Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στην πρώτη του θητεία ο Ντόναλντ Τραμπ αναμόρφωσε, κάποιοι θα έλεγαν «απήγαγε», το παραδοσιακό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, εγκαταλείποντας την πιο μετριοπαθή παρακαταθήκη του Ρόναλντ Ρίγκαν και των δύο προέδρων Μπους υπέρ ενός πολύ πιο δεξιού λαϊκισμού που είναι ο «τραμπισμός». Στην ακόμη πιο δεξιά στροφή της δεύτερης θητείας του, με τον έντονο εθνικισμό και απομονωτισμό της ιδεολογίας MAGA, που υποτίθεται ότι αποσκοπεί στην επαναφορά του μεγαλείου και της ισχύος της Αμερικής, κομβικό ρόλο έπαιξε η ακραία συντηρητική δεξαμενή σκέψης Heritage Foundation, με μια διατριβή 920 σελίδων γνωστή ως «Project 2025».
Στην προεκλογική εκστρατεία του 2024, βλέποντας ότι το υπερσυντηρητικό αυτό πρόγραμμα δέχθηκε σφοδρές επικρίσεις και τον έβλαψε δημοσκοπικά, ο Τραμπ προσποιήθηκε άγνοια και αποστασιοποιήθηκε. Οι βασικές ιδεολογικές γραμμές του όμως είναι ολοφάνερες στην παρούσα διακυβέρνησή του.
Ο Πολ Ντανς, «αρχιτέκτονας» ή ιθύνων νους του «Project 2025», που φέρει τον τίτλο «Εντολή ηγεσίας: Η συντηρητική υπόσχεση», σε αποκλειστική συνέντευξή του στο «Βήμα», επαίρεται για την υιοθέτηση πολλών κεντρικών σημείων του πονήματoς, που συνυπογράφουν 35 συγγραφείς, όμως πιστεύει πως πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά.
Αν συγκρίνει κανείς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Ρόναλντ Ρίγκαν και των δύο προέδρων Μπους, πώς θα λέγατε ότι το άλλαξε ιδεολογικά και πολιτικά ο πρόεδρος Τραμπ;
«Νομίζω ότι πρόκειται για την επιστροφή της εξουσίας στους πολίτες μέσα στην ίδια τους την κυβέρνηση. Η θεμελιώδης αρχή είναι ότι είμαστε μια κυβέρνηση του λαού, από τον λαό και για τον λαό. Με το πέρασμα του χρόνου, κυβερνηθήκαμε από μια προνομιούχα ελίτ, μια πολιτική τάξη. Αυτή είναι ουσιαστικά η ιδέα του να μπει ξανά ο λαός πρώτος, καθώς και του να κατευθυνθεί η πολιτική προς τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων στην Αμερική, αντί να στρέφεται διαρκώς προς το εξωτερικό ή προς τα εμπορικά συμφέροντα άλλων. Είναι, βέβαια, μια διαδικασία που συνεχίζεται. Σήμερα υπάρχει αρκετή αναταραχή ακόμη και μέσα στο ίδιο το κόμμα, οπότε ο αγώνας συνεχίζεται».
Ποιοι αποτελούν αυτή την προνομιούχα πολιτική τάξη και πώς αντιδρούν;
«Πιστεύω ότι το σημαντικότερο στοιχείο που δείχνει την κυριαρχία της πολιτικής ελίτ είναι η αποβιομηχάνιση που συνέβη στην Αμερική περίπου από το 1990 μέχρι σήμερα, και αυτό έγινε εμφανές σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής στις ΗΠΑ – η ανεργία, η απόγνωση, η κουλτούρα των ναρκωτικών που αναπτύχθηκε, η ανομία και τώρα η μαζική εισροή παράτυπων μεταναστών. Ο Τραμπ πιέζει προς την αποκατάσταση εκείνης της αμερικανικής μεταπολεμικής βιομηχανικής βάσης και πιστεύω ότι η προνομιούχα ελίτ αντέδρασε βίαια. Ποιοι είναι αυτοί; Μπορεί κανείς να πει ότι είναι οι μεγάλες τράπεζες, η Wall Street, οι Big Pharma (σ.σ.: οι κολοσσιαίες φαρμακοβιομηχανίες), καθώς και τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης και οι μεγάλες νομικές εταιρείες».
Οι επικριτές του προέδρου από την Αριστερά υποστηρίζουν ότι, υπό τη διακυβέρνηση Τραμπ, τη χώρα διοικούν δισεκατομμυριούχοι όπως ο Ιλον Μασκ. Αυτό είναι, για παράδειγμα, το επιχείρημα Δημοκρατικών, όπως ο Μπέρνι Σάντερς.
«Θα παραδεχτώ ότι αυτή είναι μια δίκαιη άποψη. Ως κάποιος που μπήκε σε αυτό το κίνημα πραγματικά για να υπερασπιστεί την εργατική τάξη, με απογοητεύει κάπως να βλέπω ανθρώπους όπως ο Χάουαρντ Λάτνικ (σ.σ.: υπουργός Εμπορίου), που συγκέντρωσε τεράστιο πλούτο από τη Wall Street, να διαχειρίζεται τώρα κέντρα δεδομένων και να τα εγκαθιστά στην καρδιά της αμερικανικής ενδοχώρας. Στη δεύτερη θητεία Τραμπ υπήρξε παραγκωνισμός των απλών ανθρώπων, που ενδιαφέρονταν περισσότερο για την αποκατάσταση της εργατικής τάξης, και κάποιοι επωφελήθηκαν, ας πούμε, από τη γενναιοδωρία του κράτους προς ίδιον όφελος. Επομένως, είμαι υπέρ της ανατροπής του συστήματος. Πρέπει με κάποιον τρόπο να βγάλουμε το χρήμα έξω από την πολιτική. Μέχρι σήμερα, δεν νομίζω ότι οι προσεγγίσεις για τον διαχωρισμό χρήματος και πολιτικής υπήρξαν αποτελεσματικές».
Ποια είναι τα στοιχεία του «Project 2025» που έχει υιοθετήσει ο πρόεδρος Τράμπ;
«Ως αρχιτέκτονας του “Project 2025”, θα πω ότι ποτέ δεν επρόκειτο για την αναγνώριση ή τη δόξα του ίδιου του σχεδίου. Εχουμε μια ομοσπονδιακή κυβέρνηση στις ΗΠΑ με δαπάνες επτά τρισεκατομμυρίων δολαρίων, έναν γίγαντα ανεξέλεγκτο επειδή κανείς δεν τον διοικεί πραγματικά. Το θεμελιώδες στοιχείο είναι ότι πρέπει να πάρεις τον έλεγχο της γραφειοκρατίας και να την αποδομήσεις. Αυτό είναι που συνολικά έχει τεθεί σε εφαρμογή. Είναι ο πρόεδρος που επανεπιβεβαιώνει την εκτελεστική του εξουσία βάσει του Συντάγματος, το οποίο ορίζει ότι όλη η εκτελεστική εξουσία έχει ανατεθεί στον πρόεδρο από τον λαό».
Μία από τις επικρίσεις προς την κυβέρνηση Τραμπ είναι ότι η εκτελεστική εξουσία, και ειδικότερα ο πρόεδρος, συσσωρεύει ένα τεράστιο μερίδιο εξουσίας που δεν είχε προηγουμένως – ότι υπάρχει μια αυτοκρατορική προεδρία. Εχουν απεικονίσει τον Τραμπ ακόμα και ως βασιλιά με στέμμα. Πώς απαντάτε σε αυτό;
«Χρειαζόμαστε ισχυρή εκτελεστική εξουσία για να ξαναχτίσουμε την Αμερική. Πρόκειται για μια αντιστροφή των τελευταίων 100 ετών της προοδευτικής εποχής, η οποία κατά κάποιον τρόπο σφετερίστηκε αυτή την εξουσία και την επένδυσε σε μη υπόλογες γραφειοκρατικές ελίτ. Το θέμα είναι ότι κάπου πρέπει να σταματά η ευθύνη και οι συντάκτες του Συντάγματος την τοποθέτησαν στο γραφείο του προέδρου ώστε κάποιος να λογοδοτεί. Αυτό κατά κάποιον τρόπο αποκαθιστούμε».
Πώς βλέπετε την επιρροή που έχουν στην πολιτική τα λόμπι που προωθούν ξένα συμφέροντα;
«Κοιτάξτε, έχουμε πρόβλημα με την ξένη επιρροή στις ΗΠΑ, και το AIPAC (σ.σ.: το ισραηλινό λόμπι) είναι ένα από αυτά, αλλά σίγουρα και οι Κινέζοι (μέσω κινεζοαμερικανών και άλλων δωρητών σε πολιτικές εκστρατείες) είναι ένα άλλο. Πιστεύω ότι υπάρχει υπέρμετρη ξένη επιρροή που φθάνει μέχρι και το Οβάλ Γραφείο. Εδώ ακριβώς έρχεται η πρόταση να τεθεί εκτός νόμου το AIPAC. Εκεί βρίσκεται το πρόβλημα – ότι έχουμε Αμερικανούς που δεν λειτουργούν προς το συμφέρον της Αμερικής. Αυτού του είδους οι οργανώσεις πρέπει να τεθούν εκτός νόμου».
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ασκήσει έντονη κριτική στις κρίσιμες μεταπολεμικές πολυμερείς συμμαχίες της Αμερικής, με τους Ευρωπαίους και το ΝΑΤΟ. Ποια είναι η δική σας άποψη;
«Θα έλεγα, ως συντηρητικός, ότι στέκομαι στο πλευρό της ΕΕ. Η Ενωση και ο σκοπός της έχουν αλλάξει. Οι Ευρωπαίοι τώρα πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για την υπεράσπιση του εαυτού τους και της ηπείρου. Αυτό το κάνουν παράγοντας πλέον τα δικά τους όπλα και αφήνοντάς μας εμάς να έχουμε υγειονομική περίθαλψη. Σας επιτρέψαμε [στην ΕΕ] να έχετε υγειονομική περίθαλψη και εμείς κατασκευάζαμε τα όπλα σας, αλλά η μάχη του 21ου αιώνα βρίσκεται στην Ανατολή, οπότε θα χρειαστούμε ο ένας τον άλλον».
