Λιγότερο από ένα χρόνο μέχρι τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, οι φερέλπιδες υποψήφιοι ξεπηδούν σαν τα μανιτάρια. Παρότι είναι πολύ νωρίς για ασφαλείς εκτιμήσεις, όλα τα προγνωστικά δείχνουν ότι η ακροδεξιά θα έχει ισχυρό υποψήφιο στον δεύτερο γύρο των εκλογών, προκαλώντας ρίγη στους Ευρωπαίους για το μέλλον μιας από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες χώρες της ΕΕ.
Η «επόμενη μέρα» χωρίς Μακρόν και το σύστημα των δύο γύρων
Οι επόμενες προεδρικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για τον Απρίλιο του 2027. Εφόσον στον πρώτο γύρο δεν πάρει κανείς πάνω από 50%, διεξάγεται δεύτερος γύρος μεταξύ των δύο πρώτων. Ο Εμανουέλ Μακρόν, βάσει του γαλλικού Συντάγματος, δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη φορά την προεδρία. Έχει ήδη δηλώσει ότι σκοπεύει να ολοκληρώσει τη θητεία του και μετά να αποσυρθεί από την πολιτική.
Το φαινόμενο Λεπέν, οι χαμένες μάχες του παρελθόντος και η άνοδος της RN
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν βρίσκεται μακράν πρώτη στην προτίμηση των ψηφοφόρων, με περίπου 35%. Η Λεπέν αναμετρήθηκε με τον Μακρόν στις γαλλικές προεδρικές εκλογές, το 2017 και το 2022. Ο Μακρόν κέρδισε με 66% και εν συνεχεία με 59%. Το 2017 ήταν και η πρώτη φορά που δεν προκρίθηκε υποψήφιος από την παραδοσιακή αριστερά ή δεξιά.
Το ρεύμα υπέρ της Εθνικής Συσπείρωσης (RN), του κόμματος της Λεπέν, αυξάνεται τα τελευταία χρόνια. Στις ευρωεκλογές του 2024 ήρθε πρώτο με 31,4 %, με τον Ζορντάν Μπαρντελά να ηγείται του ψηφοδελτίου. Στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές, το καλοκαίρι του 2024, η RN ήρθε τρίτη, λόγω της στρατηγικής συνεργασίας των άλλων κομμάτων για να την αποκλείσουν, αλλά παραμένει το μεγαλύτερο μεμονωμένο κόμμα στην Εθνοσυνέλευση.
«Πλέον, η ακροδεξιά έχει μια ισχυρή εκλογική βάση στο θεσμοθετημένο πολιτικό σύστημα της Γαλλίας, κάτι που δεν είχαν στο παρελθόν», εξηγεί στο Βήμα ο Ζιλ Κεπέλ, ένας από τους πιο αναγνωρισμένους πολιτικούς επιστήμονες στη Γαλλία.
Το δικαστικό «μπλόκο» στη Λεπέν και ο «εύθραυστος» Μπαρντελά
Η πρώην επικεφαλής της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης αντιμετωπίζει μια καταδίκη για υπεξαίρεση πόρων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που της απαγορεύει να κατέχει δημόσιο αξίωμα. Έχει ασκήσει έφεση και η απόφαση αναμένεται στις 7 Ιουλίου. Αν το εφετείο επικυρώσει την απόφαση, στη θέση της θα κατέβει για την προεδρία ο Μπαρντελά, ο οποίος είναι εξίσου δημοφιλής με τη Λεπέν.
Ωστόσο, πρόσφατα ξεκίνησε έρευνα από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και για τον Μπαρντελά, σχετικά με παρόμοιες κατηγορίες κακής χρήσης ευρωπαϊκών κονδυλίων.
«Αν η Μαρίν Λεπέν καταδικαστεί, που πιστεύω θα καταδικαστεί, ο Μπαρντελά είναι πολύ εύθραυστος. Είναι πολύ νέος, δεν έχει εμπειρία, δεν έχει σοβαρές σπουδές και μοιάζει με εργαλείο των δισεκατομμυριούχων στη Γαλλία, ενώ εκείνη έχει ένα πολύ πιο δημοφιλές λαϊκιστικό εκλογικό σώμα. Υπάρχουν λοιπόν αρκετές αδυναμίες στην υποψηφιότητά του, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε πτώση του. Πρέπει ακόμα να αποδείξει ότι μπορεί να γίνει πρόεδρος, κάτι που προς το παρόν είναι περίπλοκο», αναλύει ο κ. Κεπέλ.
Ισλαμοφοβικοί VS ισλαμοαριστερών
Στην άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, ο ακροαριστερός αρχηγός του κόμματος Ανυπότακτη Γαλλία, Ζαν-Λυκ Μελανσόν, θα προσπαθήσει για τέταρτη φορά να διεκδικήσει την προεδρία.
«Η Γαλλία είναι διχασμένη μεταξύ των δύο άκρων. Τα παραδοσιακά πλαίσια έχουν θολώσει και υπάρχει ένας διαχωρισμός, που δεν υπήρχε ποτέ στη γαλλική κοινωνία», λέει στο Βήμα ο κ. Κεπέλ. «Μεγάλο μέρος εκφράζεται μέσω των σχέσεών μας με τη μετανάστευση και το Ισλάμ. Υπάρχει ένα αίσθημα απώλειας ταυτότητας και μέσα σε αυτό πολλοί αντιδρούν στην έντονη εκδήλωση του Ισλάμ ως μια αντίθετη ταυτότητα, σε αντίθεση με την ιστορία της Γαλλίας, η οποία παραδοσιακά ήταν μια ιστορία αφομοίωσης». Αυτούς τους ψηφοφόρους τους έχει κερδίσει η Εθνική Συσπείρωση της Λεπέν, με τη σκληρή αντιμεταναστευτική ρητορική της.
Στην αντίπερα όχθη, ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν, ήδη από το 2019, αποφάσισε ότι ο αγώνας κατά της ισλαμοφοβίας ήταν ένα μεγάλο ζήτημα και επένδυσε στη δημιουργία μιας ισλαμοαριστερής συμμαχίας, χτίζοντας μια ισχυρή βάση στα μουσουλμανικά προάστια της Γαλλίας. Αυτοί που παρέμεναν περιθωριακοί, σήμερα ψηφίζουν. Μάλιστα, κέρδισαν σημαντικό αριθμό ψήφων στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές», εξηγεί ο κ. Κεπέλ.
Το κέντρο του πολιτικού γαλλικού φάσματος φαίνεται να βρίσκεται στο κενό, με διάσπαρτες ψήφους. Οι υποψηφιότητες πολλές, αλλά προς το παρόν «δεν υπάρχει κάποιος σαν τον Μακρόν, το 2017», μας λέει ο κ. Κεπέλ, ο οποίος έχει διατελέσει και σύμβουλος του γάλλου προέδρου, την περίοδο που οι περισσότεροι δεν είχαν αφουγκραστεί ότι μπορεί να κερδίσει την προεδρία.
Αναζητώντας τον «νέο Μακρόν»: Οι τρεις μνηστήρες του Κέντρου και της Δεξιάς
Σύμφωνα με πληθώρα δημοσκοπήσεων, ο υποψήφιος που έχει τις περισσότερες πιθανότητες απέναντι στην ακροδεξιά, είναι ο Εντουάρ Φιλίπ , ο οποίος πριν λίγες μέρες ξεκίνησε επισήμως την εκστρατεία του. Ο Φιλίπ, νυν δήμαρχος της Χάβρης, υπήρξε ο πρώτος πρωθυπουργός του Μακρόν για τρία χρόνια και στη συνέχεια ίδρυσε το 2021 το κεντροδεξιό κόμμα Ορίζοντες. Το κόμμα του αποτελεί μέρος της κεντροδεξιάς συμμαχίας «Μαζί» που στηρίζει τον Μακρόν. Φιλοδοξεί να έχει ένα εξαιρετικά αισιόδοξο όραμα για τη Γαλλία, με προτάσεις ξεκάθαρες και ρεαλιστικές και στόχο να ενώσει ολόκληρη τη χώρα.
Έτερος υποψήφιος είναι ο πρόεδρος του κόμματος των Ρεπουμπλικάνων, Μπρουνό Ρεταγιό, ένας από τους πιο σημαντικούς συντηρητικούς πολιτικούς, ο οποίος είχε διατελέσει υπουργός Εσωτερικών στις κυβερνήσεις των Μισέλ Μπαρνιέ και Φρανσουά Μπαϊρού.
Το κόμμα Αναγέννηση του Μακρόν έδωσε το χρίσμα για να κατέβει ως υποψήφιος για την προεδρία στον 37χρονο Γκαμπριέλ Ατάλ, νυν γενικό γραμματέα του κόμματος και πρωθυπουργό το 2024. Αναμένεται και εκείνος να δηλώσει υποψηφιότητα επισήμως.
Και οι τρεις, καθένας με τον τρόπο του, προσπαθούν να διαφοροποιηθούν από την κληρονομιά του Μακρόν, ο οποίος δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στους γάλλους πολίτες. Αν κατέβουν δύο υποψήφιοι ή παραπάνω από το ευρύτερο κέντρο, κινδυνεύουν να μην προκριθεί κανείς στον δεύτερο γύρο. Ωστόσο, υπάρχει η εκτίμηση ότι πλησιάζοντας τις εκλογές, θα αποσυρθούν οι πιο αδύναμοι.
Το τοπίο παραμένει εξαιρετικά θολό ως προς το ποιος θα είναι απέναντι στην ακροδεξιά. Η κεντροαριστερά δεν μπορεί ακόμα να συμφωνήσει, αν θα συμμαχήσει με τον – τοξικό για πολλούς – Μελανσόν ή θα κατεβάσει δικό της υποψήφιο, ποιον και με ποια διαδικασία.
Το θολό τοπίο στην Αριστερά: Τα «φάλτσα» του Γκλουκσμάν και το φάντασμα του Ολάντ
Ένα από τα ονόματα που ακούγονται είναι του νυν κεντροαριστερού ευρωβουλευτή Ραφαέλ Γκλουκσμάν, ο οποίος «έχει την εκλογική του βάση στην Αριστερή Όχθη του Παρισιού, μεταξύ των διανοουμένων και των ομοίων τους. Είναι καλός στην τηλεόραση, αλλά δε νομίζω ότι θεωρείται ως κάποιος που θα μπορούσε να δημιουργήσει τη χημεία που είναι απαραίτητη για τις προεδρικές εκλογές», σχολιάζει ο κ. Κεπέλ. Επίσης, έχει και αυτός τους δικούς του μπελάδες, μετά από διαρροή εσωτερικού εγγράφου της προεκλογικής του εκστρατείας, στο οποίο προτείνεται να αποφεύγει να στοχεύσει συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, όπως τα φτωχότερα πολυπολιτισμικά προάστια και τους νέους.
Το όνομα του Φρανσουά Ολάντ έχει επίσης ακουστεί αχνά, «αλλά δεν έχει καλό ιστορικό», μας λέει ο κ. Κεπέλ. «Θα έχουμε πιο καθαρή εικόνα περίπου έξι μήνες πριν τις εκλογές», καταλήγει.
