Στους Δελφούς, σε έναν χώρο που παραδοσιακά προσφέρεται για μηνύματα με πολλαπλούς αποδέκτες, ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε να μιλήσει χθες όχι απλώς για το παρόν, αλλά κυρίως για το ενδεχόμενο ενός νέου πολιτικού φορέα. Και το έκανε με έναν τρόπο που αφήνει ανοιχτά περισσότερα απ’ όσα κλείνει, μια τακτική γνώριμη σε όσους έχουν παρακολουθήσει τη διαδρομή του.
Η τοποθέτησή του στο Φόρουμ των Δελφών δεν είχε τα χαρακτηριστικά μιας άμεσης ανακοίνωσης. Δεν υπήρξε «ίδρυση κόμματος» ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Αντιθέτως, κινήθηκε στη λογική της πολιτικής προεργασίας: περιγραφή αδιεξόδων, ανάδειξη κοινωνικών αναγκών και, κυρίως, διατύπωση της ανάγκης για κάτι «νέο» με προτάσεις συγκεκριμένες.
Αυτό το «νέο», ωστόσο, δεν περιγράφηκε με όρους οργανωτικούς, αλλά με όρους πολιτικούς και αξιακούς. «Δυσκολεύομαι να σας πω τη μέρα και την ώρα γιατί δεν νομίζω ότι ζούμε σε μια κανονική χώρα» ήταν η απάντηση του στην ερώτηση σχετικά με το πότε θα ανακοινώσει το υπό διαμόρφωση νέο κόμμα.
«Δεν μπορώ να μένω στη βολική σιωπή»
Ο πρώην πρωθυπουργός τόνισε, «μετά από όσα είπε σήμερα (σ.σ. χθες) η κ. Κοβέσι ο πρωθυπουργός θα έπρεπε να παραιτηθεί και να πάμε σε εκλογές. Αν συνέβαινε αυτό, σε μια εβδομάδα θα ανακοίνωνα το κόμμα. Κάτι τέτοιο δε φαίνεται να συμβαίνει. Εκτός αν με διαψεύσει ο κ. Μητσοτάκης».
Ο πρώην πρωθυπουργός έδειξε να αντιλαμβάνεται ότι το πρόβλημα της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης δεν είναι μόνο εκλογικό, αλλά βαθύτερα πολιτικό και κοινωνικό. Μίλησε για την κρίση εκπροσώπησης, για την απόσταση μεταξύ πολιτών και κομμάτων, για την αδυναμία των υπαρχόντων σχημάτων να εκφράσουν πειστικά ένα εναλλακτικό σχέδιο διακυβέρνησης.
Στην ερώτηση γιατί επιστρέφει στην κεντροπολιτική σκηνή, ο κ. Τσίπρας ανέφερε ότι δεν μπορεί να μένει στη «βολική σιωπή» καθώς έχει ευθύνη να συμβάλει «ώστε να επιστρέψει στη χώρα η σταθερότητα και η κανονικότητα».
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά σε έναν νέο φορέα λειτουργεί περισσότερο ως απάντηση σε αυτή την κρίση παρά ως προσωπική πολιτική φιλοδοξία, τουλάχιστον έτσι παρουσιάστηκε.
Υπερκομματικό μήνυμα Τσίπρα
Ταυτόχρονα, δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι ο ίδιος κρατά τον εαυτό του στο επίκεντρο των εξελίξεων. Η παρέμβασή του στους Δελφούς είχε σαφές πολιτικό στίγμα και απευθυνόταν σε ένα ακροατήριο που υπερβαίνει τα όρια ενός κόμματος. Επιδίωξε να εμφανιστεί ως φορέας σύνθεσης, ως κάποιος που μπορεί να γεφυρώσει διαφορετικές τάσεις και να συγκροτήσει ένα ευρύτερο προοδευτικό ρεύμα. Γι’ αυτό στην πρόταση του για ένα ταμείο γενεών και μια πατριωτική εισφορά από τους πλούσιους είπε ότι δεν έχει ταξικό μίσος. Το αν αυτό μπορεί να μετουσιωθεί σε οργανωτική πραγματικότητα παραμένει ανοιχτό.
Μηνύματα ένθεν κακείθεν
Ενδιαφέρον έχει και ο τρόπος με τον οποίο προσδιόρισε το περιεχόμενο αυτής της ενδεχόμενης νέας προσπάθειας. Έδωσε έμφαση σε ζητήματα δημοκρατίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και οικονομικής ανισότητας, επιχειρώντας να επαναφέρει στο προσκήνιο έννοιες που θεωρεί ότι έχουν υποχωρήσει. Παράλληλα, αναγνώρισε έμμεσα ότι οι προηγούμενες πολιτικές εμπειρίες, συμπεριλαμβανομένης και της δικής του διακυβέρνησης, δεν κατάφεραν να δώσουν οριστικές απαντήσεις.
Η ομιλία του, πάντως, είχε και ένα δεύτερο επίπεδο: απευθυνόταν στο εσωτερικό του προοδευτικού χώρου. Εκεί, το μήνυμα ήταν σαφές αλλά όχι επιθετικό. Δεν επέλεξε τη σύγκρουση, αλλά ούτε και την πλήρη ταύτιση. Άφησε να εννοηθεί ότι απαιτείται υπέρβαση των υφιστάμενων σχημάτων, χωρίς όμως να τα ακυρώνει πλήρως. Αυτή η ισορροπία είναι δύσκολη και ενδεχομένως αποκαλύπτει και τα όρια της πρωτοβουλίας.
Συνολικά, η παρουσία του Αλ. Τσίπρα στους Δελφούς μπορεί να ιδωθεί ως το πρώτο βήμα μιας διαδικασίας που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Δεν ήταν η στιγμή των αποφάσεων, αλλά η στιγμή της διατύπωσης ερωτημάτων και προθέσεων. Πάντως όλες οι διαδικασίες για την ίδρυση του κόμματος επιταχύνονται.
