Οι καταθέσεις στις ελληνικές τράπεζες είναι εγγυηµένες από το Ταµείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ). Με βάση την ισχύουσανοµοθεσία, τράπεζες δεν επιτρέπεται να αποδέχονται καταθέσεις αν δεν συµµετέχουν στο Ταµείο. Επιπλέον, υποχρεωτική είναι η συµµετοχή όσων τραπεζών έχουν καταστατική έδρα σε χώρα εκτός ΕΕ, στην οποία δεν υπάρχει ισοδύναµο σύστηµα εγγύησης καταθέσεων ή/και επενδυτικών υπηρεσιών.Από την άλλη πλευρά, δεν συµµετέχουν υποκαταστήµατα πιστωτικών ιδρυµάτων που η έδρα τους βρίσκεται σε χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης γιατί καλύπτονται από το αντίστοιχο σύστηµα εγγύησης καταθέσεων της χώρας αυτής. Το όριο της αποζηµίωσης για τους πελάτες των εγχώριων πιστωτικώνιδρυµάτων διαµορφώνεται στο ύψος των 100.000 ευρώ ανά καταθέτηκαι ανά πιστωτικό ίδρυµα, ανεξάρτητα από το νόµισµα ή τη χώρα λειτουργίας του υποκαταστήµατος του πιστωτικού ιδρύµατος στο οποίο τηρείται η κατάθεση. Στις περιπτώσεις λογαριασµών που έχουν ανοιχθεί στο όνοµα δύο ή περισσοτέρων προσώπων από κοινού (κοινός λογαριασµός) το τµήµα που αναλογεί σε κάθε καταθέτη του κοινού λογαριασµού θεωρείταιχωριστή κατάθεση του κάθε δικαιούχου του λογαριασµού και συνυπολογιζοµένων και των λοιπών καταθέσεών του, καλύπτεται ως το όριο των100.000 ευρώ για κάθε δικαιούχο. ∆ηλαδή για λογαριασµό µε δύοσυνδικαιούχους το µέγιστο όριο αποζηµίωσης φτάνει τις 200.000 ευρώ, για τρεις συνδικαιούχους τις 300.000 ευρώ κ.ο.κ.
Το ΤΕΚΕ αποζηµιώνει τους καταθέτες εφόσον οι αποταµιεύσειςτους καταστούν µη διαθέσιµες. Μια κατάθεση καθίσταται µη διαθέσιµη όταν οφείλεται, είναι ληξιπρόθεσµη και δενέχει καταβληθεί από την τράπεζα.
Αναλυτικότερα,η διαδικασίακαταβολής αποζηµιώσεων ενεργοποιείται εφόσον:
α) Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει κοινοποιήσει στο ΤΕΚΕ απόφασή της την οποία εκδίδει εφόσον διαπιστώσει ότι το συµµετέχον πιστωτικό ίδρυµα αδυνατεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του έναντι των καταθετών ή επενδυτών-πελατών του, κατά περίπτωση, για λόγους που συνδέονται άµεσα µε την οικονοµική του κατάσταση και η αδυναµία αυτή προβλέπεται ότι δεν είναι αναστρέψιµη στο προσεχές µέλλον ή β) ∆ικαστική αρχή, βασιζόµενη σε λόγους πουέχουν άµεσησχέση µε την οικονοµική κατάσταση του συµµετέχοντος πιστωτικούιδρύµατος έχει εκδώσει απόφαση για την αναστολή της δυνατότητας, κατά περίπτωση, των καταθετών ή των επενδυτών πελατών να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις τους κατά του εν λόγω πιστωτικού ιδρύµατος.
Οταν το ΤΕΚΕ ενηµερωθεί για την απόφαση είτε της Τράπεζας της Ελλάδος είτε των αρµόδιων δικαστικών αρχών, προβαίνει στις ακόλουθες ενέργειες: * Καταρτίζει κατάλογο καταθετών, οι οποίοι δικαιούνται αποζηµίωση µε βάση τα στοιχεία που του υποβάλλονται απότο πιστωτικό ίδρυµα. Ενηµερώνει τους καταθέτες µέσω του ηµερήσιουΤύπου σχετικάµε το δικαίωµά τους για αποζηµίωση. * Καταβάλλει τις σχετικές αποζηµιώσεις που αφορούν µη διαθέσιµες καταθέσεις,χωρίς καταβολή τόκου για το διάστηµα ως την καταβολή της αποζηµίωσης. Οι αποζηµιώσεις απαλλάσσονται από κάθε είδους φόρο-τέλος.
* Σε περίπτωση καταβολής αποζηµίωσης σε καταθέ τες, χρησιµοποιε ίται αρχικά, ως την εξάντλησή της, η ατοµική µερίδα του συµµετέχοντος πιστωτικού ιδρύµατος στο Πρόσθετο Κεφάλαιο Κάλυψης Καταθέσεων.
Στη συνέχεια θα διατίθενται ποσά ίσα µε ποσοστό τουλάχιστον 5% του Ενεργητικού του Σκέλους Κάλυψης Καταθέσεων του ΤΕΚΕ, όπως αυτό προέκυψε την ηµέρα του τελευταίου εγκριθέντος ισολο γισµού του. Στο τέλος, για το υπόλοιπο ποσό θα γίνεται χρήση των κεφαλαίων του Πρόσθετου Κεφαλαίου Κάλυψης Καταθέσεων.
* Αποζηµιώνει τους καταθέτες εντός είκοσι εργάσιµων ηµερών από την ηµέρα κατά την οποία οι καταθέσεις κατέστησαν µη διαθέσιµες και τους επενδυτές-πελάτες το αργότερο έπειτα από τρεις µήνες από την απο στολή από το ΤΕΚΕ στην Τράπεζα της Ελλάδος του πρακτικού των δικαιούχων αποζηµίωσης. Προκειµένου για την καταβολή αποζηµιώσεων σε καταθέτες, η παράταση της προθεσµίας δεν µπορεί να υπερβαίνει τις δέκα εργάσιµες ηµέρες, ενώ για την καταβολή αποζηµιώσεων σε επενδυτές-πελάτες τους τρεις µήνες. Σηµειώνεται ότιως σήµερα ηδιαδικασία καταβολήςαποζηµίωσης έχει ενεργοποιηθεί µόνο µία φορά, στους καταθέτες της αραβοελληνικής τράπεζας, η οποία τέθηκε σε εκκαθάριση το 1994 και ανταποκρίθηκε έγκαιρα και µε πλήρη επιτυχία στο έργο αυτό.
Ενεργοποίησητου ΤΕΚΕυπήρξε και στην περίπτωση της Proton Bank. Εν προκειµένω, το Ταµείο δεν αποζηµίωσε τους πελάτες της τράπεζαςγια τις καταθέσεις τους, αλλά εισέφερε το ποσό των 862 εκατ. ευρώ στη νέα Proton Bank προκειµένου να «κλείσει» ο «κουτσουρεµένος» ισολογισµός της λόγω της διάσπασης της παλαιάς τράπεζας σε καλή και κακή. Οι καταθέσεις στην υγιή πλέον Proton δεν προστατεύονται από το ΤΕΚΕ, αλλά εξαρτώνται από την κεφαλαιακή στήριξη που µπορεί να παρέχει ο µόνος µέτοχός της, το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας. Η κυβέρνηση επέλεξε αυτή τη µέθοδο για να σώσει την Proton Bank, καθώς σε διαφορετική περίπτωση το κόστος για το ∆ηµόσιο θα ήταν σηµαντικά υψηλότερο. Συγκεκριµένα, αν είχε επιλεγεί η διαδικασία της πτώχευσης, το ΤΕΚΕ θα έπρεπε να καταβάλει αποζηµιώσεις ύψους 1 δισ. ευρώ στους καταθέτες, χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόµενο ενός ντόµινο εκροών κεφαλαίων από αποταµιευτές και στις υπόλοιπες τράπεζες υπό τον φόβο κατάρρευσης του συστήµατος.
Αντιθέτως, µε τη λύσητης bridge bank επιτυγχάνονται τα εξής: * ∆ηµιουργείται µια νέα υγιής τράπεζα µε καταθέσεις 1,8 δισ. ευρώ και δάνεια 1,2 δισ. ευρώ.
* Το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας µε την εισφορά250 εκατ. ευρώ γίνεται ο µόνος µέτοχός της, εξασφαλίζοντας υψηλό δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας.
* Το Ταµείο Εγγύησης Καταθέσεων εισφέρει στη νέα τράπεζα το ποσό των 862 εκατ. ευρώ, που αποτελεί τη διαφορά στην αξία του µεταβιβαζόµενου από την παλιά τράπεζα ενεργητικού και παθητικού.
* Η παλιά τράπεζα τίθεται σε εκκαθάριση, έχοντας στην κατοχή της όλα τα δάνεια που είναι οριστικά απολεσθέντα, καθώς και όσα εµφανίζουν αξιοσηµείωτη καθυστέρηση, αλλά υπάρχει προοπτική εξασφάλισης ενός µέρους τους.
* Οι µετοχές της Proton Bank χάνουν την αξία τους
Σηµαντικές εκροές καταθέσεων έχει προκαλέσει µετά το ξέσπασµα της τρέχουσας κρίσης χρέους η αγωνία για το ενδεχόµενο κατάρρευσης του τραπεζικού συστήµατος ή ακόµη και εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Από τις αρχές του 2010 ως και τον περασµένο Αύγουστο οι διαρροές στις αποταµιεύεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων προσέγγισαν τα 50 δισ. ευρώ. Τα πιστωτικά ιδρύµατα είδαν µέσα σε 20 µήνες να «κάνει φτερά» το 1/5 των καταθέσεών τους, κάτι που συµβαίνει για πρώτη φορά στην εποχή του ευρώ.
Σύµφωνα µε τις τράπεζες, οι πρώτοι που απέσυραν τα κεφάλαιά τους στο α’ εξάµηνο του 2010 ήταν οι µεγαλοκαταθέτες. Από την άλλη πλευρά, τα µικρότερα πορτοφόλια λειτουργούν ανάλογα µε το κλίµα που επικρατεί κάθε φορά, πραγµατοποιώντας αναλήψεις όταν υπάρχει ανησυχία και αβεβαιότητα στις αγορές και καταθέσεις αν διαφαίνεται ότι η χώρα δεν θα χρεοκοπήσει. Χαρακτηριστική της συµπεριφοράς αυτής είναι η κίνηση των σχετικών µεγεθών µέσα στο καλοκαίρι, όπου µετά τη Σύνοδο Κορυφής της 21ης Ιουλίου και τη διαφαινόµενη τότε οριστική λύση για το ελληνικό χρέος οι εισροές καταθέσεων έφθασαν µέσα σε σχεδόν έναν µήνα το 1,5 δισ. ευρώ. Ωστόσο δεν χρειάστηκε να περάσουν παρά λίγες ηµέρες προτού η αρνητική ειδησεογραφία προκαλέσει νέο κύµα αναλήψεων. Τέλος, ένα σηµαντικό µέρος των εκροών οφείλεται στη βαθιά ύφεση που πλήττει από το 2009 την ελληνική οικονοµία, συµπιέζοντας τα εισοδήµατα των νοικοκυριών και τους τζίρους των επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελµατιών. Ως εκ τούτου, σηµαντικό κοµµάτι του πληθυσµού αναγκάζεται να «τρώει» από τα έτοιµα προκειµέ νου να καλύψει τρέχουσες ανάγκες του. Η ασφάλεια των ελληνικών τραπεζών εξαρτάται από την επάρκεια κεφαλαίων τουςκαι τα επίπεδα ρευστότητάς τους. Στην παρούσα φάση, παρά τις αποµειώσεις του β’ τριµήνου του 2011 ύψους 6 δισ. ευρώ, οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Ελλάδος στηρίζουν τα επίπεδα ρευστότητας του συστήµατος. Ωστόσο οι τράπεζες θα υποστούν νέες ζηµιές από τα αποτελέσµατα των ελέγχων στα δανειακά τους χαρτοφυλάκια από τον οίκο BlackRock και αν επαληθευθούν οιπροβλέψεις για αύξηση του «κουρέµατος» στο ελληνικό χρέος. Οσο πιο πολλές οι διαγραφές δανείων στις οποίες θα προχωρήσουν οι τράπεζες και όσο υψηλότερο το haircut, τόσο πιο µεγάλη θα είναι η ανάγκη τους για νέα κεφάλαια.
Οταν γνωστοποιηθεί το τελικό σχέδιο για το δηµόσιο χρέος και δοθεί στη δηµοσιότητα η µελέτη της BlackRock για τα δάνεια των ελληνικών τραπεζών, η Τράπεζα της Ελλάδος θα ζητήσει τη διενέργεια αυξήσεων συγκεκριµένου ύψους προκειµένου να επιτευχθούν οι ελάχιστοι επιτρεπτοί δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας. Οι διοικήσεις των τραπεζών θα απευθυνθούν σε παλαιούς και νέους µετόχους για φρέσκα κεφάλαια. Αν δεν καλυφθούν οι αυξήσεις, το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) θαεισφέρει τα κεφάλαια που είναι απαραίτητα, αποκτώντας νέες κοινές µετοχές που θα εκδοθούν.Από το µνηµόνιο προβλέπεται ότι τα κεφάλαια του ΤΧΣ που προορίζονται γι’ αυτόν τον σκοπό θα ανέλθουν σε 30 δισ. ευρώ.
Από µια τέτοια εξέλιξη θα ζηµιωθούν οι σηµερινοί µέτοχοι των τραπεζών, οι οποίοι αναµένεται να υποστούν σηµαντική µείωση των ποσοστών τους, ωστόσο οι καταθέσεις δεν θα κινδυνέψουν. Για να υπάρξει πρόβληµα µε τις καταθέσεις θα πρέπει η ΕΕ ναοδηγήσει την Ελλάδα σε άτακτη χρεοκοπία, αφήνοντας στην τύχη τους τις τράπεζες και θέτοντας σε κίνδυνο ολόκληρο το χρηµατοπιστωτικό σύστηµα της ευρωζώνης, µε ανυπολόγιστες συνέπειες όχι µόνο για τη Γηραιά Ηπειρο αλλά και για την παγκόσµια οικονοµία. Το σενάριο αυτό συγκεντρώσει πολύ µικρές πιθανότητες, σύµφωνα µε την πλειονότητα των οικονοµικών αναλυτών, οι οποίοι θεωρούν «αυτοκτονία» να προκληθεί εσκεµµένα η πτώχευση της Ελλάδας, πυροδοτώντας µια νέα κρίση σε ολόκληρο τον πλανήτη.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
