Πριν από περίπου δύο μήνες, ανεβαίνοντας την Κηφισίας, καθημερινή, γύρω στις 2 τα ξημερώματα, έπεσα για πρώτη φορά στη ζωή μου σε αστυνομικό μπλόκο για αλκοτέστ, από το οποίο δεν θα μπορούσε να ξεφύγει κανείς. Ολες οι λωρίδες κυκλοφορίας κλειστές με υποχρεωτικό τεστ για όλους τους οδηγούς αυτοκινήτων και μηχανών.
Με εξαίρεση εκείνους που βρέθηκαν άνω του ορίου – και ήταν αρκετοί, όπως μαρτυρούσε η ουρά σταματημένων μετά το μπλόκο για τα περαιτέρω –, έχω την πεποίθηση πως οι υπόλοιποι αποχωρούσαμε από το σημείο με εκείνη την ανακουφιστική αυτοπεποίθηση που έχει κανείς μπροστά στην αίσθηση πως κάτι στη χώρα λειτουργεί. Κάτι αντίστοιχο με αυτό που πρωτονιώσαμε όταν φτιάξαμε υπεύθυνη δήλωση ή εξουσιοδότηση μέσω του gov.gr. Θυμάστε;
Την ίδια ώρα, οι πρώτες κάμερες που έχουν τοποθετηθεί διαπιστώνουν χιλιάδες παραβάσεις. Και είναι πραγματικά σοκαριστικό το στοιχείο πως μέσα σε μόλις λίγες μέρες πιάστηκαν χιλιάδες οδηγοί να περνούν με κόκκινο. Να παίζουν δηλαδή ρουλέτα με τη ζωή τους και τις ζωές των άλλων.
Ομως, κάτι φαίνεται να αλλάζει. Τα ρεπορτάζ των τελευταίων ημερών δείχνουν πως, αν και γιορτές, η κατανάλωση αλκοόλ στα νυχτερινά μαγαζιά έχει πέσει δραματικά. Διαβάζουμε για μείωση ακόμη και κατά 25%.
Προφανώς είναι νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Εκείνο όμως που είναι προφανές είναι πως οι άνθρωποι, όποια κι αν είναι τα χαρακτηριστικά μας, προσαρμοζόμαστε σε πλαίσια.
Κι αυτό συχνά το ξεχνάμε, προτιμώντας να «στολίζουμε» την εθνική μας αυτοεικόνα με διάφορα κουσούρια και παραλείποντας να σκεφτούμε πως αυτά δεν τα φέρουμε σε κάποιου είδους ανατολίτικο γενετικό κώδικα, αλλά τα αναπτύσσουμε ζώντας στη χώρα της πατέντας, όπου όλα είναι στο περίπου. Στο περίπου οι νόμοι, στο περίπου οι κανόνες, στο περίπου οι μισθοί, στο περίπου η υγεία και η παιδεία…
Πολλά μπορεί να πει κανείς για τις κάμερες. Από τα περί Μεγάλου Αδελφού, ως τις ζωές που θα σωθούν χάρη στον φόβο τους. Κάπου εκεί ανάμεσα όμως μπορεί κανείς να συμφωνήσει πως η παρουσία τους περιορίζει αυτή τη γενικευμένη αίσθηση ατιμωρησίας που τρέφει την απερισκεψία και κάθε είδους αντικοινωνική μας συμπεριφορά. Και κάτι ακόμη: Οι κάμερες διαπιστώνουν την παράβαση χωρίς περαιτέρω κρίση ή συναισθηματισμούς.
Ούτε χώρος για διαπραγμάτευση υπάρχει, ούτε η διάθεση του ελεγκτή ή το επώνυμο του παραβάτη παίζουν κάποιον ρόλο. Κι αυτό παράγει μια πολύτιμη βεβαιότητα: Ο νόμος θα ισχύσει για όλους. Αν παραβιάσεις τον κανόνα, θα καταγραφείς. Τελεία. Αν το πείραμα πετύχει στα τροχαία – και οι πρώτες ενδείξεις γεννούν αισιοδοξία –, τότε ανοίγεται μπροστά μας ένα σχεδόν ατελείωτο πεδίο εφαρμογών. Οχι για να χτίσουμε μια δυστοπική εκδοχή καθολικής παρακολούθησης, αλλά γιατί θα έχουμε βρει το φάρμακο σε κάθε αντικοινωνική μας παθογένεια.
Πείσε τον πολίτη πως ο νόμος ισχύει οριζόντια για όλους, εκπαίδευσέ τον ότι οι πράξεις έχουν συνέπειες αναπόδραστες και θα έχεις κερδίσει το στοίχημα.
