Η εκεχειρία στην ευρύτερη ζώνη της Μέσης Ανατολής και του Περσικού Κόλπου διατηρείται με νύχια και με δόντια, καθώς οι διαπραγματεύσεις δεν αποδίδουν και οι εμπόλεμοι εμμένουν πεισματικά στις θέσεις τους, με τους Ιρανούς να ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ και τους Αμερικανούς να πιέζουν την Τεχεράνη για μια νέα πυρηνική συμφωνία, παρατείνοντας επ’ αόριστον τον ναυτικό αποκλεισμό και την πρόσβαση των πλοίων στα λιμάνια τροφοδοσίας του κόσμου με ενεργειακά αγαθά.
Tίποτα στην παρούσα φάση δεν επιβεβαιώνει ότι οδεύουμε πρoς εκτόνωση της μείζονος διεθνούς ενεργειακής κρίσης, παρά αντιθέτως επαπειλείται επανάληψη των πολεμικών συγκρούσεων, με ό,τι αυτή συνεπάγεται για τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και τις δευτερογενείς επιπτώσεις στις οικονομίες του πλανήτη.
Σε αδιέξοδο
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αντιμέτωπος με το αδιέξοδο, αποφεύγει επί του παρόντος την επανάληψη των επιθέσεων, υπολογίζοντας ότι η παράταση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών θα στραγγαλίσει οικονομικά την Τεχεράνη και θα σύρει ταπεινωμένη την ηγεσία του θεοκρατικού καθεστώτος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Διατηρεί, παρά ταύτα, ενεργή την απειλή νέων επιθέσεων, αλλά είναι προφανές ότι διαισθάνεται το βάρος και το κόστος, όπως δηλώνουν και οι τελευταίες τηλεφωνικές συνομιλίες με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, τη διαμεσολάβηση του οποίου φαίνεται να διεκδικεί έναντι της άρσης του αδιεξόδου στις διαπραγματεύσεις με την ιρανική ηγεσία.
Ωστόσο, οι περισσότεροι των αναλυτών επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη είναι εκπαιδευμένη, τελεί υπό καθεστώς κυρώσεων από το 1979 και με τα χρόνια έχει βρει τρόπους τόσο διάθεσης των ενεργειακών αγαθών της στη διεθνή αγορά όσο και διαχείρισης των πετρελαιοπηγών της σε συνθήκες ελεγχόμενης ζήτησης.
Κοινή είναι η πεποίθηση διεθνώς ότι το Ιράν δεν θα υποκύψει στις αμερικανικές πιέσεις και αντιθέτως η παράταση της αβεβαιότητας θα πλήξει την αμερικανική ηγεσία, που πλέον πιέζεται εσωτερικά από το εντεινόμενο κύμα ακρίβειας και τις υψηλές τιμές της βενζίνης και μαζί πληγώνεται εξωτερικά από τη διαρκή υποχώρηση της εμπιστοσύνης και την αναξιοπιστία που χαρακτηρίζει τις επιλογές της.
Στη βάση του παρατεινόμενου αδιεξόδου πληθαίνουν τελευταία τόσο οι γεωπολιτικές όσο και οι οικονομικές μετατοπίσεις. Σημαντικές χώρες και οικονομίες διαφοροποιούνται ευθέως πια από την αμερικανική ηγεσία, αποστασιοποιούνται από τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ, διεκδικούν την ειρήνευση στην περιοχή και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στη ζώνη του Περσικού Κόλπου, παζαρεύοντας επιπλέον με το καθεστώς της Τεχεράνης την τροφοδοσία τους με πετρέλαιο.
Αναζητούν λύσεις
Παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ αναζητούν λύσεις μακριά και πέρα από αυτές. Η Νότια Κορέα, η Ινδία, η Αυστραλία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Γερμανία, η Βρετανία, ακόμη και η εξαρτημένη αμυντικά από την Αμερική Ιαπωνία, αναζητούν κατά μόνας εξασφάλιση πρόσβασης στις ενεργειακές πηγές του Περσικού Κόλπου διαπραγματευόμενες με τους ιρανούς Φρουρούς της Επανάστασης. Είχε προηγηθεί βεβαίως και η κρίση των δασμών, σύγκρουση με το Μεξικό, τον Καναδά και βεβαίως η διεκδίκηση της Γροιλανδίας από τη Δανία, που είχα θέσει υπό αμφισβήτηση τη σχέση και τη σύμπλευση με τις ΗΠΑ. Κοινή είναι η πεποίθηση ότι οι ΗΠΑ εξετέθησαν ακόμη περισσότερο απέναντι στους συμμάχους τους. Ο πόλεμος, που μόνες τους αποφάσισαν, κλόνισε τη σχέση τους και πλέον σχεδόν ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους.
Επιπλέον αμφισβητήθηκαν στην πράξη οι αμερικανικές πολεμικές δυνατότητες. Η πολυδιαφημιζόμενη ισχύς των ΗΠΑ και ο μύθος που συνόδευε έως τώρα την υπεροπλία και υπεροχή της αμερικανικής πολεμικής μηχανής δεν επιβεβαιώθηκαν στη σύγκρουση με το Ιράν.
Χωρίς σχέδιο
Εμφανιζόμενες στο πεδίο, παρά τις πολλές καταστροφές που προκάλεσαν, δεν πήραν την εύκολη και γρήγορη νίκη που διεκδικούσαν. Οπως εδώ και τέσσερα χρόνια ο ρωσικός στρατός δεν μπόρεσε να επικρατήσει στις ουκρανικές πεδιάδες έτσι και ο αμερικανικός δεν πέτυχε τα προσδοκώμενα και πλέον μοιάζει καθηλωμένος σε μια αφιλόξενη ζώνη, χωρίς επαρκές και αξιόπιστο σχέδιο νικηφόρας απεμπλοκής.
Δεν είναι λίγοι πλέον εκείνοι που πιστεύουν ότι η αμερικανική ηγεμονία αμφισβητείται ευθέως στην ευρύτερη ζώνη της Μέσης Ανατολής. Ορισμένοι εκτιμούν ότι παρουσιάζει συμπτώματα παρακμάζουσας υπερδύναμης και πως θυμίζει τη Βρετανική Αυτοκρατορία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν έχανε τη μία μάχη μετά την άλλη. Εξαντλημένη οικονομικά, το 1947 απώλεσε την Ινδία, το διαμάντι του Στέμματος, και το 1956 έχασε στην Αίγυπτο τη μάχη της Διώρυγας του Σουέζ, ακολούθησαν οι αντιαποικιακοί αγώνες στις επόμενες δεκαετίες, το 1997 αναγκάστηκε να επιστρέψει το Χονγκ Κονγκ στην Κίνα και έκτοτε ξέμεινε με την παρηγοριά του χαλαρού δεσμού με τις 14 ανεξάρτητες πια χώρες της Κοινοπολιτείας.
Οι περιπτώσεις είναι διαφορετικές, αλλά οι αποστασιοποιήσεις και διαφοροποιήσεις των άλλοτε ένθερμων υποστηρικτών και συμμάχων αυτό δηλώνουν. Και δεν αφορούν μόνο τις κινήσεις στη γεωπολιτική σκακιέρα. Κρίσιμες είναι και οι μετατοπίσεις στις πολλές πια επιμέρους οικονομικές ζώνες. Εσχάτως , στη διάρκεια του πολέμου, οι περισότεροι των συμμάχων έσπευσαν να ενισχύσουν τα υπονομευμένα το προηγούμενο διάστημα από τις ΗΠΑ και τον κύκλο του Ντόναλντ Τραμπ σχήματα της πράσινης ενέργειας.
Οι Γερμανοί, για παράδειγμα, δεν στηρίζουν τη δημιουργία του κάθετου άξονα μεταφοράς του αμερικανικού σχιστολιθικού αερίου στην Ευρώπη, παρά δείχνουν να συγκινούνται από την κινεζική εκδοχή του αναπτυσσόμενου και εξελισσόμενου ενεργειακού μείγματος που θέλει την υδροηλεκτρική ηλεκτροπαραγωγή να συντονίζεται με εκείνες του ήλιου και του αέρα, οι οποίες, υποστηριζόμενες από τις σύγχρονες μπαταρίες αποθήκευσης ρεύματος, μπορούν να δημιουργήσουν ένα ισχυρό σύνολο απέναντι σε εκείνο των ορυκτών καυσίμων.
Οπως σημειώνουν οι ειδικοί, το εν λόγω ολοκληρωμένο σχήμα προσφέρει σταθεροποίηση μέσω των υδροηλεκτρικών, κλιμάκωση με τον άνεμο, επιτάχυνση με τον ήλιο και βελτιστοποίηση με τις μπαταρίες. Η αποθήκευση ενέργειας μετατρέπει τη μεταβλητή παραγωγή σε ελεγχόμενο σύστημα. Απορροφά την υπερβολική ηλιακή ενέργεια, εξομαλύνει τη μεταβλητότητα του ανέμου και μετατοπίζει ενέργεια στην κορύφωση της ζήτησης. Εχει ξεχωριστό ενδιαφέρον το γεγονός ότι πρόσφατα ο Ιλον Μασκ, σύμμαχος του Τραμπ, έσπευσε να δηλώσει ότι το μέλλον της ηλεκτροπαραγωγής θα κριθεί από τον ήλιο και τις μπαταρίες.
Η Γηραιά Ηπειρος
Εν όψει αυτής της μετατόπισης που απαιτεί μεγάλες επενδύσεις και επιπρόσθετους χρηματοδοτικούς πόρους, κρίσιμη θεωρείται ειδικώς για την Ευρώπη η ενίσχυση της τραπεζικής ένωσης, η οποία διαμορφούμενη και αναπτυσσόμενη θα συγκρατήσει στη Γηραιά Ηπειρο την παραγόμενη κατ’ έτος αποταμίευση ύψους περίπου 1,5 τρισ. ευρώ. Οι εκροές προς τις ΗΠΑ ξεπερνούν τα 300 δισ. ευρώ τον χρόνο. Αυτή τη στιγμή ευρωπαϊκά κεφάλαια ύψους περίπου 15 τρισ. είναι τοποθετημένα σε αμερικανικές αξίες.
Η εμβάθυνση και εξέλιξη των αγορών χρήματος και κεφαλαίου στην Ευρώπη θα περιόριζαν τις εκροές αποταμιεύσεων προς τις ΗΠΑ, επιτρέποντας την ευχερέστερη χρηματοδότηση τέτοιων επενδύσεων. Αντιστοίχως και το ελληνικό τραπεζικό σύστημα επιβάλλεται να διαμορφώσει αξιόπιστα εργαλεία και πολιτικές που θα επέτρεπαν τον περιορισμό της εκροής εγχώριων αποταμιεύσεων προς την αλλοδαπή ώστε να χρηματοδοτηθούν με μεγαλύτερη ευχέρεια παραγωγικές επενδύσεις που τόσο έχει ανάγκη ο τόπος.
