Κατηγορίες εις βάρος του πρώην υπουργού Ενέργειας της Ουκρανίας -ο οποίος συνελήφθη χθες κατά την προσπάθεια του να περάσει τα σύνορα- για τον ρόλο του στο τεράστιο σκάνδαλο διαφθοράς στον τομέα της ενέργειας και πέραν αυτής, ανακοίνωσαν ότι απήγγειλαν το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) και η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (SAPO).
Οι Αρχές κατά της διαφθοράς δεν κατονόμασαν επισήμως τον ύποπτο, ωστόσο από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι πρόκειται για τον πρώην Υπουργό Ενέργειας Χέρμαν Χαλουσένκο, ο οποίος, σύμφωνα με τις αρχές, εμπλέκεται στην επιχείρηση «Midas», που αφορά υπεξαίρεση κεφαλαίων της Energoatom.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του απαγγέλθηκαν κατηγορίες βάσει της Παραγράφου 2 του Άρθρου 255 και της Παραγράφου 3 του Άρθρου 209 του Ποινικού Κώδικα της Ουκρανίας.
Ο ρόλος του Χαλουσένκο στο σκάνδαλο διαφθοράς
Σύμφωνα με την έρευνα, τον Φεβρουάριο του 2021, στο νησί Ανγκουίλα (αυτοδιοικούμενο υπερπόντιο έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου), με πρωτοβουλία των μελών της εγκληματικής οργάνωσης που αποκαλύφθηκε από το NABU και τη SAPO τον Νοέμβριο του 2025, ιδρύθηκε ένα επενδυτικό ταμείο με στόχο την προσέλκυση περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων σε «επενδύσεις».
Επικεφαλής του ταμείου τέθηκε «παλιός γνώριμος των μελών της εγκληματικής οργάνωσης», πολίτης των Σεϋχελλών και του Σεντ Κιτς και Νέβις, ο οποίος παρείχε υπηρεσίες ξεπλύματος παράνομων εσόδων. Μεταξύ των λεγόμενων «επενδυτών» του ταμείου περιλαμβάνονταν και μέλη της οικογένειας του υπόπτου.
Για να αποκρύψει τη συμμετοχή του, δημιουργήθηκαν στις Νήσους Μάρσαλ δύο εταιρείες, οι οποίες εντάχθηκαν στη δομή ενός trust καταχωρημένου στο Σεντ Κιτς και Νέβις. Δικαιούχοι των εταιρειών εμφανίζονταν η πρώην σύζυγος και τα τέσσερα παιδιά του αξιωματούχου.
Στη συνέχεια, οι εταιρείες αυτές έγιναν «επενδυτές» του ταμείου, αποκτώντας μερίδια σε αυτό. Κατόπιν, μέλη της οργάνωσης, ενεργώντας προς όφελος του πρώην υπουργού, άρχισαν να μεταφέρουν χρήματα στους λογαριασμούς του ταμείου, οι οποίοι είχαν ανοιχτεί σε τρεις ελβετικές τράπεζες.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του Χαλουσένκο, σύμφωνα με τους ερευνητές, η εγκληματική οργάνωση έλαβε μέσω έμπιστου προσώπου του —το οποίο εμφανίζεται στις ηχογραφήσεις του NABU με το κωδικό όνομα «Rocket»— πάνω από 112 εκατομμύρια δολάρια σε μετρητά από παράνομες δραστηριότητες στον ενεργειακό τομέα. Τα χρήματα αυτά «νομιμοποιήθηκαν» μέσω διαφόρων χρηματοοικονομικών μηχανισμών, μεταξύ άλλων με χρήση κρυπτονομισμάτων και μέσω «επενδύσεων» στο συγκεκριμένο ταμείο.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι στους λογαριασμούς του ταμείου, το οποίο διαχειριζόταν η οικογένεια του πρώην υπουργού, κατέληξαν πάνω από 7,4 εκατομμύρια δολάρια, περισσότερα από 1,3 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα και 2,4 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία είτε καταβλήθηκαν σε μετρητά είτε μεταφέρθηκαν απευθείας στην Ελβετία.
Μέρος αυτών των χρημάτων χρησιμοποιήθηκε για την πληρωμή των σπουδών των παιδιών σε ακριβά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ελβετίας, ενώ άλλα ποσά κατατέθηκαν σε λογαριασμούς της πρώην συζύγου του. Τα υπόλοιπα τοποθετήθηκαν σε προθεσμιακές καταθέσεις, από τις οποίες η οικογένεια του αξιωματούχου αποκόμιζε πρόσθετα έσοδα για προσωπικές δαπάνες.
Πως κινήθηκαν οι έρευνες και η αποκάλυψη της ρωσικής σύνδεσης
Στις 10 Νοεμβρίου 2025, το NABU ανακοίνωσε την έναρξη της μεγάλης κλίμακας επιχείρησης «Midas» για την αποκάλυψη διαφθοράς στον ενεργειακό τομέα. Πραγματοποιήθηκαν πάνω από 70 έρευνες. Σύμφωνα με την έρευνα, οι οργανωτές του κυκλώματος λάμβαναν έως και 15% της αξίας των συμβάσεων της Energoatom ως «μίζες», τις οποίες κατέβαλλαν οι συνεργαζόμενες εταιρείες που τις είχαν εξαναγκάσει να δεχθούν τις συμβάσεις.
Το NABU αναφέρει ότι τα χρήματα «ξεπλένονταν» σε λεγόμενα «αδήλωτα γραφεία» στο κέντρο του Κιέβου. Οι χώροι ανήκαν στην οικογένεια του πρώην βουλευτή και νυν γερουσιαστή της Ρωσικής Ομοσπονδίας Αντρίι Ντερκάτς. Συνολικά, σύμφωνα με τις αρχές, οι ύποπτοι κατάφεραν να νομιμοποιήσουν περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια.
Στις 10 Νοεμβρίου, το NABU δημοσίευσε ηχογραφήσεις συνομιλιών των εμπλεκομένων με κωδικά ονόματα, ενώ αργότερα αποκαλύφθηκε η πραγματική τους ταυτότητα. Κεντρικοί κατηγορούμενοι είναι οι επιχειρηματίες Τιμούρ Μίντιτς, συνιδιοκτήτης της «Kvartal 95» (κωδικό όνομα «Karlson»), και Ολεξάντρ Ζούκερμαν (κωδικό όνομα «Sugarman»). Οι δύο άνδρες εγκατέλειψαν τη χώρα λίγο πριν από τις έρευνες. Στη συνέχεια επιβλήθηκαν κυρώσεις σε βάρος τους και καταζητούνται.
Ο επικεφαλής της ομάδας έρευνας του NABU, Ολεξάντρ Αμπακούμοφ, δήλωσε ότι στην υπόθεση ενεργειακής διαφθοράς συνελήφθησαν τέσσερις υπουργοί από διαφορετικές κυβερνητικές περιόδους. Ένας από αυτούς είναι ο πρώην Υπουργός Ενέργειας και Δικαιοσύνης Χέρμαν Χαλουσένκο, στο σπίτι του οποίου πραγματοποιήθηκαν έρευνες.
Στις 12 Νοεμβρίου, η πρωθυπουργός Γιούλια Σβιριντένκο κατέθεσε στη Βερχόβνα Ράντα πρόταση για την αποπομπή του, καθώς και της υφυπουργού Ενέργειας Σβιτλάνα Γκρίντσουκ. Στις 19 Νοεμβρίου, το κοινοβούλιο ενέκρινε τις απολύσεις τους.
Ο πρώην Υπουργός Οικονομίας (2019–2020) και πρόεδρος της Σχολής Οικονομικών του Κιέβου, Τιμοφίι Μιλοβάνοφ, ανακοίνωσε την αποχώρησή του από το Εποπτικό Συμβούλιο της Energoatom. Αργότερα, η πρωθυπουργός δήλωσε ότι η κυβέρνηση επανεκκινεί τη λειτουργία της εταιρείας, με πρώτη απόφαση τη διάλυση του Εποπτικού Συμβουλίου. Η νέα σύνθεση αναμένεται να εκλεγεί έως το τέλος του έτους.
Το Ανώτατο Δικαστήριο επέβαλε προσωρινά μέτρα και σε άλλους υπόπτους της υπόθεσης
Η ιδιώτης επιχειρηματίας Λέσια Ουστιμένκο προφυλακίστηκε για 60 ημέρες με δυνατότητα εγγύησης 25 εκατ. χρίβνια. Στις 13 Νοεμβρίου, η εγγύηση καταβλήθηκε από την εταιρεία Vangar LLC.
Ο Ίγκορ Μιρονιούκ, τον οποίο το NABU χαρακτηρίζει πρώην σύμβουλο του Χαλουσένκο (κάτι που ο δικηγόρος του αρνείται), κρατήθηκε έως τις 8 Ιανουαρίου 2025, με εγγύηση 126 εκατ. χρίβνια. Στις ηχογραφήσεις εμφανίζεται ως «Rocket». Η έφεσή του απορρίφθηκε.
Ο διευθυντής ασφαλείας της Energoatom Ίγκορ Φουρσένκο κρατήθηκε επίσης έως τις 8 Ιανουαρίου με εγγύηση 95 εκατ. χρίβνια. Στις ηχογραφήσεις φέρει το ψευδώνυμο «Ryoshik».
Ο διευθυντής φυσικής προστασίας της Energoatom Ντμίτρο Μπάσοφ προφυλακίστηκε για 60 ημέρες με εγγύηση 40 εκατ. χρίβνια, την οποία κατέβαλε και αφέθηκε ελεύθερος.
Η επιχειρηματίας Λιουντμίλα Ζόρινα κρατήθηκε για 60 ημέρες με εγγύηση 12 εκατ. χρίβνια, η οποία καταβλήθηκε.
Ο πρώην Υπουργός Εθνικής Ενότητας Ολεξίι Τσερνίσοφ, που εμφανίζεται στην υπόθεση με το κωδικό όνομα «Che Guevara», τέθηκε υπό κράτηση έως τις 16 Ιανουαρίου 2026, με εγγύηση 51 εκατ. χρίβνια, η οποία επίσης καταβλήθηκε. Επιπλέον, εμπλέκεται και σε ξεχωριστή υπόθεση διαφθοράς στον κατασκευαστικό τομέα.
Την 1η Δεκεμβρίου, στον Τιμούρ Μίντιτς επιβλήθηκε ερήμην προσωρινή κράτηση. Οι αρχές τον θεωρούν επικεφαλής της ομάδας που εισέπραττε και νομιμοποιούσε χρήματα από τα ενεργειακά σκάνδαλα. Πλέον, η υπόθεσή του ενδέχεται να διαβιβαστεί στην Interpol για τη σύλληψή του.
