πρόθεση διάκρισης μεταξύ των δύο φύλων από την τράπεζα, θα επιβληθούν οι κυρώσεις που προβλέπονται από τις σχετικές διατάξεις.
Πάντως, η Τράπεζα Εργασίας δεν φαίνεται διατεθειμένη να προβεί σε ανάκληση αλλά ούτε και σε διόρθωση. Ο εκπρόσωπος της Τράπεζας Εργασίας αντικρούει την κυρία Κουτσιλαίου εμμένοντας στο ότι «το επίμαχο εσωτερικό έντυπο έχει συνταχθεί για τη διερεύνηση του ανδρικού δυναμικού που υπάρχει στην αγορά και το οποίο ενδιαφέρεται να εργαστεί στην Τράπεζα Εργασίας», προσθέτοντας ότι «προ εξαμήνου η Τράπεζα Εργασίας είχε συντάξει αντίστοιχο έντυπο, το οποίο αφορούσε μόνο γυναίκες». Βάσει των στοιχείων που θα προκύψουν από την έρευνα «όχι την προκήρυξη…» , αναφέρει ο κ. Σπυρόπουλος, η Τράπεζα Εργασίας θα αποφασίσει αν θα κάνει διαγωνισμό μεταξύ πτυχιούχων ή αποφοίτων Λυκείου «τόσο ανδρών όσο και γυναικών». Επίσης τόνισε ότι το έντυπο δεν υπονοεί καμία διάκριση κατά των γυναικών, ισχυριζόμενος ότι τον περασμένο Σεπτέμβριο σε διαγωνισμό που είχε προκηρυχθεί προσελήφθησαν 95 γυναίκες έναντι 32 ανδρών.
Τα στοιχεία όμως απασχόλησης ανδρών και γυναικών στην εν λόγω τράπεζα άλλα δείχνουν. Και όμως κατακτούν τα γκισέ
ΓΙΑ ΔΕΙΤΕ! Πάνω που οι γυναίκες έδειχναν να κατακτούν τον τραπεζοϋπαλληλικό κλάδο, ήρθε η Τράπεζα Εργασίας για να χαλάσει την εικόνα. Και δεν είναι μόνο που «προκήρυξε» θέσεις μόνο για άνδρες. Τα στοιχεία που έρχονται στη δημοσιότητα μετά τον θόρυβο που προκλήθηκε δείχνουν πως είναι η μοναδική τράπεζα όπου οι γυναίκες αποτελούν μια μικρή μειονότητα των εργαζομένων: κάτι λιγότερο από δύο στους δέκα εργαζομένους είναι γυναίκες.
Σε πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας της ΟΤΟΕ αναφέρεται ότι την τελευταία δεκαετία η αύξηση των απασχολούμενων γυναικών στον τραπεζικό τομέα είναι συνεχής. Υπολογίζεται ότι επί συνόλου των εργαζομένων στις τράπεζες, ένα ποσοστό μεταξύ 40% με 48% αφορά τις γυναίκες. Το κακό όμως είναι ότι η παρουσία τους είναι μικρή ως και ανύπαρκτη στις θέσεις ευθύνης. Αξιοσημείωτο είναι ότι στους διευθυντές και υποδιευθυντές του λογιστικού κλάδου οι γυναίκες καλύπτουν ένα ποσοστό από 3,5% ως 9,5%!
Στη σύγκριση των ποσοστών μεταξύ ανδρών και γυναικών, το ποσοστό των γυναικών με λίγα χρόνια υπηρεσίας είναι μεγαλύτερο εκείνου των ανδρών. Πράγμα το οποίο σημαίνει ότι τα τελευταία χρόνια προσλαμβάνονται περισσότερες γυναίκες στις τράπεζες. Αντίθετα, το ποσοστό των γυναικών με πολλά χρόνια υπηρεσίας μειώνεται σημαντικά σε σχέση με το ποσοστό των ανδρών, γεγονός το οποίο με τη σειρά του υποδηλώνει ότι οι γυναίκες αποχωρούν πιο σύντομα από τις τράπεζες, είτε για να πάρουν τη σύνταξη ενωρίτερα είτε γιατί λείπουν τα κίνητρα για να μείνουν. Από την έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας μπορεί να προκύπτει ότι οι γυναίκες καταλαμβάνουν ολοένα και περισσότερες θέσεις εργασίας στον τραπεζικό τομέα, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ποσοστό είναι υψηλό σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης. Είναι άξιο αναφοράς ότι στη Φινλανδία το σύνολο των απασχολούμενων γυναικών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα φτάνει το 75,8%, ενώ στη Βρετανία το 60,9%. Γενικότερα όμως η απασχόληση των γυναικών στον τραπεζικό τομέα είναι μειωμένη στις μεσογειακές χώρες, ενώ στις βόρειες οι γυναίκες διαδραματίζουν κυρίαρχο ρόλο. Πάντως, η Ελλάδα φαίνεται να υπολογίζει περισσότερο στις ικανότητες της γυναίκας τραπεζοϋπαλλήλου, αφού τα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών στις υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου είναι πολύ χαμηλότερα.
