ΟΔΗΓΟΣ

Τα 26 βήματα της φορολογίας

«Το Βήμα» παρουσιάζει σήμερα 26 ειδικά θέματα φορολογίας, 26 βήματα που οδηγούν στη σωστή συμπλήρωση της φορολογικής δήλωσης και στην ορθή λύση φορολογικών προβλημάτων τα οποία έχουν προκύψει από την καθημερινότητα και τις προσωπικές εμπειρίες των φορολογουμένων. Απαντά σε 26 ερωτήσεις αναγνωστών με ειδικά φορολογικά προβλήματα στα οποία δίνει λύσεις τις οποίες δεν μπορεί να βρει κανείς σε κανένα φορολογικό οδηγό.

1. Εκπτωση ενοικίου

* Αναγνώστης του οποίου το ονοματεπώνυμο είναι δυσανάγνωστο ερωτά:

«Στο φετινό εκκαθαριστικό σημείωμα που μου έστειλε η Εφορία διαπίστωσα ότι στην παράγραφο 12 του πίνακα 4 της φορολογικής δήλωσης έγινε κακή ερμηνεία. Είναι η έκπτωση φόρου λόγω ενοικίου των τέκνων μου που είναι φοιτητές στη Θεσσαλονίκη.

Η αφαίρεση από το εισόδημά μου αξιολογήθηκε στις 120.000 δρχ. και για τους δύο και πέρσι για τον ένα. Δηλαδή δεν υπολογίστηκε ο δεύτερος φοιτητής, αν και το ενοίκιο διπλασιάστηκε φτάνοντας στο ποσό των 855.000 δρχ. Απαντήστε μου αν έγινε σωστή ερμηνεία της σχετικής νομοθεσίας για τις στεγαστικές δαπάνες των φοιτητών που δεν κατοικούν στην ίδια πόλη με τον φορολογούμενο.

Σας αναφέρω ακόμη ότι το ύψος του δηλωθέντος εισοδήματός μου είναι 5.213.000 δρχ. και της συζύγου 3.773.000 δρχ.».

Απάντηση: Σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της περιπτώσεως α’ παράγραφος 1 άρθρου 8 Ν. 2238/94, ο φορολογούμενος δικαιούται έκπτωσης από το συνολικό εισόδημα σε ποσοστό 30% της δαπάνης του ενοικίου που καταβάλλει ετησίως για να μισθώσει κατοικίες για τα παιδιά του τα οποία φοιτούν σε αναγνωρισμένα σχολεία ή σχολές του εσωτερικού εφόσον α) αυτά τον βαρύνουν, β) οι κατοικίες που μισθώνονται για τον σκοπό αυτό βρίσκονται σε περιοχή όπου έχει την έδρα της η σχολή ή το σχολείο στο οποίο φοιτούν τα παιδιά του και γ) αυτός ή τα παιδιά του δεν έχουν άλλη κατοικία σε αυτή την περιοχή.

Το ποσό της έκπτωσης περιορίζεται στο 10% του εισοδήματος που δηλώνεται με την αρχική εμπρόθεσμη δήλωση, το οποίο δεν μπορεί να υπερβεί τις 120.000 δρχ.

Η έκπτωση αυτή χορηγείται μόνο όταν ο φορολογούμενος αναγράφει στις σχετικές ενδείξεις της ετήσιας δήλωσης φόρου εισοδήματος τον αριθμό φορολογικού μητρώου του εκμισθωτή ή τον αριθμό ταυτότητας όταν δεν του έχει χορηγηθεί ΑΦΜ.

Με βάση τα παραπάνω, αν τα παιδιά σας που είναι φοιτητές στη Θεσσαλονίκη μένουν στο ίδιο σπίτι, τότε στη δήλωσή σας γράψατε έναν αριθμό φορολογικού μητρώου του εμισθωτή, οπότε η έκπτωση είναι 120.000 δρχ.

2. Προκαταβολή φόρου

* Ο κ. Αναστάσιος Μπακέτας, από την Πάτρα, ερωτά:

«Είμαι συνταξιούχος Δημοσίου και διαμένω σε ιδιόκτητο διαμέρισμα 153 τ.μ. που έχει και γκαράζ 32 τ.μ. Ως και τη δήλωση οικονομικού έτους 1998 εκτός από τη σύνταξη δήλωνα και εισόδημα από ακίνητα, τα οποία όμως μεταβίβασα τον Δεκέμβριο του 1997. Στη δήλωση του 1998 και στον κωδικό αριθμό 655 του πίνακα 12 ενέγραψα το ποσό των ενοικίων εκ δρχ. 1.140.000 ως εισόδημα που δεν υπήρχε την 1.1.1998, καθώς και μεταβολή της περιουσιακής μου κατάστασης στο Ε9. Παρά τα ανωτέρω στην εκκαθάριση τον Ιούνιο μου χρέωσαν προκαταβολή φόρου 210.000 δρχ. Οταν απευθύνθηκα στην αρμόδια Εφορία (Γ’ Πατρών) ο αρμόδιος υπάλληλος μου είπε ότι προφανώς πρόκειται για λάθος και να κάνω αίτηση για νέα εκκαθάριση που θα συνεπάγεται και νέες ημερομηνίες καταβολής του φόρου. Στις 2.6.98 υπέβαλα τη σχετική αίτηση και την περασμένη εβδομάδα πήρα το νέο εκκαθαριστικό όμοιο με το πρώτο και καλούμαι επιπλέον να πληρώσω και ανάλογες προσαυξήσεις.

Ερωτώ: 1. Εφόσον το 1998 δεν θα εισπράξω ενοίκια, πράγμα που αναγράφω στη δήλωση, πώς δικαιολογείται προκαταβολή φόρου; 2. Εφόσον, με υπόδειξη και του αρμόδιου υπαλλήλου, έκανα αίτηση διαγραφής της προκαταβολής φόρου και περίμενα τη νέα εκκαθάριση, πρέπει να πληρώσω προσαυξήσεις;».

Απάντηση: Η αναγραφή στον κωδικό 655 της φορολογικής δήλωσης των εισοδημάτων από μισθώματα που δεν θα υπάρχουν το επόμενο έτος δεν συνεπάγεται και τον μη υπολογισμό προκαταβολής επομένου έτους.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 53 Ν. 2238/94, σε περίπτωση που τυχόν μειωθεί το εισόδημα του φορολογουμένου κατά ποσοστό 25% και πάνω, δικαιούται αυτός να ζητήσει με αίτησή του τη μείωση της προκαταβολής του φόρου που βεβαιώθηκε. Η αίτηση υποβάλλεται ως το τέλος Σεπτεμβρίου του οικονομικού έτους στο οποίο έγινε η βεβαίωση και αφορά το ποσόν του φόρου για τις δόσεις που δεν έγιναν ληξιπρόθεσμες κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης.

Σύμφωνα με τις ίδιες διατάξεις, ο έφορος προβαίνει στην επαλήθευση της αίτησης που του υποβλήθηκε και υποχρεούται μέσα σε προθεσμία τριών μηνών από την υποβολή της αίτησης να ανακοινώσει στον φορολογούμενο τα αποτελέσματα του ελέγχου.

Δεν σας μειώθηκε το ποσό της προκαταβολής διότι προφανώς δεν ακολουθήσατε την πιο πάνω διαδικασία. Ωστόσο το ποσό του φόρου που προκαταβάλλεται θα σας επιστραφεί εφέτος ή θα συμψηφιστεί με τον φόρο που θα προκύψει.

3. Πρώτη κατοικία

* Η κυρία Στέλλα Γιαννοπούλου, από την Αθήνα, ερωτά:

«Τον μήνα Ιούλιο 1998 αγόρασα ένα διαμέρισμα 100 τ.μ. (πρώτη κατοικία) σε ανεγειρόμενη πολυκατοικία, η οποία προβλέπεται να αποπερατωθεί στο τέλος του έτους 1999.

Παρακαλώ να με πληροφορήσετε αν στην υποβαλλόμενη φορολογική δήλωση οικονομικού έτους 1999 ­ εκτός της δηλώσεώς του στο έντυπο Ε9 ­ πρέπει να αναγραφεί και στο έντυπο Ε1 και σε ποιους κωδικούς».

Απάντηση: Το ακίνητο που αγοράσατε θα το γράψατε εκτός από το έντυπο Ε9 και στη δεύτερη σελίδα του εντύπου Ε2 στην ένδειξη «Ακίνητα που το 1998 ήταν ημιτελή…».

4. Το έντυπο Ε9

* Ο κ. Σ. Καρνής, από την Αθήνα, ερωτά:

«Σε γραφείο που ενοικιάζεται και δηλώθηκε στο έντυπο Ε9 η πλήρης κυριότητα ανήκει στον γιο μου, ενώ εγώ είχα ποσοστό 75% της επικαρπίας (έγινε αντίστοιχη δήλωση φορολογική και από τους δυο μας).

Φέτος τον Ιούνιο παραιτήθηκα από την επικαρπία και έκτοτε κυριότητα και επικαρπία τα έχει αυτός.

Θα παρακαλούσα να μου γνωρίσετε αν στις φορολογικές δηλώσεις για το 1998 που θα υποβληθούν το 1999 πρέπει να υποβληθεί και νέα δήλωση Ε9 με τη μεταβολή που επήλθε».

Απάντηση: Θα συμπληρώσετε και εφέτος το Ε9 τόσο εσείς όσο και ο γιος σας και θα αναγράψετε τη μεταβολή που επήλθε στην περιουσιακή σας κατάσταση.

5. Τόκοι καταθέσεων

* Η κυρία Μαρία Δημητριάδου, από την Αθήνα, ερωτά:

«Το 1978 και το 1986 πουλήσαμε με την αδελφή μου δύο ακίνητα ιδιοκτησίας μας, το τίμημα το καταθέσαμε στην αρχή στην τράπεζα, αργότερα το χρησιμοποιήσαμε για αγορά εντόκων γραμματίων του Δημοσίου, τα οποία έκτοτε ανανεώνουμε. Σήμερα το τίμημα από την πώληση των πιο πάνω ακινήτων έχει υπερτριπλασιαστεί.

Τους τόκους από τα έντοκα γραμμάτια δεν τους γράψαμε ποτέ στις φορολογικές δηλώσεις μας με τη σκέψη ότι αφενός πληρώνουμε τους σχετικούς φόρους, αφετέρου αποδεικνύεται το “πόθεν έσχες” τους από τα πωλητήρια συμβόλαια 1978 και 1986.

Με βάση τα πιο πάνω, αλλά και το σχετικό δημοσίευμά σας στο “Βήμα” της 25.10.98 (“Ολα τα έσοδα στην Εφορία”), σας ρωτώ:

Α. Αν δηλώσουμε τους τόκους από τα έντοκα γραμμάτια στις φορολογικές δηλώσεις μας 1999, όπως σύμφωνα με τον νόμο υποχρεούμεθα, θα υποχρεωθούμε να κάνουμε και συμπληρωματικές δηλώσεις και για τα προηγούμενα χρόνια και ποια; Και θα πληρώσουμε πρόστιμο και πόσο;

Β. Αν δεν δηλώσουμε ούτε φέτος τους τόκους των εντόκων γραμματίων, τι συνέπειες και τι κινδύνους έχουμε;».

Απάντηση: Η διάταξη της παραγράφου 6 άρθρου 62 Ν. 2238/94 η οποία προέβλεπε την υποχρεωτική αναγραφή στη φορολογική δήλωση όλων των εισοδημάτων, είτε αυτά φορολογούνται είτε απαλλάσσονται του φόρου, καταργήθηκε με τροπολογία που κατατέθηκε στο σχέδιο νόμου για τη φορολογία των αυτοκινήτων.

Συνεπώς δεν έχετε υποχρέωση να γράψετε στη δήλωσή σας τους τόκους που εισπράττετε από τα έντοκα γραμμάτια.

6. Το τεκμήριο της γονικής παροχής

* Ο κ. Γ. Ράπτης, από την Πάτρα, ερωτά:

«Οπως γράφετε στη στήλη σας η δαπάνη για δωρεά ή γονική παροχή αποτελεί τεκμήριο κτήσης. Θα ήθελα να αναφέρετε:

1. Ποιος νόμος το θεσπίζει.

2. Ποιο ποσό γράφουμε ως δαπάνη στον αντίστοιχο κωδικό. Τα έξοδα συμβολαιογράφου, Εφορίας, ταμείου νομικών κτλ.».

Απάντηση: 1. Η γονική παροχή χρημάτων καθιερώθηκε ως τεκμήριο κτήσεως περιουσιακών στοιχείων με την παράγραφο 11 άρθρου 4 Ν. 2579/98 και ισχύει για τις γονικές παροχές που έγιναν από 1.1.1998. 2. Ο νόμος ορίζει ότι θεωρείται τεκμήριο η δωρεά, η γονική παροχή και η χορηγία χρημάτων, εφόσον αυτές υπερβαίνουν τις 100.000 δρχ. Κατά συνέπεια κατά την άποψη της στήλης θα γραφεί το ποσό της γονικής παροχής και τίποτε άλλο.

7. Φορολογία κατοίκων εξωτερικού

* Ο κ. Χρήστος Μητρονίκας, από την Αθήνα, ερωτά:

«Είμαι μόνιμος κάτοικος εξωτερικού και υποβάλλω φορολογική δήλωση για τα εισοδήματα του εξωτερικού στον τόπο της μόνιμης κατοικίας μου (Καναδάς). Εχω όμως και εισοδήματα στην Ελλάδα από ακίνητα τα οποία δηλώνονται στην Ελλάδα.

Πριν από δύο χρόνια τα ακίνητα στην Ελλάδα τα έκανα γονική παροχή στις ενήλικες κόρες μου, δίνοντάς τους την υψηλή κυριότητα και κρατώντας εγώ την επικαρπία.

Θέλω να γνωρίζω: 1. Υποχρεούνται οι κόρες μου να υποβάλουν φορολογική δήλωση στην Ελλάδα για τα ακίνητα που απέκτησαν με τη γονική παροχή, από τα οποία ακίνητα δεν εισπράττουν κανένα εισόδημα, γιατί τα εισοδήματα αυτά τα δηλώνω εγώ που έχω κρατήσει την επικαρπία;

2. Τι γίνεται αν σε κάποια στιγμή οι κόρες μου θελήσουν να πουλήσουν τα ακίνητα αυτά;

Σημειώνω ότι οι κόρες μου υποβάλλουν φορολογική δήλωση στο εξωτερικό για τα εισοδήματα που αποκτούν εκεί».

Απάντηση: 1. Εφόσον οι κόρες σας δεν αποκτούν εισόδημα στην Ελλάδα, δεν υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση. 2. Αν τα ακίνητα πουληθούν, φορολογικά δεν θα προκύψει κανένα πρόβλημα. Τα χρήματα που θα εισπράξετε θα μπορέσετε με κάποιες διαδικασίες να τα μεταφέρετε στο εξωτερικό.

8. Η υποχρέωση για υποβολή δήλωσης

* Ο κ. Λεωνίδας Νικολαΐδης, από τη Θεσσαλονίκη, ερωτά:

«Η θυγατέρα μου συμπλήρωσε το 25ο έτος της ηλικίας της στις 23.3.1998. Πήρε το πτυχίο της από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Ψυχολογία) και αφού έκανε και μεταπτυχιακό στο Λονδίνο παραμένει εκεί όπου και εργάζεται ­ προσωρινά; ­ ως ιδιωτική υπάλληλος εδώ και ενάμιση χρόνο.

Θέλω να μου απαντήσετε:

1. Αν θα υποβάλει φορολογική δήλωση τώρα με το νέο έτος (1999) και πού θα την υποβάλει.

2. Τι θα περιλαμβάνει η δήλωση. (Εδώ στην Ελλάδα δεν έχει ούτε κινητή ούτε ακίνητη περιουσία ή άλλο οποιοδήποτε εισόδημα.)

3. Αν θεωρήσουμε ότι διαμένει στην Αγγλία προσωρινά εργαζομένη ­ ψάχνοντας ευκαιρία για παραπάνω σπουδές ­ να υποβάλει εδώ τη φορολογική της δήλωση, ως κάτοικος Θεσσαλονίκης;

4. Τα χρήματα του μισθού της στο εξωτερικό θα αναγραφούν στη δήλωσή της, αν ως τόπος κατοικίας δηλωθεί η Αγγλία;».

Απάντηση: Η κόρη σας διαμένει προσωρινά στο Λονδίνο, συνεπώς τόπος κατοικίας της είναι η Ελλάδα. Ετσι υποχρεούται να υποβάλει δήλωση, η οποία θα είναι μηδενική εφόσον δεν έχει εισοδήματα.

Η δήλωσή της θα υποβληθεί στη ΔΟΥ της περιοχής όπου έχει την κατοικία της στην Ελλάδα.

9. Γονική παροχή σε χρήμα

* Ο κ. Νίκος Δεσποτίδης, από τη Θεσσαλονίκη, ερωτά:

«Εγράφη ότι οι γονικές παροχές και δωρεές σε χρήμα θα αποτελέσουν τεκμήριο.

Ερωτώ: Τεκμήριο για ποιον; Για τον δωρητή ή για τον δωρεοδόχο;».

Απάντηση: Οι δωρεές, οι χορηγίες και οι γονικές παροχές σε χρήμα πάνω από 100.000 δρχ. αποτελούν τεκμήριο για τον δωρητή, τον χορηγό και τους γονείς αντιστοίχως.

10. Τόκοι ­ Υπεραξία αμοιβαίων

* Ο κ. Νικόλαος Ζαπάρας από τις Σέρρες ερωτά:

«Στο φύλλο 12518 / 31.1.1999 του “Βήματος”, στο ένθετο “Η δραχμή σας”, με τον τίτλο “Συμφέρουν οι κοινοί λογαριασμοί”, αναφέρεστε στις περιπέτειες αυτών που κάνουν το λάθος και δεν προνοούν να ορίσουν συνδικαιούχους στους τραπεζικούς λογαριασμούς.

Επειδή εγώ προσωπικά στους τραπεζικούς μου λογαριασμούς από έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου και τίτλους αμοιβαίων κεφαλαίων έχω κοινό λογαριασμό με τον γιο μου, ηλικίας 27 ετών, που υποβάλλει χωριστή φορολογική δήλωση, επιθυμώ να έχω τη γνώμη σας για το πώς θα δηλωθούν οι τόκοι και η υπεραξία από τα αμοιβαία κεφάλαια, για την κάλυψη του “πόθεν έσχες” σε περίπτωση κάποιας αγοράς ακινήτου.

Θα δηλωθούν υποχρεωτικά εξ ημισείας οι τόκοι ή μπορεί τη βεβαίωση της τράπεζας να τη χρησιμοποιήσει εξ ολοκλήρου ένας εκ των δύο;

Επίσης, κάτοχος μετοχών τράπεζας μπορεί να ορίσει συνδικαιούχο, δηλαδή μετοχή να είναι σε δύο ονόματα;».

Απάντηση: 1. Σύμφωνα με τον Ν. 5638/1932, όπως τροποποιήθηκε με το ΝΔ 951/1971, χρηματική κατάθεση σε ανοιχτό λογαριασμό μπορεί να γίνει στο όνομα δύο ή περισσοτέρων καταθετών. Χρήση του λογαριασμού μπορεί να κάνει ένας μόνο. Συνεπώς η τράπεζα μπορεί να χορηγήσει βεβαίωση για τους τόκους σε ένα μόνο καταθέτη, ο οποίος και θα αναγράψει το ποσό που βεβαιώνεται ότι εισεπράχθη στη φορολογική του δήλωση.

2. Συνδικαιούχοι σε αμοιβαία κεφάλαια μπορεί να είναι ως τέσσερις. Η εταιρεία των αμοιβαίων μπορεί να χορηγήσει βεβαίωση για την υπεραξία στον ένα μόνο.

3. Συνδικαιούχος στις μετοχές δεν μπορεί να υπάρξει.

11. Φορολογική δήλωση ­ Τόκοι

* Ο κ. Σπύρος Πετρόπουλος, από την Αθήνα, ερωτά:

«Δεδομένου ότι οι τόκοι ταμιευτηρίου θα δηλώνονται στη φορολογική δήλωση, αν ένας φοιτητής έχει ένα βιβλιάριο ταμιευτηρίου με τον γονέα του και έχει τόκους από το ταμιευτήριο θα κάνει φορολογική δήλωση δηλώνοντας μόνο τους τόκους;».

Απάντηση: Δεν υπάρχει υποχρέωση αναγραφής των τόκων. Για περισσότερα βλ. άλλες απαντήσεις σχετικές με το ίδιο θέμα.

12. Πρώτη κατοικία

* Ο κ. Ιάκωβος Τσακλίδης, από το Νευροκόπι, ερωτά:

«Είμαι κάτοχος του 75% διώροφης κατοικίας ­ 80 τ.μ. κάθε όροφος ­ στο Νευροκόπι Δράμας. Το υπόλοιπο 25% είναι της μητέρας μου. Το κτίριο ήλθε στην κατοχή μας μετά τον θάνατο του πατέρα μου δέκα χρόνια πριν και μοναδικοί κληρονόμοι είμαστε εγώ και η μητέρα μου (τυγχάνω μοναχογιός). Το Νευροκόπι είναι μια κωμόπολη 2.200 κατοίκων περίπου 42 χλμ. μακριά (βόρεια) από την πόλη της Δράμας. Βρήκα τώρα μια ημιτελή μεζονέτα σ’ ένα χωριό ονόματι Μαυρόβατος περίπου 4 χλμ. μακριά (δυτικά) από την πόλη της Δράμας (δηλ. περίπου 46 χλμ. από το Νευροκόπι). Ο πληθυσμός του χωριού αυτού είναι μικρότερος από του Νευροκοπίου. Στο όνομά μου δεν έχω άλλη κατοικία πέρα από το 75% της διώροφης. Ερωτώ λοιπόν: Δικαιούμαι απαλλαγή του φόρου αν προβώ σε αγορά της ημιτελούς μεζονέτας; Υπάρχει πρόβλημα αν η αγορά κατοικίας γίνει σε περιοχή χαμηλότερου πληθυσμού απ’ ό,τι είναι το σπίτι που έχω; Είμαι 35 χρόνων ανύπαντρος καθηγητής στο Δημόσιο και η δουλειά μου είναι στη Δράμα, όπου θα μείνω και μόνιμα. Το πηγαινέλα στο Νευροκόπι είναι κουραστικό, ιδιαίτερα τον χειμώνα, και επικίνδυνο».

Απάντηση: Οι προϋποθέσεις για την απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης για την αγορά πρώτης κατοικίας είναι οι εξής:

­ Αγορά εξ ολοκλήρου και κατά πλήρη κυριότητα ακινήτου.

­ Το αγοραζόμενο ακίνητο πρέπει απαραιτήτως να είναι οικοδομήσιμο, να κείται εντός εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου του δήμου ή της κοινότητας και να βεβαιώνεται αυτό από τις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες ή από τον δήμαρχο ή από τον πρόεδρο της Κοινότητας, με δική τους ευθύνη. Σε πόλεις ή χωριά όπου δεν υπάρχει εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο απαιτείται βεβαίωση των ιδίων ως άνω δημοσίων υπηρεσιών ότι το αγοραζόμενο ακίνητο είναι οικοδομήσιμο. Η απαλλαγή παρέχεται και όταν το αγοραζόμενο ακίνητο βρίσκεται εντός οικισμού προϋφισταμένου του 1923 και οικοδομείται νόμιμα, κατά βεβαίωση των αρμοδίων δημοσίων υπηρεσιών.

­ Να αγοράζεται το ακίνητο από φυσικό πρόσωπο, άγαμο ή έγγαμο. Ο αγοραστής ή η σύζυγός του ή τα παιδιά του που δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους ή το 25ο προκειμένου για παιδιά που σπουδάζουν σε αναγνωρισμένες σχολές της ημεδαπής ή της αλλοδαπής δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οικήσεως σε άλλη οικία ή διαμέρισμα που πληροί τις στεγαστικές ανάγκες της οικογενείας ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας επί οικοπέδου οικοδομησίμου ή επί ιδανικού μεριδίου οικοπέδου στο οποίο αντιστοιχεί εμβαδόν κτίσματος που πληροί τις στεγαστικές ανάγκες τους (πλήρωση στεγαστικών αναγκών για άγαμο 35 τ.μ., για έγγαμο 70 τ.μ. συν 15 τ.μ. για κάθε προστατευόμενο τέκνο ανήλικο ή σπουδάζον) και βρίσκεται σε πόλη με πληθυσμό άνω των 5.000 κατοίκων ή σε τουριστική περιοχή.

Με βάση τα παραπάνω, κατά την άποψη της στήλης δικαιούσθε απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης γιατί η ιδιοκτησία που έχετε βρίσκεται σε πόλη με πληθυσμό κάτω των 5.000 κατοίκων.

13. «Πόθεν έσχες»

* Ο κ. Ιωάννης Σωτηριάδης, από την Αθήνα, ερωτά:

«Σχετικώς με την τεκμαρτή δαπάνη και το “πόθεν έσχες”, για την περίπτωση εισοδημάτων που απαλλάσσονται από τον φόρο ή φορολογούνται με ειδικό τρόπο κατά την απόκτησή τους και επομένως φορολογούνται αυτοτελώς. Στην κατηγορία αυτή υπάγεται και η διαφορά μεταξύ τιμής αγοράς και τιμής πωλήσεως εισηγμένων στο Χρηματιστήριο αξιών. Από τη δήλωση επομένου έτους (1999) η τοιαύτη συναλλαγή πρέπει υποχρεωτικά να περιλαμβάνεται στον πίνακα 12 των πρόσθετων πληροφοριακών στοιχείων της δήλωσης. Εν προκειμένω το 1998 αγόρασα ποσότητα συγκεκριμένης μετοχής και πάλι εντός του αυτού έτους την επώλησα και είχα κάποια υπεραξία (κέρδος), βάσει των πινακιδίων. Ζητώ απάντηση επί των κάτωθι ερωτημάτων:

1) Θα ερωτηθώ για το αρχικό κεφάλαιο των μετοχών;

2) Σε ποιον κωδικό θα αναγραφεί το προαναφερθέν κέρδος μετοχών, στον 657-658 (όπως διάβασα σε οικονομικό έντυπο) ή στον 659-660;

3) Σε ποιον κωδικό αναγράφεται το εισπραχθέν μέρισμα μετοχών; 657-658 ή 659-660;

4) Σε ποιον κωδικό αναγράφεται το μέρισμα ομολογιακού αμοιβαίου κεφαλαίου τραπέζης που κεφαλαιοποιείται την 31-12/1-1 και η τελική τιμή εξαγοράς του συνολικού ποσού + την ετήσια υπεραξία; 657-658 ή 659-660;».

Απάντηση: Η υποχρέωση αναγραφής στον πίνακα 12 εισοδημάτων που φορολογούνται αυτοτελώς ή απαλλάσσονται του φόρου καταργήθηκε. Η αγορά μετοχών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο δεν αποτελεί τεκμήριο. Αν θελήσετε να γράψετε στη δήλωσή σας τα εισοδήματα που αναφέρετε, τότε: στον κωδ. 657-658 θα γραφεί η υπεραξία από την πώληση μετοχών, στον κωδ. 659-660 τα μερίσματα μετοχών και στον ίδιο κωδικό θα γραφεί και το μέρισμα του ομολογιακού δανείου.

14. Χρόνος απόκτησης εισοδήματος

* Ο κ. Γιάννης Παντελής, από τον Αλμυρό, ερωτά:

«Το 1998 πήρα καθυστερούμενες αποδοχές των ετών 1989-1990 και 1991 από τη “Μεταλλουργική Χάλυψ” που έκλεισε το 1991. Τα καθυστερούμενα είναι:

Αποδοχές δρχ. 5.305.656

Αποζημίωση δρχ. 2.438.333

Τόκοι που ενέκρινε το δικαστήριο δρχ. 1.081.037

Η εκκαθαρίστρια τράπεζα κράτησε 1,2% χαρτόσημο (105.900 δρχ.) και φόρο 20% (1.765.005 δρχ.). Ερώτηση: Πώς θα δηλωθεί το εισόδημα αυτό στην Εφορία; Θα προστεθεί στις αποδοχές του 1998 ή θα γίνουν συμπληρωματικές δηλώσεις για τα έτη που είναι το εισόδημα; Η αποζημίωση φορολογείται; Τα έξοδα των δικηγόρων που είναι 10% αφαιρούνται από την Εφορία;».

Απάντηση: Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 46 Ν. 2238/94, χρόνος απόκτησης του εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες θεωρείται ο χρόνος που ο δικαιούχος απέκτησε δικαίωμα είσπραξής του. Ειδικά προκειμένου για αποδοχές και συντάξεις που καταβάλλονται σε έτος μεταγενέστερο από το έτος στο οποίο ανάγονται σε μισθωτούς ή συνταξιούχους, με βάση νόμο, δικαστική απόφαση ή συλλογική σύμβαση εργασίας, χρόνος απόκτησής τους θεωρείται ο χρόνος στον οποίο εισπράττονται από τους δικαιούχους. Αν ο δικαιούχος εισπράττει καθυστερημένα δεδουλευμένες αποδοχές σε έτος μεταγενέστερο από το έτος στο οποίο ανάγονται λόγω έκδηλης οικονομικής αδυναμίας του εργοδότη του και εφόσον έγινε επίσχεση της εργασίας από τους μισθωτούς, ή αν ο εργοδότης κηρύχθηκε σε κατάσχεση πτώχευσης, χρόνος απόκτησης αυτών των αποδοχών είναι ο χρόνος στον οποίο εισπράττονται.

Από το σημείωμα που έχετε επισυνάψει στην επιστολή σας προκύπτει ότι η εταιρεία στην οποία εργαζόσασταν επτώχευσε και ότι τα ποσά που αναγράφετε σας επιδικάστηκαν με απόφαση δικαστηρίου. Κατά συνέπειαν οι αναδρομικές αποδοχές θα μειωθούν με το ποσό του αναλογούντος χαρτοσήμου και στη συνέχεια κατά 20% και η διαφορά που θα προκύψει θα προστεθεί στις αποδοχές του 1998. Το άθροισμα θα γραφεί στον κωδ. 301. Από το συνολικό ποσό του φόρου που σας παρακρατήθηκε, ποσό 1.061.331 αναλογεί στις αναδρομικές αποδοχές. Αυτό το ποσό θα το γράψετε στον κωδ. 313. Τους τόκους χωρίς καμία μείωση θα τους γράψετε στον κωδ. 295, ενώ στον κωδ. 297 θα γράψετε ποσό παρακρατηθέντος φόρου 216.207.

Η αποζημίωση που καταβάλλεται λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας φορολογείται αυτοτελώς με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης. Το ποσό της δεν δηλώνεται υποχρεωτικά στη φορολογική δήλωση. Η δαπάνη που καταβάλατε στον δικηγόρο δεν αφαιρείται από το εισόδημά σας.

15. Φορολογία επιδόματος ανεργίας

* Από τον κ. Ιωάννη Λαβά, προϊστάμενο της ΔΟΥ Αργυρούπολης, λάβαμε την ακόλουθη επιστολή:

«Σας στέλνουμε αντίγραφο του Ν. 1545/85 ΦΕΚ 91/20-5-1985 τ. Α’, σχετικά με το Ειδικό Επίδομα Ανεργίας που χορηγεί ο ΟΑΕΔ. Σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 2 του Ν. 1545/85, τα επιδόματα αυτά (του άρθρου 2 του Ν. 1545/85) “απαλλάσσονται από κάθε φόρο, τέλος χαρ/μου και γενικά από κρατήσεις για το Δημόσιο και τρίτους, δεν εκχωρούνται και δεν κατάσχονται”. Με βάση αυτό το άρθρο στη ΔΟΥ θεωρούμε αφορολόγητο το ποσό αυτό και αναγράφεται στον ΚΑ 657-658. Παρακαλούμε να το εξετάσετε και εσείς το θέμα αυτό».

Απάντηση: Ο κ. Ι. Λαβάς έχει δίκιο. Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 6 άρθρου 2 Ν. 1545/1985, το επίδομα ανεργίας απαλλάσσεται από κάθε φόρο ή τέλος, συνεπώς και από τον φόρο εισοδήματος. Κατά συνέπειαν η απάντηση που δόθηκε στις 15.11.1998 στον κ. Οδυσσέα Παντσάκη από τη Θεσσαλονίκη ήταν λανθασμένη. Η στήλη παρασύρθηκε από το γεγονός ότι η ειδική αυτή διάταξη δεν συμπεριελήφθη στην κωδικοποίηση που έγινε με τον Ν. 2238/94 και συγκεκριμένα στην παρ. 6 άρθρου 6 του νόμου αυτού, όπου αναφέρονται τα εισοδήματα από μισθωτές υπηρεσίες που απαλλάσσονται του φόρου. Επειδή πολλές ΔΟΥ αγνοούν την ύπαρξη της παραπάνω ειδικής διάταξης του Ν. 1545/85 και φορολογούν το επίδομα ανεργίας, θα πρέπει η Διεύθυνση Φορολογίας Εισοδήματος του υπουργείου Οικονομικών να εκδώσει ειδική διαταγή και να τη στείλει σε όλες τις ΔΟΥ. Παρακαλούμε τον κ. Οδυσσέα Παντσάκη να επικοινωνήσει μαζί μας.

16. Φορολογία συγγραφέων

* Ο κ. Κοσμάς Παρασκευόπουλος, από την Αθήνα, ερωτά:

«Είμαι συγγραφέας διαφόρων βιβλίων, τα οποία γράφω μόνος μου και τα τυπώνω ο ίδιος ή άλλος εκδότης που μου δίνει ως αμοιβή αριθμό βιβλίων. Ολα τα βιβλία που φέρουν το επίθετό μου τα πουλάω στα βιβλιοπωλεία με τιμολόγια που εκδίδω θεωρημένα από την Εφορία. Η Εφορία Αμαρουσίου για τη δήλωση του 1997 με φορολόγησε ως εκδοτικό οίκο και έβαλε τα εξής ποσά: Εμπορικές επιχειρήσεις 1.584.388 + 1.271.148 ως διαφορά εκμ. επιχείρησης σύνολο δραχμές 2.655.436. Ερωτώ: Δεν είναι δυνατό να φορολογηθώ ως συγγραφέας για να πληρώσω λιγότερο φόρο;».

Απάντηση: Ο συγγραφέας βιβλίων φορολογείται ως ελεύθερος επαγγελματίας, έστω και αν τα βιβλία που γράφει τα εκδίδει και τα πουλάει ο ίδιος. Για το θέμα αυτό υπάρχουν σχετικές διαταγές του υπουργείου Οικονομικών.

17. Ασφαλιστική αποζημίωση

* Ο κ. Νικόλαος Αθανασιάδης, από τη Λεπτοκαρυά Πιερίας, ερωτά:

«Το θέμα που με απασχολεί έχει ως εξής: Τον Ιούλιο του 1998 είχα τροχαίο με το αυτοκίνητό μου και η ασφαλιστική εταιρεία μου κατέβαλε το ποσό του 1.300.000 δρχ. ­ 500.000 δρχ. για τη ζημιά του αυτοκινήτου και τα υπόλοιπα για πλαστική εγχείρηση κτλ. Εχω αποδείξεις 900.000 δρχ. που έδωσα για επισκευή αυτοκινήτου. Τώρα που θα κάνω φορολογική δήλωση, θα πρέπει να αναφέρω το γεγονός; Και πώς;».

Απάντηση: Τα ποσά που εισπράξατε για αποζημίωση, αν θέλετε μπορείτε να τα γράψετε στον κωδ. 657-658 του πίνακα 12 της φορολογικής δήλωσης. Το ποσό που καταβάλατε για την επισκευή του αυτοκινήτου μαζί με όσες άλλες αποδείξεις δαπανών έχετε θα το γράψετε στον κωδ. 075.

18. Ελάχιστο κόστος κατασκευής

* Ο κ. Δημήτριος Ζιούτας, από τη Θεσσαλονίκη, ερωτά:

«Το έτος 1983 ασφαλίστηκα για πρώτη φορά στο ΙΚΑ και για διάστημα πέντε μηνών. Από το 1990 ως το 1997 είχα ανελλιπώς ένσημα ΤΕΒΕ για επτά χρόνια και ένα μήνα. Φέτος έχω τέσσερις μήνες ΙΚΑ. Είμαι 35 χρόνων και θέλω να ξέρω αν υπάρχει κίνδυνος να χαθούν κάποια ένσημα, καθώς επίσης και αν μπορώ να προσφέρω εργασία σε ανέγερση δικής μου οικοδομής είτε κολλώντας ένσημα στον εαυτό μου ή μειώνοντας το ελάχιστο που πρέπει να δοθεί στο ΙΚΑ. Θέλω να κτίσω πρώτη κατοικία με ελάχιστο κόστος 30 εκατ. δραχμές. Αν παρουσιάσω τιμολόγια 24 ή 25 εκατ. δρχ., θα έχω επιπτώσεις; Είμαι άγαμος και σκοπεύω να κτίσω δύο διαμερίσματα 70 τ.μ. και 120 τ.μ. Μετά το τέλος των εργασιών θα κατοικήσω στο μικρό διαμέρισμα. Ερωτώ: 1) Θα μου ζητηθεί “πόθεν έσχες” για τα επιπλέον μέτρα που θα κτίσω χωρίς να κατοικηθούν; 2) Θα υποχρεωθώ να πληρώσω κάποιο φόρο;».

Απάντηση: 1) Η πρώτη ερώτησή σας είναι ολίγον τι δυσνόητη. Πάντως μπορείτε να προσφέρετε εργασία στην οικοδομή που θα ανεγείρετε χωρίς να ασφαλισθείτε για αυτόν τον λόγο. 2) Το ελάχιστο κόστος κατασκευής οικοδομών προσδιορίζεται με βάση τις διατάξεις του άρθρου 35 Ν. 2238/94. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές: στο καθαρό κατασκευαστικό κόστος περιλαμβάνεται η αξία αγοράς των υλικών με τον φόρο προστιθεμένης αξίας και η αμοιβή εργασίας, η οποία προσφέρεται απευθείας ή μέσω υπεργολάβου, χωρίς τις ασφαλιστικές εισφορές και τον φόρο προστιθεμένης αξίας. Για τον προσδιορισμό του ελάχιστου κόστους των οικοδομών και των ποσοστών συμμετοχής των επί μέρους εργασιών λαμβάνονται υπόψη:

­ Οι τιμές εκκίνησης κόστους κατά τετραγωνικό μέτρο, οι οποίες αναπροσαρμόζονται με βάση τη μεταβολή του δείκτη κόστους κατασκευής κτιρίων της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος.

­ Συντελεστές αναγωγής των βοηθητικών χώρων των διαφόρων κατηγοριών οικοδομών σε κύριους χώρους αυτών.

­ Συντελεστές αυξομείωσης των τιμών εκκίνησης, για τον προσδιορισμό του συνολικού κόστους, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου κτιρίου, όπως μέγεθος, ποιότητα, αριθμός όψεων.

­ Πίνακες των ελάχιστων ποσοστών συμμετοχής των επί μέρους εργασιών στο συνολικό κόστος. Σε επί μέρους εργασίες ή σε κτίρια με ιδιαιτερότητες όπου δεν ορίζονται ελάχιστα ποσοστά συμμετοχής, αυτά καθορίζονται από τον μηχανικό μελετητή της οικοδομής πριν από την έκδοση της οικοδομικής άδειας.

Μετά το πέρας των εργασιών, ο κύριος της οικοδομής ή η επιχείρηση που ασχολείται με την κατασκευή και πώληση αυτής υποβάλλει τελικό πίνακα με τα τελικά ποσά κόστους των επί μέρους εργασιών, τα πλήρη στοιχεία των εργολάβων, υπεργολάβων και προμηθευτών, τον συνολικό αριθμό των εκδοθέντων στοιχείων και τη συνολική αξία αυτών. Εξαιρετικά, προκειμένου για επί μέρους εργασίες που έγιναν χωρίς την ανάθεσή τους σε εργολάβο ή υπεργολάβο αλλά με τη χρησιμοποίηση ημερομίσθιων τεχνιτών και εργατών, αυτό γίνεται δεκτό για συνολικό ποσό ως το 20% του ελάχιστου συνολικού κόστους της κατασκευής.

3. Εφόσον σκοπεύετε να κτίσετε δύο διαμερίσματα, θα κατοικήσετε προσωρινά στο διαμέρισμα των 120 τ.μ. ώστε να θεωρηθεί πρώτη κατοικία. Τη δαπάνη ανέγερσης του δεύτερου διαμερίσματος των 70 τ.μ., το οποίο θα θεωρηθεί δεύτερη κατοικία, θα πρέπει να τη δικαιολογήσετε, διαφορετικά θα υπαχθείτε στο «πόθεν έσχες» και θα πληρώσετε φόρο.

19. Θέσεις στάθμευσης

* Ο κ. Γιάννης Καρακούσης, από την Αθήνα, ερωτά:

«Οι γιοι μου από το τρέχον έτος είναι ιδιοκτήτες υπόγειων θέσεων στάθμευσης σε πολυκατοικία. Τις θέσεις αυτές δεν τις χρησιμοποιούν, γιατί ο ένας στερείται αυτοκινήτου (μένει μαζί μας και χρησιμοποιεί το αυτοκίνητό μου), ο δε άλλος μένει μόνιμα στο εξωτερικό από το 1997. Τις υπόψη θέσεις μού έχουν επιτρέψει διά λόγου (άτυπα και χωρίς να καταβάλω οποιοδήποτε ποσό) να τις χρησιμοποιώ για τη στάθμευση του αυτοκινήτου μου και για την αποθήκευση πραγμάτων. Σας παρακαλώ να μου γνωρίσετε τι θα πρέπει να αναγράψει έκαστος στη φορολογική του δήλωση και σε ποιον κωδικό. Οποιαδήποτε άλλη σχετική πληροφορία που θα κρίνετε ότι είναι αναγκαία είναι ευπρόσδεκτη».

Απάντηση: Αν οι θέσεις στάθμευσης βρίσκονται στην ίδια πολυκατοικία που οι γιοι σας έχουν την κατοικία τους, το εμβαδόν τους μειωμένο κατά 80% θα συνυπολογισθεί στο συνολικό εμβαδόν της ιδιοκατοικούμενης κατοικίας για τον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος. Αν είναι ανεξάρτητες, τότε θα δηλωθούν στο Ε9, ενώ θα υπολογίσετε τεκμαρτό εισόδημα το οποίο θα γράψετε στον κωδ. 145-146 της φορολογικής δήλωσης.

20. Φορολογία αποσπασθέντων στο εξωτερικό

* Ο κ. Lehorn Raian, από το Λονδίνο, ερωτά:

«Είμαι Βρετανός και έμεινα 14 χρόνια στην Ελλάδα όπου εργάστηκα ως μεταφραστής. Νυμφεύθηκα ελληνίδα καθηγήτρια η οποία έχει διορισθεί στο ελληνικό Δημόσιο, όπου και δίδαξε 14 χρόνια ελληνικά εδώ. Απεσπάθη όμως από το υπουργείο Παιδείας στην Αγγλία, όπου και διδάσκει εφέτος. Εγώ πλέον εργάζομαι στην Αγγλία, όπου θα δηλώσω τα εφετεινά προσωπικά μου εισοδήματα. Οταν ήμουν στην Ελλάδα δήλωνα εγώ τα εισοδήματα αμφοτέρων. Τώρα τι γίνεται; Η γυναίκα μου παίρνει ηυξημένο στο διπλάσιο τον μισθό της λόγω αποσπάσεως και υψηλού τιμαρίθμου, ενοικίου κτλ. Ποιος θα δηλώσει και πού τα εξ οικοδομών και μισθού της εισοδήματα;».

Απάντηση: Οι αποσπασθέντες στο εξωτερικό δημόσιοι υπάλληλοι θεωρούνται ότι έχουν την κατοικία τους στην Ελλάδα. Συνεπώς θα υποβληθεί δήλωση από εσάς στον προϊστάμενο της ΔΟΥ όπου έχει την κατοικία της η σύζυγος. Στη δήλωση θα αναγραφούν τα εισοδήματα από μισθώματα που αποκτώνται στην Ελλάδα καθώς και οι αποδοχές τις οποίες η σύζυγος θα έπαιρνε αν υπηρετούσε στην Ελλάδα. Το επιπλέον ποσό που της καταβάλλεται φορολογείται αυτοτελώς με συντελεστή 15% και με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης. Εσείς δεν θα δηλώσετε τα εισοδήματα που αποκτάτε στην αλλοδαπή.

21. Εισοδήματα αλλοδαπής

* Ο κ. Μ. Βέλιος, από την Αθήνα, ερωτά:

«Ο αδελφός μου είναι Ελληνας, κάτοικος Αθηνών και υποβάλλει δήλωση φορολογίας εισοδήματος σε ΔΟΥ των Αθηνών. Από το 1998 είναι έγγαμος, η σύζυγός του είναι αλλοδαπή (από χώρα εκτός ΕΟΚ) και μένουν μόνιμα στην Ελλάδα. Η σύζυγός του έχει έσοδα από ενοίκια ακινήτων που βρίσκονται στη Βρετανία.

Θα ήθελα να μάθω:

1) Αν υποχρεούται να αναφέρει τα ακίνητα αυτά στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος που θα κάνει μαζί με τον αδελφό μου.

2) Αν τα εισοδήματα αυτά φορολογούνται ξανά στην Ελλάδα, ο φόρος που καταβλήθηκε στη Βρετανία συμψηφίζεται;

3) Στην περίπτωση που δεν είναι υποχρεωτική η αναγραφή τους στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος και δεν φορολογούνται ξανά στην Ελλάδα, έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει αυτά τα εισοδήματα για να καλύψει τεκμήρια αγοράς περιουσιακών στοιχείων;».

Απάντηση: 1) Σύμφωνα με το άρθρο 2 Ν. 2238/94, σε φόρο υπόκειται κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο αποκτά εισόδημα που προκύπτει στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά του και τον τόπο κατοικίας ή διαμονής του. Επίσης ανεξάρτητα από την ιθαγένειά του σε φόρο υπόκειται κάθε φυσικό πρόσωπο για τα εισοδήματά του που προκύπτουν στην αλλοδαπή, εφόσον έχει την κατοικία του στην Ελλάδα. Συνεπώς τα εισοδήματα από μισθώματα ακινήτων που βρίσκονται στη Βρετανία θα δηλωθούν. Θα γραφούν στον κωδ. 171-172 της φορολογικής δήλωσης.

2) Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 6 άρθρου 9 του παραπάνω νόμου, από το ποσό του φόρου που αναλογεί στο συνολικό καθαρό εισόδημα εκπίπτουν (…) β) ο φόρος που αποδεδειγμένα καταβλήθηκε στην αλλοδαπή για το εισόδημα που προέκυψε σε αυτήν, μέχρι όμως του ποσού του φόρου που αναλογεί γι’ αυτό το εισόδημα στην Ελλάδα.

Ο φόρος που καταβλήθηκε στην αλλοδαπή θα γραφεί στον κωδικό 651-652 του πίνακα 11 της φορολογικής δήλωσης.

3) Η αναγραφή των εισοδημάτων της αλλοδαπής για τους μόνιμους κατοίκους Ελλάδας είναι υποχρεωτική και αυτά τα εισοδήματα μπορεί ο φορολογούμενος να τα χρησιμοποιήσει για τη δικαιολόγηση τεκμηρίων.

22. Φορολογία άυλων τίτλων

* Ο κ. Εμμ. Βουζάρας, από την Αθήνα, ερωτά:

«Παλαιότερα αγοράζοντας φυσικούς τίτλους ελληνικού Δημοσίου (γραμμάτια, ομόλογα) οι τράπεζες μετά την εξόφληση έδιναν βεβαίωση τόκων αναφέροντας και τον παρακρατηθέντα φόρο.

Τώρα όμως με τους άυλους τίτλους, στο μεν αποδεικτικό αγοράς γράφει το επιτόκιο έκδοσης και το επιτόκιο απόδοσης (στο οποίο προφανώς ως διαφορά με το της έκδοσης περιλαμβάνεται ο φόρος και μάλλον και κάποιο τραπεζικό όφελος) αλλά στη βεβαίωση γράφει το ποσό των τόκων, λέγει ότι αποτελεί εισόδημα και ότι δεν παρακρατήθηκε φόρος!

Αν αυτό έτσι που το γράφουν σημαίνει ότι θα συνυπολογισθεί στα άλλα κανονικά εισοδήματα και θα φορολογηθεί για δεύτερη φορά κανονικά με την κλίμακα ως εισόδημα, πρόκειται για απάτη πρώτου μεγέθους και κανείς δεν θα ξαναπάρει τίτλους Δημοσίου διότι θα είναι ασύμφοροι!

Τι συμβαίνει; Στην τράπεζα δεν ήξεραν».

Απάντηση: Δεν υπάρχει διαφορά στη φορολογία μεταξύ φυσικών και άυλων τίτλων του ελληνικού Δημοσίου. Για τα έντοκα γραμμάτια ο φόρος σε ποσοστό 10% προεισπράττεται κατά την αγορά τους, ενώ για τα ομόλογα εισπράττεται σε ποσοστό 10% κατά την εξαργύρωση των τοκομεριδίων.

Για τα ομόλογα που εκδόθηκαν πριν από την 1.1.97 δεν παρακρατείται φόρος.

Οι παραπάνω τόκοι είναι εισόδημα το οποίο φορολογείται αυτοτελώς με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης. Αυτά προβλέπονται από τη διάταξη της παραγράφου 8 άρθρου 12 Ν. 2238/94, όπως η διάταξη αυτή προστέθηκε με την παρ. 1 άρθρου 11 Ν. 2459/1997.

23. Μεταβίβαση ονομαστικών μετοχών

* Ο κ. Γιάννης Μπαΐρης, από την Αθήνα, ερωτά:

«Τα θέματα με τα οποία θα σας απασχολήσω είναι τα ακόλουθα:

1) Πώς μπορώ να μεταβιβάσω τις στο όνομά μου ονομαστικές μετοχές στα παιδιά μου; Η μεταβίβαση αυτή φορολογείται και πώς;

2) Πρόκειται να αναλάβω διαχειριστής σε πολυκατοικία που θα πρωτοκατοικηθεί. Το θέμα που με απασχολεί σε αυτή την περίπτωση είναι οι δαπάνες που θα καταβάλλουν οι ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων για τη συντήρηση ή επισκευή των κοινόχρηστων χώρων ή για την εκτέλεση έργων σε αυτούς σε σχέση με την Εφορία. Ειδικότερα, ποιες δαπάνες θα μπορούν να συμπεριλάβουν στη φορολογική τους δήλωση και ποια παραστατικά στοιχεία θα πρέπει να χορηγώ σε αυτούς προκειμένου να τα συνυποβάλλουν με αυτήν;».

Απάντηση: 1) Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 4 άρθρου 79 Ν. 2238/94, η μεταβίβαση εν ζωή ή λόγω θανάτου ονομαστικών ή ανωνύμων μετοχών μη εισηγμένων στο Χρηματιστήριο πραγματοποιείται αποκλειστικά με συμβολαιογραφικό έγγραφο ή με ιδιωτικό συμφωνητικό θεωρημένο από τον προϊστάμενο της οικείας δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας.

Περαιτέρω διαδικασία μεταβίβασης ονομαστικών μετοχών μη εισηγμένων στο Χρηματιστήριο προβλέπει η διάταξη του άρθρου 8β Ν. 2190 περί Ανωνύμων Εταιρειών. Δηλαδή γίνεται εγγραφή σε ειδικό βιβλίο της ανωνύμου εταιρείας η οποία χρονολογείται και υπογράφεται από τον μεταβιβάζοντα και από αυτόν που τις αποκτά.

Ειδική διαδικασία μεταβίβασης προβλέπεται από το άρθρο 5 ΝΔ 3330/1955 για τις ονομαστικές μετοχές που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο.

Αν οι μετοχές τις οποίες θα μεταβιβάσετε είναι ανωνύμου εταιρείας της οποίας τα κεφάλαια έχουν επενδυθεί σε αστικά ακίνητα σε ποσοστό ανώτερο του 60%, τότε οφείλεται φόρος μεταβίβασης 5%.

2) Οι δαπάνες των κοινόχρηστων χώρων που αφαιρούνται από το εισόδημα πραγματικό ή τεκμαρτό των ιδιοκτητών είναι όσες αφορούν επισκευή και συντήρηση. Δεν αφαιρούνται, για παράδειγμα, οι δαπάνες καθαριότητας.

Για τον επιμερισμό των δαπανών αυτών μεταξύ των συνιδιοκτητών θα συντάξετε κατάσταση και θα επιμερίσετε το συνολικό ποσό των δαπανών με βάση τα χιλιοστά ιδιοκτησίας ενός εκάστου. Αντίγραφο της κατάστασης αυτής μαζί με φωτοτυπίες των παραστατικών, τιμολογίων κτλ. θα δώσετε σε κάθε ιδιοκτήτη.

24. Μείωση ελαχίστου εισοδήματος

* Ο κ. Παντελής Λαγός, από τη Χίο, ερωτά:

«1. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 11, το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος κατά τα τρία πρώτα έτη λειτουργίας της επιχείρησης μειώνεται κατά 30%… Δεν θεωρούνται νέες επιχειρήσεις… όταν η νέα επιχείρηση λειτουργεί στην ίδια επαγγελματική εγκατάσταση. Δηλαδή αυτό ισχύει ότι δεν θεωρούνται νέες επιχειρήσεις για τις ΟΕ, ΕΕ κτλ. ή και για ατομικές επιχειρήσεις;

2) Μεταβίβαση επιχείρησης από γονέα προς τέκνο ως δωρεά ή γονική παροχή. Οφείλεται στην καθαρή μεταβιβαζόμενη περιουσία τέλος χαρτοσήμου 2% και πάγια τέλη 1.000 ή 2.000 δρχ. ή μόνο το πάγιο τέλος (ΕΔΥΟ 1008293/447/0014/ΠΟΛ 1103/18.5.1990). Θα πληρωθεί και φόρος γονικής παροχής;

3) Με το προεδρικό διάταγμα 100/5.5.98 άρθρ. 1 παρ. 6 ορίζεται ότι για περιουσιακά στοιχεία των οποίων η αξία εκάστου είναι ως 200.000 δρχ. δύναται να αποσβέννυνται εξ ολοκλήρου μέσα στη χρήση.

Για περιουσιακά στοιχεία παλαιοτέρων χρήσεων αξίας εκάστου ως 200.000 δρχ. η αναπόσβεστη αξία θα αποσβεστεί στο σύνολό της ή θα συνεχιστεί με απόσβεση με τον ανάλογο συντελεστή;».

Απάντηση: 1) Μείωση του ελαχίστου εισοδήματος κατά 30% παρέχεται στις εμπορικές επιχειρήσεις οποιασδήποτε νομικής μορφής και οποιουδήποτε αντικειμένου εργασιών κατά τα τρία πρώτα έτη άσκησης του επαγγέλματος.

Οι ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες εταιρείες, οι κοινωνίες αστικού δικαίου που ασκούν επιχείρηση ή επάγγελμα, οι αστικές κερδοσκοπικές εταιρείες, οι συμμετοχικές ή αφανείς καθώς και οι κοινοπραξίες δεν θεωρούνται νέες επιχειρήσεις εφόσον προέρχονται από λύση ή μετατροπή υφιστάμενης επιχείρησης ανεξάρτητα από τη νομική μορφή και το αντικείμενο εργασιών, εφόσον συμμετέχει σε αυτές ένα τουλάχιστον μέλος από αυτά που μετείχαν στην επιχείρηση που λύθηκε ή μετατράπηκε ή η νέα επιχείρηση λειτουργεί στην ίδια επαγγελματική εγκατάσταση με την επιχείρηση που λύθηκε ή μετατράπηκε.

Κατά την άποψη της στήλης, η τελευταία περίπτωση αφορά και τις ατομικές επιχειρήσεις. Αν δηλαδή μία ομόρρυθμη εταιρεία λυθεί και ένας εκ των εταίρων ασκήσει ατομική επιχείρηση στην ίδια επαγγελματική εγκατάσταση δεν θεωρείται νέα επιχείρηση. Ακόμη, αν μια ατομική μετατραπεί σε ομόρρυθμη με τη συμμετοχή ως εταίρου του προσώπου που ασκούσε την ατομική επιχείρηση πάλι δεν θεωρείται νέα επιχείρηση η ομόρρυθμη.

2) Στη γονική παροχή δεν οφείλονται τέλη χαρτοσήμου. Μόνο φόρος.

3) Η δυνατότητα απόσβεσης σε μια χρήση παγίων στοιχείων αξίας ως 200.000 δρχ. προϋπήρχε. Στην παρ. 7 του ΠΔ 88/1973 οριζόταν ότι η απόσβεση παγίων μέχρι ποσού 75.000 δρχ. γίνεται σε μία χρήση. Αυτό το ποσό αυξήθηκε σε 200.000 δρχ. από 30.6.1992 με το άρθρο 10 παρ. 11 Ν. 2065/92.

25. Αγορά αυτοκινήτου στην αλλοδαπή

* Αναγνώστης, ο οποίος επιθυμεί να μη γραφεί το όνομά του, ερωτά:

«Παρακαλώ να με διαφωτίσετε στο εξής θέμα, αφού με πληροφόρησαν αντιφατικά ή δήλωσαν άγνοια οι αρμόδιοι (;) στους οποίους κατέφυγα:

Ελληνας πολίτης έχει παντρεμένη κόρη με Βέλγο και κατοικεί στις Βρυξέλλες. Για την αιτία αυτή αγόρασε ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο στο όνομά του δηλώνοντας διαμονή το σπίτι της κόρης του.

Ερωτώ: Αφορά τις ελληνικές φορολογικές αρχές το θέμα; Πρέπει να αναφερθεί σε αυτές (π.χ. στη φορολογική δήλωση) η παραπάνω ενέργεια; Και, τέλος, ο κύριος του οχήματος, έλληνας πολίτης, μπορεί να κυκλοφορήσει ακίνδυνα και, αν ναι, πόσο χρόνο στην Ελλάδα το παραπάνω όχημα;».

Απάντηση: Η αγορά από έλληνα πολίτη, κατοίκου Ελλάδας, αυτοκινήτου ιδιωτικής χρήσης αποτελεί τεκμήριο κτήσεως έστω και αν η αγορά του γίνεται στην αλλοδαπή.

Αν θελήσετε να φέρετε το αυτοκίνητο στην Ελλάδα, θα πρέπει να το εκτελωνίσετε διότι δεν είστε κάτοικος εξωτερικού ώστε να υπαχθείτε στις ρυθμίσεις της υπουργικής απόφασης για την προσωρινή εισαγωγή αυτοκινήτου. Οταν το φέρετε θα υπαχθείτε και στο τεκμήριο δαπανών διαβίωσης.

26. Υπεραξία μετοχών

* Ο κ. Παναγιώτης Φυτράκης, από την Παιανία, ερωτά:

«Πρέπει να ενημερωθώ πάνω στο θέμα της υπεραξίας της μετοχής και στον φόρο που θα της επιβληθεί όταν μεταβιβαστεί. Η μετοχή είναι ονομαστική μη εισηγμένη στο Χρηματιστήριο. Είμαι μέτοχος σε μια ΑΕΒΕ της οποίας θα πουληθεί το πακέτο των μετοχών.

Σας περιγράφω πολύ περιληπτικά σε ποια κατάσταση είναι η ΑΕΒΕ. Αυτή τη στιγμή είναι σε απραξία, δηλαδή όχι προσωπικό, όχι παραγωγή, όχι πωλήσεις, όχι διάφορες προσόδους, και παραμένει σε αυτή την κατάσταση επί μία τετραετία πληρώνοντας από το ταμείο της τα έξοδά της· ΔΕΗ, ΟΤΕ, δημοτικά τέλη, διάφορα έξοδα λειτουργίας για να συντηρηθούν το κτίριό της και γενικώς οι εγκαταστάσεις της. Δεν οφείλει πουθενά, σε εφορίες, τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία, πιστωτές, ούτε μία δραχμή».

Απάντηση: Με την υποπερίπτωση ββ’ της περίπτωσης α’ της παραγράφου 1 του άρθρου 13 του Ν. 2238/1994, όπως αυτή τέθηκε με την παράγραφο 4 του άρθρου 15 του ν. 2459/1997 και ισχύει από 18.2.1997, φορολογείται αυτοτελώς λογιζόμενο ως εισόδημα με συντελεστή 20% κάθε κέρδος ή ωφέλεια που προέρχεται από τη μεταβίβαση μετοχών μη εισηγμένων στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

Περαιτέρω με την παράγραφο 6 του άρθρου 15 του Ν. 2459/1997 προβλέπεται ότι με προεδρικά διατάγματα που εκδίδονται μετά από πρόταση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας, Οικονομικών, Ανάπτυξης και Εμπορικής Ναυτιλίας καθορίζεται ο τρόπος προσδιορισμού της ωφέλειας που προέρχεται από τη μεταβίβαση μετοχών μη εισηγμένων στο Χρηματιστήριο για την εφαρμογή της διάταξης των υποπερίπτωσης ββ’ της περίπτωσης α’ της παραγράφου 1 του άρθρου 13 του Ν. 2238/1994, λαμβάνοντας ενδεικτικά υπόψη τον τιμάριθμο και τον χρόνο κτήσης των μετοχών.

Το διάταγμα με το οποίο θα καθοριστεί η μεθοδολογία προσδιορισμού της υπεραξίας δεν έχει δημοσιευθεί ώστε να σας δώσουμε περισσότερες λεπτομέρειες.