Τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπένιαμιν Νετανανιάχου θα υποδεχθεί σήμερα στον Λευκό Οίκο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ την ώρα που οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή κλιμακώνονται και οι διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος εντείνονται.
Ο Νετανιάχου αναμένεται να πιέσει τον Τραμπ να επιδιώξει μια συμφωνία που θα σταματά τον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν και θα περιορίζει τη στήριξή του σε Χαμάς και Χεζμπολάχ.
«Θα παρουσιάσω στον πρόεδρο τις απόψεις μας σχετικά με τις βασικές αρχές αυτών των διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο Νετανιάχου σε δημοσιογράφους πριν αναχωρήσει για τις ΗΠΑ.
Το Ιράν έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου, εκτός εάν οι δυτικές χώρες χαλαρώσουν τις κυρώσεις που έχουν επιβαρύνει σοβαρά την οικονομία του.
Σύμφωνα με το Axios, ο Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του ότι εξετάζει σοβαρά την αποστολή και δεύτερου αεροπλανοφόρου στη Μέση Ανατολή, ενόψει της πιθανότητας αποτυχίας των διαπραγματεύσεων με το Ιράν.
Όπως ανέφερε, «έχουμε μια αρμάδα που κατευθύνεται προς την περιοχή και μια δεύτερη ενδέχεται να ακολουθήσει», προσθέτοντας ότι «είτε θα καταλήξουμε σε συμφωνία είτε θα χρειαστεί να κάνουμε κάτι πολύ σκληρό, όπως την προηγούμενη φορά».
Παρότι ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για τη διπλωματική οδό — λέγοντας ότι το Ιράν «θέλει πολύ να κάνει συμφωνία» — υπογράμμισε ότι αυτή τη φορά η Τεχεράνη διαπραγματεύεται πιο σοβαρά λόγω της στρατιωτικής πίεσης που ασκείται.
Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικές συζητήσεις για περαιτέρω στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή.
Η έκτη επίσκεψη του Νετανιάχου στις ΗΠΑ
Η επίσκεψη της Τετάρτης αποτελεί την έκτη του Νετανιάχου στις Ηνωμένες Πολιτείες από την επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία, περισσότερες από κάθε άλλον παγκόσμιο ηγέτη. Στενός σύμμαχος του Τραμπ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι το Ιράν συνιστά υπαρξιακή απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ και έχει πιέσει την Ουάσινγκτον να περιορίσει την επιρροή της Τεχεράνης στην περιοχή.
«Ο πρωθυπουργός πιστεύει ότι οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις πρέπει να περιλαμβάνουν τον περιορισμό των βαλλιστικών πυραύλων και τον τερματισμό της στήριξης προς τον ιρανικό άξονα», ανέφερε το γραφείο του Νετανιάχου σε ανακοίνωση ενόψει της επίσκεψης.
Η συνάντηση πραγματοποιείται καθώς οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, με τον Τραμπ να προειδοποιεί την Τεχεράνη για πιθανή δράση σε περίπτωση αποτυχίας μιας πυρηνικής συμφωνίας. Την Τρίτη, ο πρόεδρος δήλωσε ότι «σκέφτεται» το ενδεχόμενο αποστολής και δεύτερης ομάδας κρούσης αεροπλανοφόρου στην περιοχή.
Το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln στάλθηκε στη Μέση Ανατολή τον περασμένο μήνα, μετά τις απειλές του Τραμπ για πλήγματα κατά του Ιράν, με στόχο να ανακοπεί η βίαιη καταστολή μαζικών διαδηλώσεων, κατά τη διάρκεια των οποίων σκοτώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι.
«Έχουμε μια αρμάδα που κατευθύνεται προς τα εκεί και ίσως ακολουθήσει κι άλλη», δήλωσε ο Τραμπ σε συνέντευξή του στο Axios, προσθέτοντας ότι το Ιράν «θέλει πάρα πολύ να καταλήξει σε συμφωνία» και ότι μια διπλωματική λύση παραμένει εφικτή.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν επίσης δηλώσει ότι η χώρα διατηρεί το δικαίωμα να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, εάν δεν επιτευχθεί πυρηνική συμφωνία με τις ΗΠΑ.
Πιέσεις στον Νετανιάχου
Σύμφωνα με αναλυτές, ο Νετανιάχου δέχεται πιέσεις από συμμάχους του στην ακροδεξιά κυβέρνηση συνασπισμού να αξιοποιήσει τις σχέσεις του με τον Τραμπ ώστε να προωθήσει μια ευρεία συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν που θα καλύπτει τις ανησυχίες ασφαλείας του Ισραήλ.
«Το Ισραήλ ανησυχεί ότι, στην προσπάθεια επίτευξης μιας γρήγορης συμφωνίας, ο πρόεδρος μπορεί να αποδεχθεί έναν συμβιβασμό που δεν θα αντιμετωπίζει το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα ή τη στήριξη προς οργανώσεις-πληρεξούσιους, ή που θα επιτρέπει στο Ιράν να διατηρήσει ένα υπόλειμμα του πυρηνικού του προγράμματος», δήλωσε ο Νταν Μπάιμαν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Georgetown.
«Μια βασική ανησυχία του Ισραήλ και άλλων συμμάχων είναι ότι ο Τραμπ επιθυμεί περισσότερο μια συμφωνία καθαυτή, παρά ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα», πρόσθεσε.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται σήμερα σε πιο αδύναμη θέση, έπειτα από τις μαζικές διαδηλώσεις και την 12ήμερη αεροπορική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ πέρυσι.
«Το ιρανικό καθεστώς είναι πραγματικά ευάλωτο αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Μοχάμεντ Χαφέζ, καθηγητής στη Ναυτική Μεταπτυχιακή Σχολή των ΗΠΑ. «Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αισθάνονται ότι κρατούν όλα τα χαρτιά, το Ιράν βρίσκεται σε θέση άμυνας και μπορούν να προβάλλουν μαξιμαλιστικές απαιτήσεις».
Ο Τραμπ είχε αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν, που είχε συναφθεί επί προεδρίας Ομπάμα, κατά την πρώτη του θητεία. Η κυβέρνησή του επανεκκίνησε τις συνομιλίες με την Τεχεράνη πέρυσι, με στόχο μια νέα συμφωνία.
«Δεν νομίζω ότι ο Τραμπ θέλει μια μεγάλη στρατιωτική αντιπαράθεση»
Παρά την κλιμακούμενη ρητορική των τελευταίων εβδομάδων, πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο Τραμπ ενδέχεται να επιδιώξει να αποφύγει μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν, εάν δεν υπάρξει συμφωνία.
«Δεν νομίζω ότι ο Τραμπ θέλει μια μεγάλη στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ιράν σε προεκλογική χρονιά», δήλωσε ο Τζέιμς Τζέφρι, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ιράκ και την Τουρκία. «Και πιστεύω ότι οι Ιρανοί το γνωρίζουν αυτό».
Η επίσκεψη πραγματοποιείται επίσης εν μέσω συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς για την εφαρμογή της επόμενης φάσης της εκεχειρίας στη Γάζα. Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι το Ισραήλ «δεν είχε ποτέ στην ιστορία του καλύτερο φίλο από τον πρόεδρο Τραμπ».
«Συνεχίζουμε να εργαζόμαστε στενά με τον σύμμαχό μας, το Ισραήλ, για την εφαρμογή της ιστορικής συμφωνίας ειρήνης του προέδρου Τραμπ για τη Γάζα και για την ενίσχυση της περιφερειακής ασφάλειας στη Μέση Ανατολή», δήλωσε η εκπρόσωπος Άννα Κέλι.
Το Ισραήλ και η Χαμάς συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός τον περασμένο Οκτώβριο, βάζοντας τέλος σε έναν διετή πόλεμο που ξεκίνησε με την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 εντός του Ισραήλ. Περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 250 απήχθησαν κατά την επίθεση. Η στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ που ακολούθησε έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 71.000 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας.
Ισραήλ και Χαμάς αλληλοκατηγορούνται για συχνές παραβιάσεις της εκεχειρίας από την έναρξη της πρώτης φάσης της συμφωνίας. Παράλληλα, ελάχιστη πρόοδος έχει σημειωθεί για τη μετάβαση στη δεύτερη φάση, η οποία προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς, την πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα και την ανοικοδόμηση της παράκτιας περιοχής.
