Ο πρόεδρος της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο, μεταβαίνει στην Ουάσινγκτον για μια επίσκεψη υψηλού ρίσκου, όπου θα συναντηθεί με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Πρόκειται για την πρώτη δια ζώσης συνάντηση των δύο ηγετών, έπειτα από μήνες κλιμακούμενης έντασης και σκληρής ρητορικής.
Βενεζουέλα, διακίνηση ναρκωτικών, πετρέλαιο, ζητήματα ασφάλειας, αλλά και τα αμερικανικά πλήγματα σε πλοία που φέρονται να εμπλέκονται σε εμπόριο ναρκωτικών, θα βρεθούν ψηλά στην ατζέντα της συνάντησης που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη στον Λευκό Οίκο.
Αν και οι δύο άνδρες είχαν έναν σχετικά φιλικό τηλεφωνικό διάλογο μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στις 3 Ιανουαρίου για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, ο Πέτρο έχει έκτοτε δηλώσει ότι θεωρεί πως υπάρχει «πραγματική απειλή» στρατιωτικής δράσης εναντίον της Κολομβίας.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι μια στρατιωτική επιχείρηση στην Κολομβία «ακούγεται καλή ιδέα».
Η συνάντηση της Τρίτης έρχεται μετά από μήνες δημόσιων αντεγκλήσεων μεταξύ των δύο ηγετών, με τον Πέτρο να επικρίνει επανειλημμένα τα αμερικανικά πλήγματα σε πλοία στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό, καθώς και την μεταναστευτική πολιτική του Λευκού Οίκου.
Οι «ναζιστικές ταξιαρχίες» και «αυτοκρατορία»
Σε συνέντευξή του στο BBC τον περασμένο μήνα, ο Πέτρο έφτασε στο σημείο να παρομοιάσει τους πράκτορες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE) με «ναζιστικές ταξιαρχίες» και να κατηγορήσει τις ΗΠΑ ότι αντιμετωπίζουν άλλες χώρες ως μέρος της «αυτοκρατορίας» τους.
Από αμερικανικής πλευράς, ο Τραμπ έχει κατηγορήσει την κυβέρνηση Πέτρο ότι δεν κάνει αρκετά για να αναχαιτίσει τη ροή κοκαΐνης προς τον βορρά και έχει δεσμευθεί να επεκτείνει τα πλήγματα και σε χερσαίους στόχους στην ευρύτερη περιοχή.
Ωστόσο, το κλίμα φάνηκε να αλλάζει μετά από ένα «εγκάρδιο» τηλεφώνημα των δύο ηγετών, το οποίο Κολομβιανός αξιωματούχος χαρακτήρισε αργότερα ως στροφή 180 μοιρών και από τις δύο πλευρές.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της επικοινωνίας είχε ο γερουσιαστής των ΗΠΑ από το Κεντάκι, Ραντ Πολ. «Πιστεύω στη διπλωματία και θεωρούσα ότι οι σχέσεις μας πήγαιναν προς λάθος κατεύθυνση», δήλωσε στο BBC. «Θα ήθελα να τις δω να βελτιώνονται».
Ο Πολ, ο οποίος έχει κατά καιρούς συγκρουστεί και ο ίδιος με τον Τραμπ, εκτίμησε ότι η επικείμενη συνάντηση στην Ουάσινγκτον μπορεί να αποτελέσει συνέχεια του πρόσφατου διαλόγου.
Ενόψει της επίσκεψης, η υπουργός Εξωτερικών της Κολομβίας, Ρόσα Γιολάντα Βιγιαβισένσιο, δήλωσε ότι μεγάλο μέρος της συζήτησης θα επικεντρωθεί στις κοινές ανησυχίες ΗΠΑ και Κολομβίας για την ασφάλεια στη Βενεζουέλα, με την οποία η Κολομβία μοιράζεται σύνορα μήκους 2.200 χιλιομέτρων.
Μεγάλο τμήμα αυτών των συνόρων ελέγχεται από τον Εθνικό Απελευθερωτικό Στρατό (ELN), μια αντάρτικη οργάνωση που ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1960 και ελέγχει τη διακίνηση ναρκωτικών, εκβιασμούς, λαθρεμπόριο και παράνομη εξόρυξη χρυσού και κολτάν σε συνοριακές πολιτείες όπως η Σούλια, η Τατσίρα, η Απούρε και η Αμαζόνας, συνεργαζόμενη με διεφθαρμένα στοιχεία της κυβέρνησης της Βενεζουέλας.
Παραστρατιωτική δύναμη
Ενώ στην Κολομβία η οργάνωση πολεμά το κράτος, στη Βενεζουέλα συχνά εξυπηρετεί κρατικά συμφέροντα και λειτουργεί ως παραστρατιωτική δύναμη, σύμφωνα με αναλυτές ασφαλείας.
Το think tank Insight Crime εκτιμά ότι περίπου 1.200 από τα 6.000 μέλη του ELN δραστηριοποιούνται στη Βενεζουέλα, με παρουσία σε οκτώ από τις 24 πολιτείες της χώρας.
«Θα υπάρξει μια εποικοδομητική συζήτηση για τον δρόμο προς τη σταθεροποίηση και την ασφάλεια των συνόρων Βενεζουέλας–Κολομβίας, καθώς και για τις σχέσεις ΗΠΑ–Κολομβίας», δήλωσε στο BBC ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Κουνς.
Για τον Τραμπ, η αντιμετώπιση της απειλής του ELN θεωρείται κρίσιμη για την ασφάλεια των αμερικανικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας, μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια στρατηγική σύμπραξη με τον Πέτρο.
Η Ελίζαμπεθ Ντίκινσον, αναπληρώτρια διευθύντρια για τη Λατινική Αμερική στο International Crisis Group, προειδοποίησε ότι ο ELN θα μπορούσε να υπονομεύσει αυτές τις φιλοδοξίες, στοχοποιώντας ξένους επενδυτές και εργαζομένους, όπως έχει κάνει στο παρελθόν στην Κολομβία.
Τα έσοδα της οργάνωσης από παράνομες δραστηριότητες, εξήγησε, συχνά καταλήγουν σε πληρωμές προς στοιχεία του στρατού της Βενεζουέλας. «Αυτά τα χρήματα που κινούνται πάνω-κάτω στο σύστημα των ενόπλων δυνάμεων είναι θεμελιώδη για τη συνοχή τους», σημείωσε. «Το να ζητηθεί από τον ίδιο στρατό να στραφεί εναντίον του ELN είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς τα συμφέροντά τους σε μεγάλο βαθμό συμπίπτουν».
Μετά την πτώση του Μαδούρο, ο Πέτρο έχει ήδη διατάξει την ανάπτυξη 30.000 Κολομβιανών στρατιωτών στα σύνορα για να αποτραπεί η διείσδυση της οργάνωσης.
Εξίσου κρίσιμο ζήτημα για τους δύο ηγέτες αποτελεί η καταπολέμηση της διακίνησης κοκαΐνης, με την Κολομβία να παραμένει ο μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως.
Τον Νοέμβριο, ο Πέτρο είχε διατάξει προσωρινή αναστολή της ανταλλαγής πληροφοριών με αμερικανικές υπηρεσίες ασφαλείας, μετά τις απειλές Τραμπ και τις αναφορές στα πλήγματα σε πλοία.
Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, έχουν χαρακτηρίσει επισήμως την Κολομβία ως χώρα που «απέτυχε αποδεδειγμένα» να τηρήσει τις υποχρεώσεις της στην καταπολέμηση των ναρκωτικών, στο πλαίσιο της ετήσιας πιστοποίησης συνεργασίας. Παράλληλα, έχουν επιβάλει κυρώσεις σε Κολομβιανούς αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων και στον ίδιο τον Πέτρο, καθώς και σε μέλη της οικογένειάς του.
Παρά την ένταση, η συνεργασία μεταξύ των στρατών των δύο χωρών, καθώς και μεταξύ της DEA και της κολομβιανής αστυνομίας, συνεχίζεται.
«Δεν υπάρχει μάχη κατά της κοκαΐνης χωρίς την Κολομβία», δήλωσε ο Τζέρεμι ΜακΝτέρμοτ, συνδιευθυντής του Insight Crime. «Η απειλή διακοπής της παροχής πληροφοριών θα μπορούσε να υπονομεύσει όλες τις έρευνες».
Κολομβιανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η επίσκεψη θα αποτελέσει και ευκαιρία για να παρουσιαστούν οι προσπάθειες της κυβέρνησης στην καταπολέμηση των ναρκωτικών σε έναν δύσπιστο Λευκό Οίκο.
Ο κίνδυνος σύγκρουσης
Παρά τα πεδία συνεργασίας, πάντως, παραμένει ο κίνδυνος μιας έντονης σύγκρουσης στο Οβάλ Γραφείο, παρόμοιας με εκείνες που είχαν βιώσει πέρυσι οι πρόεδροι της Ουκρανίας και της Νότιας Αφρικής με τον Τραμπ.
«Ο Τραμπ σε αγαπάει τη μία μέρα, την επόμενη σε απορρίπτει και μετά από λίγες μέρες σε ξανααγαπάει», δήλωσε ο Μπρετ Μπρουέν, πρώην διπλωμάτης και επικεφαλής της Global Situation Room. «Υποψιάζομαι ότι ο Πέτρο θα προσέλθει με κάποιες παραχωρήσεις για να αποφύγει την οργή του Τραμπ, αλλά ποτέ δεν ξέρεις με ποια διάθεση ξύπνησε».
Για τον Πέτρο, πάντως, ακόμη και μια δύσκολη συνάντηση μπορεί να αποδειχθεί πολιτικά ωφέλιμη. Η θητεία του λήγει τον Αύγουστο και το αποτέλεσμα της συνάντησης μπορεί να επηρεάσει τις εκλογικές προοπτικές του εκλεκτού του διαδόχου του, γερουσιαστή Ιβάν Σεπέδα.
«Κατά κάποιον τρόπο βρίσκεται σε θέση win-win», σημείωσε ο Μάικλ Σίφτερ, καθηγητής στο Georgetown και πρώην επικεφαλής του Inter-American Dialogue.
«Αν πάει καλά, αποδυναμώνει το βασικό επιχείρημα της αντιπολίτευσης ότι η Αριστερά δεν μπορεί να έχει καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Αν όχι, δεν θα του κοστίσει στη βάση του: υπερασπίζεται την εθνική κυριαρχία και διαπραγματεύεται με τον Τραμπ. Μπορεί να το γυρίσει προς όφελός του».
