Η επιστημονική έρευνα των τελευταίων δεκαετιών δείχνει όλο και πιο καθαρά ότι ο τρόπος που τρεφόμαστε επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών μορφών καρκίνου. Οι ειδικοί πλέον δεν εστιάζουν σε «υπερτροφές», αλλά στις μακροχρόνιες διατροφικές συνήθειες που μπορούν να προστατεύσουν ή να επιβαρύνουν την υγεία.
Η διατροφή δεν είναι ο μόνος παράγοντας
Καμία διάγνωση καρκίνου δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη διατροφή. Ο καρκίνος είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων και εμφανίζεται ακόμη και σε ανθρώπους που ακολουθούν υγιεινό τρόπο ζωής.
Ωστόσο, σε επίπεδο πληθυσμού, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει σαφείς τάσεις που συνδέουν ορισμένα διατροφικά πρότυπα με υψηλότερο ή χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Περισσότερα φυτικά τρόφιμα
Διατροφικά πρότυπα που δίνουν έμφαση στα δημητριακά ολικής άλεσης, τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά και τις φυτικές ή άπαχες πηγές πρωτεΐνης συνδέονται σταθερά με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, διαβήτη αλλά και καρκίνου.
Ένας λόγος είναι ότι τέτοιες δίαιτες συνδέονται με χαμηλότερα επίπεδα ινσουλίνης και φλεγμονής στον οργανισμό. Η χρόνια αύξηση αυτών των δύο παραγόντων αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της παχυσαρκίας και του μεταβολικού συνδρόμου, τα οποία σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.
Οι φυτικές τροφές είναι επίσης πλούσιες σε φυτικές ίνες, οι οποίες:
- βοηθούν τη λειτουργία του εντέρου
- μειώνουν την έκθεση του οργανισμού σε καρκινογόνες ουσίες
- τροφοδοτούν τα «καλά» βακτήρια του εντέρου που περιορίζουν τη φλεγμονή
Ιδιαίτερα ωφέλιμα φαίνεται να είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (μαρούλι, σπανάκι, ρόκα, λαχανίδα) και τα πορτοκαλοκίτρινα λαχανικά, όπως τα καρότα και η κολοκύθα.
Προσοχή στο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας
Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο έχει κατατάξει τα επεξεργασμένα κρέατα – όπως μπέικον, σαλάμι και λουκάνικα – ως καρκινογόνα για τον άνθρωπο.
Το κόκκινο κρέας θεωρείται «πιθανώς καρκινογόνο», καθώς υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ορισμένα είδη σιδήρου που περιέχει, αλλά και οι χημικές ενώσεις που δημιουργούνται, όταν ψήνεται σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. στο μπάρμπεκιου ή στο κάπνισμα), μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο DNA.
Οι ειδικοί συστήνουν:
- αποφυγή επεξεργασμένων κρεάτων
- περιορισμό του κόκκινου κρέατος σε 2–3 μερίδες την εβδομάδα
Εάν ψήνεται σε σχάρα, ένα όξινο μαρινάρισμα με λεμόνι ή ξίδι μπορεί να μειώσει τις καρκινογόνες ουσίες. Εναλλακτικά, τα ψάρια αποτελούν καλύτερη επιλογή.
Περιορίστε τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Τα τελευταία χρόνια, αυξάνονται οι ενδείξεις που συνδέουν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα – όπως αναψυκτικά με ζάχαρη και πολλά έτοιμα προϊόντα – με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.
Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή:
- έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και θερμίδες
- συμβάλλουν στην παχυσαρκία και την αντίσταση στην ινσουλίνη
- περιέχουν πρόσθετα και συντηρητικά
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι τα χημικά αυτά μπορεί να επηρεάζουν το μικροβίωμα του εντέρου και να προκαλούν φλεγμονή.
Οι ειδικοί προτείνουν να προτιμώνται φρέσκα, ολόκληρα ή κατεψυγμένα τρόφιμα και προϊόντα με λίγα και απλά συστατικά.
Το αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο
Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στους βαρείς πότες, όμως ακόμη και η μικρή κατανάλωση αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου. «Δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης σε σχέση με τον καρκίνο», τονίζουν οι ειδικοί.
Το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει καρκίνο επειδή:
- μετατρέπεται στο σώμα σε ακεταλδεΰδη, μια τοξική ουσία
- αυξάνει τα επίπεδα οιστρογόνων, που σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού
- προκαλεί οξειδωτικό στρες και βλάβες στο DNA
Αν καταναλώνεται, είναι προτιμότερο να γίνεται μαζί με φαγητό.
Καφές, τσάι και γαλακτοκομικά
Η κατανάλωση έως τριών φλιτζανιών καφέ ή τσαγιού την ημέρα έχει συνδεθεί με χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής και αντίστασης στην ινσουλίνη. Τα δύο ροφήματα περιέχουν πολλές ουσίες που προστατεύουν τα κύτταρα από βλάβες, αρκεί να μη συνοδεύονται από μεγάλη ποσότητα ζάχαρης.
Παράλληλα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και ιδιαίτερα το ασβέστιο που περιέχουν, φαίνεται να μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.
Ιδιαίτερα ωφέλιμα θεωρούνται τα ζυμωμένα γαλακτοκομικά, όπως:
- γιαούρτι
- κεφίρ
- τυρί
καθώς συμβάλλουν στην υγεία του εντέρου.
Ο σημαντικός ρόλος της παχυσαρκίας
Η πιο ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στη διατροφή και τον καρκίνο περνά μέσα από την παχυσαρκία. Πλήθος ερευνών δείχνει ότι συνδέεται με περισσότερες από 12 μορφές καρκίνου, μεταξύ των οποίων:
- καρκίνος μαστού
- καρκίνος παχέος εντέρου
- καρκίνος ενδομητρίου
- καρκίνος στομάχου
- καρκίνος ήπατος
- καρκίνος παγκρέατος
Ο λιπώδης ιστός αυξάνει τα επίπεδα οιστρογόνων, ενώ το σπλαχνικό λίπος στην κοιλιά προάγει τη φλεγμονή και την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Η τακτική άσκηση, τουλάχιστον 30 λεπτά μέτριας έντασης, τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, βοηθά στη βελτίωση του μεταβολισμού και στη μείωση της φλεγμονής.
Η μεγάλη εικόνα
Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική άσκηση και μια διατροφή πλούσια σε φυτικά τρόφιμα αποτελούν βασικά εργαλεία για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου.
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, οι ίδιες συνήθειες προστατεύουν ταυτόχρονα από διαβήτη, καρδιαγγειακά νοσήματα και άνοια, δείχνοντας ότι η υγεία του οργανισμού λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύστημα.
Με πληροφορίες από The New York Times
