Παρά τις πολλές αναφορές και συζητήσεις που έχουν γίνει, τελικά η διαδικασία για τη συνεργασία ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών και δημοσίων νοσοκομείων δεν έχει προχωρήσει και δεν φαίνεται αυτό να γίνεται σύντομα. Τι συμβαίνει σε χώρες όπως η Ιρλανδία και η Αυστραλία και γιατί το μοντέλο αυτό συζητείται όλο και περισσότερο;
Ο κ. Άγγελος Πανούσης, Οικονομολόγος MSc, με εξειδίκευση στα οικονομικά και τη διοίκηση υγείας, με άρθρο του στο ΒΗΜΑ μας αναφέρει ότι τα τελευταία χρόνια η συζήτηση γύρω από την ιδιωτική ασφάλιση υγείας έχει ενταθεί, κυρίως λόγω των σημαντικών αυξήσεων που παρατηρούνται στα ασφάλιστρα των ιδιωτικών συμβολαίων. Παράλληλα, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα ερώτημα που έχει απασχολήσει πολλές χώρες διεθνώς, και είναι το αν μπορούν τα δημόσια νοσοκομεία να συνεργάζονται με ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες.
Σε αρκετά προηγμένα κράτη της Ευρώπης, αλλά και σε χώρες όπως η Αυστραλία, η συνεργασία αυτή όχι μόνο υπάρχει, αλλά αποτελεί βασικό συστατικό του συστήματος υγείας. Πρόκειται για μοντέλα λειτουργίας όπου οι ιδιωτικές ασφαλιστικές καλύψεις ενσωματώνονται εντός των δημόσιων νοσοκομείων, συνδυάζοντας κρατική χρηματοδότηση με ιδιωτικούς πόρους και δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου οι δημόσιες υποδομές και οι ιδιωτικές ασφαλίσεις εργάζονται από κοινού για την παροχή φροντίδας υγείας.
Το παράδειγμα της Ιρλανδίας: πώς τα δημόσια νοσοκομεία «κοιτάζουν» και προς τους ιδιώτες
Η Ιρλανδία αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτού του μοντέλου. Τα δημόσια νοσοκομεία της χώρας λειτουργούν υπό την εποπτεία του κρατικού οργανισμού Health Service Executive (HSE), ο οποίος χρηματοδοτεί και οργανώνει το δημόσιο σύστημα υγείας. Ωστόσο, η λειτουργία των νοσοκομείων δεν βασίζεται αποκλειστικά στην επιχορήγηση του κρατικού προϋπολογισμού. Ένα σημαντικό μέρος των εσόδων τους προέρχεται από ασφαλιστικές εταιρείες, όταν ασφαλισμένοι ασθενείς επιλέγουν να νοσηλευτούν «ιδιωτικά» μέσα στα δημόσια νοσοκομεία.
Σύμφωνα με διεθνή πρόσφατα στοιχεία, τα δημόσια νοσοκομεία εισπράττουν σχεδόν 400 εκατ. ευρώ από την ιδιωτική ασφάλιση ανά έτος, ενώ περίπου το 12% των εξιτηρίων αντιστοιχεί σε νοσηλευόμενους με ιδιωτικά ασφαλιστήρια υγείας. Με απλά λόγια, αν κάποιος ασθενής επιλέξει να νοσηλευτεί χρησιμοποιώντας την δημόσια κάλυψη, το κόστος καλύπτεται από το κράτος. Αν όμως επιλέξει να χρησιμοποιήσει το ιδιωτικό του ασφαλιστήριο υγείας, τότε το νοσοκομείο τιμολογεί την ασφαλιστική του εταιρεία.
Ισοτιμία, Extra παροχές αλλά και δεύτερες σκέψεις
Η κλινική ποιότητα της θεραπείας που παρέχεται είναι ουσιαστικά η ίδια για όλους τους ασθενείς. Ωστόσο, η ύπαρξη ιδιωτικής ασφάλισης εισάγει ένα επίπεδο διαφοροποίησης που αφορά κυρίως την εμπειρία και τη διαχείριση της νοσηλείας. Οι ιδιωτικά ασφαλισμένοι ασθενείς έχουν συχνά πρόσβαση σε πρόσθετες επιλογές, όπως η επιλογή θεράποντος ιατρού, η νοσηλεία σε αναβαθμισμένους χώρους (π.χ. μονόκλινα δωμάτια) και σε ορισμένες περιπτώσεις ταχύτερη εξυπηρέτηση σε προγραμματισμένες πράξεις.
Στην Ιρλανδία, αξίζει να σημειωθεί ότι βασικός στόχος ενός μεταρρυθμιστικού σχεδίου (Sláintecare) που βρίσκεται σε εξέλιξη την τελευταία δεκαετία, είναι ο περιορισμός ή και η σταδιακή κατάργηση αυτού του μοντέλου, λόγω της κριτικής ότι δημιουργεί ένα σύστημα «δύο ταχυτήτων» για τους ασθενείς. Ωστόσο, μέχρι σήμερα η μετάβαση αυτή δεν έχει υλοποιηθεί, καθώς τα έσοδα που προκύπτουν από τη νοσηλεία ιδιωτικά ασφαλισμένων ασθενών αποτελούν σημαντική και σταθερή πηγή χρηματοδότησης για τα δημόσια νοσοκομεία, η οποία δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί.
Το παράδειγμα της Αυστραλίας: τρεις επιλογές για τη νοσηλεία
Παρόμοια πρακτική συναντάται και στην Αυστραλία. Η χώρα διαθέτει καθολικό δημόσιο σύστημα υγείας μέσω του κρατικού προγράμματος Medicare, το οποίο καλύπτει τη φροντίδα των πολιτών στα δημόσια νοσοκομεία. Παράλληλα, η ιδιωτική ασφάλιση υγείας (Private Health Insurance-PHI) αποτελεί συμπληρωματικό πυλώνα του συστήματος, επιδοτείται από το κράτος και παρέχει πρόσθετες επιλογές. Ένας ασθενής στην Αυστραλία έχει τρεις επιλογές για τη νοσηλεία του.
Μπορεί να νοσηλευτεί ως δημόσιος ασθενής με πλήρη κάλυψη από το κρατικό πρόγραμμα, να παραμείνει σε δημόσιο νοσοκομείο αλλά να χρησιμοποιήσει την ιδιωτική του ασφάλιση για να έχει περισσότερες επιλογές και αναβαθμισμένες συνθήκες, ή να επιλέξει ένα ιδιωτικό νοσοκομείο. Η νοσηλεία ασθενών οι οποίοι χρησιμοποίησαν την ασφάλιση υγείας τους στα δημόσια νοσοκομεία αποτελεί και στην περίπτωση της Αυστραλίας σημαντική πηγή εσόδων για τον προϋπολογισμό του συστήματος.
Ενδεικτικά, το 2024 τα δημόσια νοσοκομεία της Αυστραλίας εισέπραξαν περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια (ΗΠΑ) από τη συγκεκριμένη κατηγορία ασθενών, ενώ το ποσοστό των αντίστοιχων εισαγωγών αυξήθηκε από 9% το 2008 σε 14% τα τελευταία χρόνια, με ανοδική τάση.
Παγκόσμια τάση: υβριδικά συστήματα σε δράση
Η συνύπαρξη δημόσιων και ιδιωτικά ασφαλισμένων ασθενών μέσα στα ίδια νοσοκομεία δεν περιορίζεται μόνο στην Ιρλανδία και την Αυστραλία. Παρόμοια σχήματα συναντώνται σε χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Πορτογαλία, το Ισραήλ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στο βρετανικό σύστημα υγείας, για παράδειγμα, ορισμένα νοσοκομεία του National Health Service (NHS) διαθέτουν ειδικές πτέρυγες για ασθενείς με ιδιωτική ασφάλιση, επιτρέποντας την παροχή ιδιωτικών υπηρεσιών εντός των δημόσιων δομών.
DRGs: η «μηχανή» που διασφαλίζει τη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα
Σε πολλές χώρες συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας εφαρμόζεται ένα σύστημα τύπου DRG (Diagnosis-Related Groups) ή παραλλαγές του, το οποίο χρησιμοποιείται για τη διαφανή και ακριβή αποζημίωση του έργου που παράγεται στα δημόσια νοσοκομεία. Στην Ιρλανδία, για παράδειγμα, λειτουργεί ένα αντίστοιχο σύστημα καταγραφής και κοστολόγησης των νοσοκομειακών υπηρεσιών, ενώ στην Αυστραλία χρησιμοποιούνται τα AR-DRGs (Australian Refined Diagnosis-Related Groups).
Το DRG επιτρέπει στα δημόσια νοσοκομεία να συνεργάζονται αποτελεσματικά με ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες στην πλειονότητά τους είναι πολυεθνικές και αποζημιώνουν με αυστηρότητα και λεπτομέρεια, δίνοντας μεγάλη έμφαση στο κόστος, στην αποδοτικότητα των υπηρεσιών και στο κέρδος τους. Χωρίς ένα διαφανές και προκαθορισμένο σύστημα τιμολόγησης, μια τέτοια συνεργασία θα ήταν πολύ δύσκολη έως αδύνατη, καθώς οι ασφαλιστικές απαιτούν απόλυτη ακρίβεια για κάθε υπηρεσία που καλύπτουν.
Οφέλη και προκλήσεις: η λεπτή ισορροπία μεταξύ αποδοτικότητας και ισότιμης πρόσβασης
Η χρήση των δημόσιων νοσοκομείων από τους ιδιωτικά ασφαλισμένους ασθενείς μπορεί να επιφέρει σημαντικά κέρδη στο σύστημα υγείας ενός κράτους, συμβάλλοντας σε επενδύσεις για κτίρια και εξοπλισμό, στη συχνότερη συντήρηση των υποδομών και στη διάθεση περισσότερων επιλογών για τους ασθενείς. Από ατομική σκοπιά, η συνεργασία των κρατικών νοσοκομείων με ασφαλιστικές εταιρείες μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κόστους της ιδιωτικής ασφάλισης, καθώς αξιοποιούνται οικονομικότερες του ιδιωτικού τομέα υποδομές και υπηρεσίες.
Ωστόσο, το μοντέλο το οποίο αναλύσαμε συνοδεύεται και από προκλήσεις. Διεθνείς μελέτες, επισημαίνουν προβληματισμούς σχετικά με τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης και την τήρηση υψηλού επιπέδου εξυπηρέτησης για όλους τους ασθενείς εντός του ίδιου νοσοκομείου. Παρά τις όποιες δυσκολίες, τα δεδομένα δείχνουν ότι το μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη και να ενισχύσει σημαντικά τα οικονομικά των νοσοκομείων και τη στήριξη του ιατρικού και λοιπού προσωπικού.
Η διεθνής αξιολόγηση δείχνει ότι η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην υγεία λειτουργεί στην πράξη χωρίς να θίγει την ισότιμη πρόσβαση στις θεραπείες, εφόσον όμως εφαρμόζεται με σχέδιο και σαφείς κανόνες. Το μοντέλο αυτό αναδεικνύει πώς η αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών του κράτους σε συνδυασμό με τη χρήση ιδιωτικών πόρων οι οποίοι έτσι και αλλιώς διατίθενται, μπορεί να μετασχηματίσει τα συστήματα υγείας, καθιστώντας τα πιο αποτελεσματικά, ευέλικτα και ανθεκτικά στις προκλήσεις του μέλλοντος.
