Από το Φάληρο μέχρι τις παρυφές της Βούλας, το παραλιακό μέτωπο της ελληνικής πρωτεύουσας μετασχηματίζεται διαρκώς, με τη συνδρομή ορισμένων από τις πιο επιδραστικές αρχιτεκτονικές υπογραφές της εποχής μας. Ο Ρέντσο Πιάνο, ο Νόρμαν Φόστερ, ο Κένγκο Κούμα, ο Μπιάρκε Ινγκελς, μαζί με τη Sasaki, την Aedas και την Gensler – τη μεγαλύτερη σε αριθμό εργαζομένων και ύψος εσόδων εταιρεία αρχιτεκτονικής και design του κόσμου – έχουν συναντηθεί σε λίγα χιλιόμετρα ακτογραμμής και διαμορφώνουν, ο καθένας με τη δική του γλώσσα, μια νέα ταυτότητα για τα νότια παράλια της Αττικής. Δεν είναι αυτονόητο το να βρίσκονται τόσες διαφορετικές δημιουργικές ιδιοσυγκρασίες σε διάλογο μέσα σε τόσο μικρή απόσταση. Αξίζει να δούμε ποιοι είναι αυτοί που σχεδιάζουν το παράκτιο μέλλον μας, και πώς αυτό μεταφράζεται σε εμβληματικά κτίρια, πάρκα και ουρανοξύστες που σιγά-σιγά παίρνουν μορφή.
Renzo Piano Building Workshop
Η αρχή έγινε από έναν ιταλό ποιητή του φωτός. Ο Ρέντσο Πιάνο, γεννημένος στη Γένοβα το 1937 σε οικογένεια κατασκευαστών, σπούδασε στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου, δούλεψε στις ΗΠΑ δίπλα στον Λούις Καν και το 1971, μαζί με τον Ρίτσαρντ Ρότζερς, υπέγραψε το Centre Pompidou στο Παρίσι – ένα κτίριο-σύμβολο, που έφερε τα πάνω κάτω στο πώς θεωρούσαμε ότι πρέπει να μοιάζει ένα μουσείο. Εκτοτε, και ιδίως μετά την ίδρυση του Renzo Piano Building Workshop (RPBW) το 1981, με γραφεία στο Παρίσι, στη γενέτειρά του Γένοβα αλλά και στη Νέα Υόρκη, η αρχιτεκτονική του διέγραψε συνεπή τροχιά, πάντα με μια αίσθηση ελαφρότητας και πολλές διαφανείς επιφάνειες. Εργα όπως το The Shard στο Λονδίνο, το διεθνές αεροδρόμιο Kansai στην Οσάκα, το Whitney Museum of American Art στη Νέα Υόρκη και το New York Times Building επιβεβαιώνουν γιατί του απονεμήθηκε το περίβλεπτο βραβείο Pritzker ήδη από το 1998 – από το 2013 είναι και ισόβιος γερουσιαστής της Ιταλικής Δημοκρατίας. Στην Ελλάδα, η ματιά του δοκιμάστηκε για πρώτη φορά στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, που ολοκληρώθηκε κατασκευαστικά το 2016, με ποσό ύψους 630 εκατομμυρίων ευρώ να αποτελεί δωρεά από το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Ο Πιάνο σήκωσε έναν τεχνητό λόφο πάνω από τον παλιό ιππόδρομο, φύτεψε στη στέγη της Εθνικής Βιβλιοθήκης μεσογειακή βλάστηση και άπλωσε πάνω από την έδρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής ένα ενεργειακό στέγαστρο εμβαδού 10.000 τ.μ., λεπτό σαν φτερό αεροπλάνου.
Η ίδια ευαισθησία αναμένεται να διαπεράσει και το KYKLOS, το νέο κέντρο τέχνης και πολιτισμού κοντά στον σταθμό του ηλεκτρικού του Νέου Φαλήρου, που δημιουργείται με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Ντίνου και Λίας Μαρτίνου. Σχεδιασμένο από το Renzo Piano Building Workshop σε συνεργασία με το αθηναϊκό Betaplan και την αρχιτέκτονα τοπίου Καμίγ Μουλέρ, το KYKLOS θα είναι ένα ησυχαστήριο για τους φιλότεχνους μέσα σε έναν μεσογειακό κήπο – περίπου το 62% της έκτασης παραχωρείται σε φυτεμένο δημόσιο χώρο. Το κτίριο, η ολοκλήρωση του οποίου αναμένεται προς το τέλος του 2028, θα φιλοξενεί συλλογές από την Αφρική, την Ωκεανία και άλλες περιοχές του πλανήτη και θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων περιοδικές εκθέσεις, διαλέξεις, προβολές και ένα ανοιχτό εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Στο μεταξύ, το Μητροπολιτικό Πάρκο «Αέναον» στον Φαληρικό Ορμο, ο πρώτος μεγάλος μεσογειακός σχεδιασμός του Πιάνο για την Αθήνα – το RPBW εκπόνησε το αρχικό master plan το 2011 –, οδεύει πλέον προς την ολοκλήρωσή του έπειτα από αρκετές προκλήσεις. Το πάρκο των 740 στρεμμάτων, προϋπολογισμού 370 εκατομμυρίων ευρώ, που καλύπτεται από ευρωπαϊκούς πόρους, αναπτύχθηκε στη συνέχεια από το γραφείο Divercity Architects και την αρχιτέκτονα τοπίου Ελλη Παγκάλου, με ορίζοντα παράδοσης επίσης στο τέλος του 2028.
Sasaki
Λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα, στο Ελληνικό, η μεγαλύτερη ανάπλαση της πόλης πραγματοποιείται με την επιμέλεια ενός γραφείου που σπάνια απασχολεί τα διεθνή έντυπα, αλλά γράφει ιστορία στην αρχιτεκτονική τοπίου εδώ και επτά δεκαετίες. Η Sasaki ιδρύθηκε το 1953 στη Γουότερταουν της Μασαχουσέτης από τον ιαπωνοαμερικανό αρχιτέκτονα τοπίου Χιντέο Σασάκι, έναν δημιουργό που η ίδια του η ιστορία λέει πολλά για την ανθεκτικότητα του χαρακτήρα του: γεννημένος το 1919 στην Καλιφόρνια από ιάπωνες μετανάστες, ο Σασάκι ζήτησε να βγει από το στρατόπεδο εγκλεισμού, όπου είχε εκτοπιστεί η οικογένειά του στην Αριζόνα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, για να πάει να δουλέψει σε αγροκτήματα.
Σπούδασε αρχιτεκτονική τοπίου στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις, πήρε μεταπτυχιακό από το Harvard Graduate School of Design το 1948 και διετέλεσε επί μία δεκαετία πρόεδρος του τμήματος αρχιτεκτονικής τοπίου του πανεπιστημίου, με πιο γνωστό του δημόσιο έργο τη διαμόρφωση του πρασίνου στο National Mall στην Ουάσιγκτον. Σήμερα, η Sasaki αριθμεί περίπου 300 επαγγελματίες σε γραφεία σε Βοστώνη, Σανγκάη, Νέα Υόρκη, Λος Αντζελες και Ντένβερ, και αντιμετωπίζει το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού όχι ως απλό δημόσιο χώρο αλλά ως κάτι εμβληματικό: τον πρώτο πραγματικά αχανή χώρο πρασίνου της πρωτεύουσας.
Πρόκειται για 2.000.000 τ.μ. που θα μετατραπούν στο μεγαλύτερο παράκτιο πάρκο της Ευρώπης – αρκετά πιο μεγάλο από το Hyde Park του 1,4 τ.χλμ. Με επικεφαλής αρχιτέκτονα τοπίου τον Μάικλ Γκρόουβ, η Sasaki σχεδιάζει το The Ellinikon Park ως ένα έργο που θα φθάσει στην ουδετερότητα άνθρακα μέσα σε 35 χρόνια από την παράδοσή του. Επαναχρησιμοποιεί το σκυρόδεμα από τους παλαιούς αεροδιαδρόμους – σε σιντριβάνια, τοίχους αντιστήριξης, καθιστικά κ.ο.κ. –, ενώ η οικολογική αποκατάσταση του τόπου δεσμεύει επιπλέον 41.000 μετρικούς τόνους CO2 ετησίως. Δεκάδες χιλιάδες δέντρα από 86 διαφορετικά είδη, αποκλειστικά μεσογειακά, θα φιλοξενήσουν με τον καιρό έντομα, πτηνά και μικρά θηλαστικά.
Το κεντρικό κτίριο του πάλαι ποτέ Ανατολικού Αερολιμένα, σχεδιασμένο από τον Εερο Σαάρινεν τη δεκαετία του ’60 – ένα από τα τρία στον κόσμο με την υπογραφή του –, διατηρείται και μετατρέπεται σε κέντρο εκδηλώσεων. Τα πρώτα έργα υποδομής παραδίδονται σταδιακά μέσα στο 2026, με την ολοκλήρωση των λοιπών projects να προγραμματίζεται έως το 2030.
Foster + Partners
Στο μέσο αυτής της μεταμόρφωσης ορθώνεται ένας πύργος που θα αλλάξει το προφίλ της Αθήνας: ο Riviera Tower φέρει την υπογραφή του βρετανικού γραφείου Foster + Partners. Ο Νόρμαν Φόστερ, γεννημένος στο Μάντσεστερ το 1935, είναι ίσως η πιο εμβληματική φιγούρα της λεγόμενης high-tech αρχιτεκτονικής. Σπούδασε στο Μάντσεστερ και έλαβε υποτροφία για το Yale, όπου γνώρισε τον Ρίτσαρντ Ρότζερς. Το 1967 ίδρυσε με τη σύζυγό του τη Foster Associates, που μετεξελίχθηκε σε Foster + Partners. Από το 1999 φέρει τον τίτλο «The Lord Foster of Thames Bank» και έχει τιμηθεί με Βραβείο Pritzker, RIBA Stirling Prize, AIA Gold Medal και Praemium Imperiale.
Η λίστα των έργων του διαβάζεται σαν Ευαγγέλιο της σύγχρονης αρχιτεκτονικής δημιουργίας. Ανάμεσά τους ο γυάλινος τρούλος του Reichstag στο Βερολίνο, το ωοειδές κτίριο γραφείων 30 St Mary Axe (γνωστό και ως «The Gherkin») στο Λονδίνο, το γιγάντιο Apple Park στο Κουπερτίνο της Καλιφόρνιας, η Queen Elizabeth II Great Court του Βρετανικού Μουσείου, ο Hearst Tower της Νέας Υόρκης και η ανέλπιστα κομψή Viaduc de Millau – η ψηλότερη γέφυρα του κόσμου.
Στο project του The Ellinikon, η Foster + Partners υπογράφει συνολικά το master plan σε συνεργασία με τη LAMDA Development, αλλά το έργο που θα τραβήξει τα βλέμματα είναι ο Riviera Tower – ένας πύργος 200 μέτρων και 50 ορόφων που, όταν παραδοθεί τους πρώτους ενοίκους του το 2027, θα γίνει το ψηλότερο κτίριο της χώρας και ο ψηλότερος «πράσινος» παραθαλάσσιος ουρανοξύστης της Μεσογείου.
Ο σχεδιασμός, που εκπόνησαν οι Foster + Partners σε συνεργασία με το εγχώριο γραφείο Α. Ν. Τομπάζης και Συνεργάτες Αρχιτέκτονες, οργανώνει τις 173 κατοικίες του γύρω από έναν κάθετο διάλογο βλάστησης και νερού, με πλατφόρμες-κήπους και πισίνες. Mε την ολοκλήρωσή του, o πύργος στοχεύει να πιστοποιηθεί με LEED Gold (Leadership in Energy and Environmental Design), με την προ-πιστοποίηση (pre-certification) να έχει ήδη επιτευχθεί, ενώ για την κατασκευή του χρησιμοποιούνται υλικά χαμηλού ενσωματωμένου άνθρακα – η θεμελίωσή του απαίτησε τη μεγαλύτερη συνεχούς διάρκειας σκυροδέτηση στην ιστορία της Ελλάδας: 40 συνεχόμενες ώρες, 120 οχήματα μεταφοράς σκυροδέματος, 7.500 m³ μπετόν – και το 95% των διαθέσιμων διαμερισμάτων του είναι ήδη πουλημένα, σε αγοραστές από περισσότερες από 110 χώρες (σχεδόν το 20% από τις ΗΠΑ). Παράλληλα, η Foster + Partners αναπτύσσει στη Θεσσαλονίκη το master plan για το πρώην εργοστάσιο FIX κατ’ ανάθεση της Dimand, μια ανάπλαση που προσπαθεί να επιτύχει για τη δυτική είσοδο της πόλης ό,τι για την Αθήνα το Ελληνικό.
Gensler
Δίπλα στον Riviera Tower θα υψώνεται και ένα δεύτερο κτίριο ύψους διακοσίων μέτρων, σχεδιασμένο από ένα γραφείο design που ίσως δεν έχει την άμεση αναγνωρισιμότητα των starchitects, όμως, σε καθαρά μεγέθη, πρόκειται για τη μεγαλύτερη αρχιτεκτονική φίρμα στον πλανήτη. Η Gensler ιδρύθηκε το 1965 στο Σαν Φρανσίσκο από τον Αρτ Γκένσλερ, τη σύζυγό του Ντρου και τον συνεργάτη τους Τζέιμς Φόλετ.
Ο Γκένσλερ, που έφυγε από τη ζωή το 2021 σε ηλικία 85 ετών, ήταν αυτός που έβαλε τη φιλοσοφία «inside-out» στην αρχιτεκτονική: το κτίριο σχεδιάζεται με γνώμονα την εμπειρία του χρήστη, από μέσα προς τα έξω. Σήμερα η Gensler απασχολεί 6.000 επαγγελματίες, διατηρεί 56 γραφεία σε 17 χώρες και διαθέτει εγχειρήματα υπό εξέλιξη σε περισσότερες από 100. Στο portfolio της βρίσκονται μεταξύ άλλων ο Shanghai Tower (632 μ., ένα από τα ψηλότερα κτίρια του κόσμου), η ανάπλαση των τερματικών σταθμών 2 και 3 του διεθνούς αεροδρομίου του Σαν Φρανσίσκο, ο Salesforce Tower, το περίφημο «The Doughnut» – το αρχηγείο του βρετανικού οργανισμού GCHQ – και αμέτρητα εταιρικά headquarters.
Στο Ελληνικό, η Gensler υπογράφει το Hard Rock Hotel & Casino Athens – το πρώτο Ολοκληρωµένο Τουριστικό Συγκρότηµα στην Ευρώπη, το οποίο υλοποιείται από την κοινοπραξία της Hard Rock International και του Οµίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και αποτελεί µια επένδυση ύψους 1,85 δισεκατοµµυρίων ευρώ. Ο πύργος του θα φθάνει σε ύψος τα 197 µέτρα και θα φιλοξενεί 900 δωµάτια και 200 σουίτες, παγκόσµιας κλάσης καζίνο, αρένα χωρητικότητας 4.000 ατόµων, εστιατόρια, συνεδριακό κέντρο και την ψηλότερη εξωτερική rooftop βεράντα της Αθήνας. Για τις ανάγκες του project, η Gensler άντλησε έµπνευση από τη µυθολογία, τις τέχνες και το µεσογειακό τοπίο – µια στρατηγική επιλογή για ένα ξενοδοχειακό συγκρότηµα που θέλει να µιλήσει σε διεθνές κοινό χωρίς να αρνηθεί τον τόπο στον οποίο θεµελιώνεται, µε ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029.
Kengo Kuma & Associates
Σε µικρή απόσταση από τον Riviera Tower και το Hard Rock Hotel & Casino Athens, στη µαρίνα του Αγίου Κοσµά, θα συναντήσουμε το δημιουργικό πνεύμα ενός ιάπωνα μετρ της λιτότητας. Ο Κένγκο Κούμα, γεννημένος στη Γιοκοχάμα το 1954, αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο, δίδαξε στο Columbia της Νέας Υόρκης ως επισκέπτης ερευνητής και ίδρυσε το στούντιο Kengo Kuma & Associates το 1990, με γραφεία σήμερα στο Τόκιο, το Παρίσι, τη Σανγκάη, τη Σεούλ και το Πεκίνο.
Εχει χτίσει την προσωπική του γλώσσα ως αντίσταση στον τσιμεντένιο μοντερνισμό: το έργο του ψάχνει επίμονα τη σχέση με τα φυσικά υλικά – ξύλο, πέτρα, μπαμπού, χαρτί – και την εναρμόνιση ενός κτιρίου με το τοπίο που το περιβάλλει. Στο βιβλίο του με τίτλο «Anti-Object» προτείνει μια αρχιτεκτονική που δεν αυτοπροβάλλεται, αλλά γίνεται ένα με τη φύση. Είναι ο αρχιτέκτονας του Ολυμπιακού Σταδίου του Τόκιο για τους Αγώνες του 2020, του μουσείου V&A Dundee στη Σκωτία – του πρώτου παραρτήματος του Victoria and Albert εκτός Λονδίνου – και πλήθους ναών και πολιτιστικών κέντρων στην πατρίδα του.
Στην Αθηναϊκή Ριβιέρα και το project The Ellinikon, η Kengo Kuma & Associates αναλαμβάνει τρία διακριτά έργα. Το πρώτο, η Riviera Galleria – σχεδιασμένη σε συνεργασία με το ελληνικό γραφείο Betaplan με pre-certification LEED Gold – θα είναι ένας εμπορικός και γαστρονομικός προορισμός με εμβαδόν 23.000 τ.μ. στη μαρίνα του Αγίου Κοσμά, με πλάνο ολοκλήρωσης το τέταρτο τρίμηνο του 2026.
Το συγκρότημα θα φιλοξενήσει διεθνείς οίκους μόδας, βραβευμένα εστιατόρια και έλληνες σχεδιαστές, αξιοποιώντας τον διάλογο με τη θάλασσα όπως μόνο ο Κούμα ξέρει να τον ενορχηστρώνει. Παράλληλα, σε σύμπραξη με την Orilina Properties – σε ένα project συνολικού ύψους περίπου 90 εκατομμυρίων ευρώ – υπογράφει τις Marina Residences, είκοσι κατοικίες υψηλών προδιαγραφών με ιδιωτικές πισίνες και απρόσκοπτη θέα στη μαρίνα, καθώς και ένα Private Club που θα περιλαμβάνει εστιατόρια, χώρους ευεξίας και ψυχαγωγίας.
Bjarke Ingels Group
Από την παράδοση του ξύλου, περνάμε στη χορογραφία της φόρμας. Ο Μπιάρκε Ινγκελς, γεννημένος το 1974 στην Κοπεγχάγη, ανήκει στη νεότερη γενιά, που θέλει την αρχιτεκτονική να είναι παιχνιδιάρικη και πραγματιστική ταυτόχρονα. Σπούδασε στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών της Δανίας και στην Escola Tècnica Superior d’Arquitectura της Βαρκελώνης, εργάστηκε στο γραφείο του Ρεμ Κούλχας στo Ρότερνταμ και το 2006 ίδρυσε το Bjarke Ingels Group, γνωστό περισσότερο ως BIG. Σήμερα το γραφείο του αριθμεί περισσότερους από 700 εργαζομένους σε Κοπεγχάγη, Νέα Υόρκη, Λονδίνο, Βαρκελώνη, Σανγκάη, Λος Αντζελες, Ζυρίχη και Ριάντ. Το 2016 το περιοδικό «TIME» τον συμπεριέλαβε στους 100 πιο επιδραστικούς ανθρώπους του κόσμου.
Το έργο του ισορροπεί ανάμεσα στο βιωματικό και το εκκεντρικό: η εργοστασιακή μονάδα διαχείρισης απορριμμάτων και παραγωγής ενέργειας CopenHill στην Κοπεγχάγη, η οποία κατασκευάστηκε ώστε η στέγη της να μετατρέπεται σε χιονοδρομικό κέντρο, είναι ίσως το πιο γνωστό παράδειγμα της φιλοσοφίας της «ηδονιστικής βιωσιμότητας». Στις ΗΠΑ έχει υπογράψει το επιβλητικό VIA 57 West στη Νέα Υόρκη και τα κτίρια Google Bay View στο Mountain View. Στο Ελληνικό, η BIG υπογράφει το Park Rise – το κεντρικό σημείο αναφοράς της νέας γειτονιάς Little Athens. Πρόκειται για 88 διαμερίσματα ενός έως πέντε υπνοδωματίων, που αναπτύσσονται σε ύψος έως 50 μέτρων. Η κοίλη πρόσοψη του κτιρίου παραπέμπει στους κλασικούς κίονες της ελληνικής αρχαιότητας ή στις βαθμίδες ενός αρχαίου θεάτρου: κάθετες ραβδώσεις στους τοίχους, λείες επιφάνειες στα δάπεδα και τα ταβάνια, υπόλευκο γυαλισμένο σκυρόδεμα ενισχυμένο με ίνες από γυαλί. Από τη μία πλευρά το βλέμμα συναντά τον Σαρωνικό, από την άλλη την κορυφογραμμή της Αττικής. Τα ρετιρέ θα διαθέτουν ιδιωτικές πισίνες, ενώ και εδώ θα εξασφαλιστεί πιστοποίηση LEED Gold.
Aedas
Αν η BIG φέρνει στην Αθήνα τη δανέζικη ευρηματικότητα, η Aedas φέρνει την παγκόσμια κλίμακα. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα αρχιτεκτονικά γραφεία του κόσμου, με έδρα στο Χονγκ Κονγκ και περισσότερους από 1.000 αρχιτέκτονες σε 12 διαφορετικά στούντιο σε Ευρώπη, Ασία, Μέση Ανατολή και Αμερική. Η φιλοσοφία του βασίζεται στην ανταλλαγή ιδεών μεταξύ πολιτισμών μέσα από μια παγκόσμια και συνάμα τοπική προσέγγιση: σε κάθε έργο, το διεθνές δίκτυο της Aedas συνεργάζεται με ντόπιους ειδικούς. Στο Ελληνικό η Aedas αναλαµβάνει το Ellinikon Commercial Hub σε συνεργασία µε το ελληνικό γραφείο A&M Architects – ένα συγκρότηµα 185.000 τ.µ. στη Λεωφόρο Βουλιαγµένης που θα περιλαµβάνει µεταξύ άλλων το The Ellinikon Mall των 100.000 τ.µ. (το µεγαλύτερο εµπορικό κέντρο στην Ελλάδα και ένα από τα µεγαλύτερα στη Νότια Ευρώπη) και έναν µεικτής χρήσης πύργο που η Aedas προγραµµατίζει σε συνεργασία µε την AETER Architects κ.ά. Με εκατοντάδες καταστήματα, εκτιμώμενη επισκεψιμότητα που αγγίζει τα 17 εκατομμύρια άτομα ετησίως, ψηφιακές τεχνολογίες και διαδραστικά συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, το Mall στοχεύει σε πιστοποίηση LEED Gold – την πρώτη που θα δοθεί σε εμπορικό κέντρο στην Ελλάδα. Η ολοκλήρωσή του υπολογίζεται για τις αρχές του 2029.
Ολη αυτή η συγκέντρωση εγχώριου και διεθνούς ταλέντου σε λίγα τετραγωνικά χιλιόμετρα δεν είναι αυτονόητη – και ίσως ούτε εύκολα επαναλήψιμη. Σπάνια μια πρωτεύουσα δίνει την ευκαιρία σε τόσες διαφορετικές αρχιτεκτονικές σχολές να συνομιλήσουν μέσα από τόσα διαφορετικά είδη κτιρίων: ένα μεγάλο πάρκο, έναν πολιτιστικό πόλο, εμπορικά κέντρα, κατοικίες, ξενοδοχεία, έναν επιβλητικό ουρανοξύστη. Από την αυτοσυγκράτηση του Ρέντσο Πιάνο και την οικολογική εμμονή της Sasaki μέχρι τη high-tech ευγλωττία του των Foster + Partners, την ποιητική του Kένγκο Κούμα, το παιγνιώδες αλλά πειθαρχημένο όραμα της BIG, το παγκοσμιοποιημένο πρακτικό πνεύμα της Aedas και την ολιστική προσέγγιση της Gensler, η νέα Αθηναϊκή Ριβιέρα γίνεται κάτι σαν ζωντανή ανθολογία της σύγχρονης διεθνούς αρχιτεκτονικής σκέψης. Το αν θα κατορθώσει να συνθέσει αυτή την πολυφωνία σε ένα συνεκτικό αστικό αφήγημα, αυτό μένει να απαντηθεί τα επόμενα χρόνια από την ίδια την πόλη και τους κατοίκους της.
