Ο Τύπος δεν ήταν πάντα μέρος της συζήτησης για την ασφάλεια. Για δεκαετίες, η δημοσιογραφία κατοικούσε στη σφαίρα του πολιτισμού — μια αξία που επικαλούμασταν σε επετειακούς λόγους. Αυτό άλλαξε. Η παραπληροφόρηση που διχάζει κοινωνίες, τα fake news που διάβρωσαν εκλογές, η κατάρρευση της εμπιστοσύνης που ανοίγει δρόμο στον λαϊκισμό, τον μηδενισμό και την αυταρχικότητα — όλα αυτά ανάγκασαν την Ευρώπη να ξανασκεφτεί τι σημαίνει ασφάλεια. Οι δημοκρατίες δεν υπονομεύονται μόνο με στρατιωτικά μέσα. Υπονομεύονται όταν χάνεται το κοινό έδαφος της αλήθειας.
Τον Νοέμβριο του 2025, στην Κοπεγχάγη, 26 κράτη-μέλη της ΕΕ ανακήρυξαν τον πολιτισμό και τα ελεύθερα μέσα «στρατηγικά στοιχεία της ευρωπαϊκής ασφάλειας». Λίγο αργότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Ασπίδα της Δημοκρατίας, τοποθετώντας τη δημοσιογραφία δίπλα στην κυβερνοασφάλεια και τις κρίσιμες υποδομές. Ο Τύπος μπήκε επίσημα στην αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Απέναντι στα trolls της ανωνυμίας και τις μηχανές της αποπληροφόρησης, η ενυπόγραφη δημοσιογραφία αναδεικνύεται σε ασπίδα. Ο Τύπος που φέρει υπογραφή, που λογοδοτεί, που ελέγχεται από δεοντολογικούς κανόνες, αποτελεί το αντίβαρο στο χάος των ψευδών ειδήσεων. Εκεί όπου η ανωνυμία γεννά ανευθυνότητα, η ενυπόγραφη είδηση οικοδομεί εμπιστοσύνη.
Η Κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη έχει θέσει τη στήριξη του Τύπου ως στρατηγική προτεραιότητα. Με τον νόμο 5005/2022 δημιουργήθηκαν τα Μητρώα Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου, ενώ ο νόμος 5212/2025 ενίσχυσε τη διαφάνεια και την προστασία των δημοσιογράφων. Ενσωματώσαμε τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Ελευθερία των Μέσων (EMFA) και θεσπίσαμε για πρώτη φορά σαφές πλαίσιο για το Ελληνικό Συμβούλιο Τύπου — μια κομβική μεταρρύθμιση που αναμένεται να λειτουργήσει σύντομα. Παράλληλα, σχεδιάζουμε την ενίσχυση των περιφερειακών Μέσων, με νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοράσεων και ραδιοφώνων, αναγνωρίζοντας τον ρόλο τους στη συνοχή της τοπικής κοινωνίας και στην αντιμετώπιση των «ερήμων ενημέρωσης».
Η στήριξη όμως δεν αρκεί μόνο στους παραγωγούς της ενημέρωσης. Χρειάζεται να οπλίσουμε και τους αναγνώστες. Η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες στην Ευρώπη που αντιμετωπίζει την παιδεία στα μέσα με τόσο δομημένο τρόπο, ακολουθώντας το παράδειγμα της Φινλανδίας — πρωτοπόρου στον τομέα αυτό. Για αυτό ξεκίνησε το πιλοτικό πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες» σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, διδάσκοντας σε μαθητές να αναγνωρίζουν τα fake news και να αξιολογούν κριτικά το ψηφιακό περιεχόμενο. Παράλληλα, αναπτύσσουμε συνεργασίες με ελληνικά πανεπιστήμια για την προώθηση της παιδείας στα μέσα, συνεργαζόμαστε με τη Γενική Γραμματεία Εθνικής Ασφάλειας για τον συντονισμό της δημόσιας διοίκησης και προετοιμάζουμε εκπαιδευτικά προγράμματα σε συνεργασία με το ΕΚΔΔΑ.
Οι πρωτοβουλίες αυτές εντάσσονται στην ευρωπαϊκή στροφή που αναγνωρίζει τον Τύπο ως κρίσιμη υποδομή της δημοκρατίας, και η Ελλάδα φιλοδοξεί να πρωτοστατήσει στην ανάδειξή της. Στο νοτιοανατολικό σύνορο της Ένωσης, γνωρίζουμε καλά ότι η ασφάλεια δεν στηρίζεται μόνο σε σύγχρονα όπλα. Στηρίζεται και στην ικανότητα μιας κοινωνίας να ξεχωρίζει την αλήθεια από το ψέμα. Σε έναν κόσμο πολυδιάστατων προκλήσεων, η ποιοτική ενημέρωση είναι η πρώτη γραμμή άμυνας.
*Ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου είναι Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης στην Προεδρία της Κυβέρνησης.
