Η ταινία «Βaaria» (Ιταλία, 2009) του Τζουζέπε Τορνατόρε άνοιξε πέρυσι την 66η Μόστρα της Βενετίας δίνοντας το πολιτικό στίγμα της διοργάνωσης. Την ώρα που η πολιτική κατάσταση στην Ιταλία βρισκόταν στο ναδίρ με τα σκάνδαλα του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο Τορνατόρε παρουσίαζε ένα πανάκριβο έπος, στην καρδιά του οποίου βρίσκεται η αριστερή ιδεολογία.
Δεν είναι μια ταινία δημαγωγική, προβοκατόρικη και με κόκκινη παντιέρα, αλλά ένα απλό στη σύλληψή του, αλληγορικό και αρκετά χιουμοριστικό φιλμ που παρακολουθεί την πορεία ενός σισιλιάνου κομμουνιστή ( Φραντσέσκο Σάνα ) από τα παιδικά του χρόνια, στη δεκαετία του 1940, ως τις ημέρες μας. Ο ήρωας αυτός, αμυδρά στηριγμένος στον πατέρα του σκηνοθέτη, προσπαθεί, όχι πάντα με επιτυχία, να προσφέρει το αναμορφωτικό καλό στον τόπο του βαλλόμενος από τους πάντες και τα πάντα μέσα σε ένα θορυβώδες σύμπαν που ενίοτε θυμίζει ταινία του Φεντερίκο Φελίνι , και δη το «Αμαρκορντ». Και το πνεύμα του είναι το συγκινητικό στοιχείο μιας ταινίας που περιγράφει με ζωηρά χρώματα τη ζωή και τα ήθη στη Σικελία (τόπος καταγωγής του σκηνοθέτη).
Στην καρδιά του φιλμ, στο οποίο κάνουν πέρασμα δεκάδες γνωστοί ηθοποιοί της Ιταλίας (ανάμεσά τους και η Μόνικα Μπελούτσι ) βρίσκονται η αυτοκριτική της Αριστεράς, ο θρήνος για τις χαμένες αξίες αλλά και η ανάγκη για συμφιλίωση.
Περιέργως η ταινία άρεσε στον ιταλό πρωθυπουργό που παρότρυνε το κοινό να την παρακολουθήσει.
Ο αριστερός σκηνοθέτης ευχαρίστησε τον Μπερλουσκόνι αλλά ζήτησε από το κοινό να μην σταθεί στην σκηνή που φημολογείται ότι ενθουσίασε τον Μπερλουσκόνι: εκείνη όπου βλέπουμε τον πρωταγωνιστή να επιστρέφει γεμάτος αμφιβολίες από τη Σοβιετική Ενωση. «Το να απομονώνεις μια σκηνή από μια ολόκληρη ταινία είναι ψέμα» είπε ο Τορνατόρε.
Υπόθεση Τολστόι
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ταινίας «Ο τελευταίος σταθμός» («Τhe last station», Γερμανία/ Ρωσία/ Αγγλία, 2009) είναι η ίδια η ιστορία της. Το φιλμ που σκηνοθέτησε ο Μάικλ Χόφμαν αναφέρεται στην εκρηκτική σχέση αγάπης-μίσους του συγγραφέα Λέοντος Τολστόι με τη γυναίκα του, την κόμισσα Σοφία, η οποία είχε αφηνιάσει με την απόφασή του να αφήσει τα δικαιώματα του συγγραφικού έργου του στον λαό της Ρωσίας. Ακόμη πιο ενδιαφέρον όμως έχει ο ίδιος ο χαρακτήρας του ρώσου συγγραφέα, ο οποίος στα τέλη της ζωής του έχει ιδρύσει κάτι σαν κοινόβιο παιδιών των λουλουδιών και ασπάζεται την πενία, τη χορτοφαγία και την αποχή από το σεξ στο όνομα της δικής του θρησκείας και ιδεολογίας- θυμίζοντας μοντέρνο Μωυσή, με υπασπιστή τον μαθητή του Βλαντίμιρ Γκριγκόριεβιτς Τσέρτκοφ, άσπονδο εχθρό της συζύγου του Τολστόι. Ανάμεσα στο ζευγάρι θα μπει ο μετέπειτα συγγραφέας Βαλεντίν Μπουλγκάκοφ. Είναι αφοσιωμένος στον Τολστόι, αλλά αντιλαμβάνεται επίσης το δίκιο της γυναίκας η οποία βρίσκεται σε απόγνωση όταν ο επί 48 ολόκληρα χρόνια άντρας της την αποκληρώνει. Το αποτέλεσμα είναι ένα ατμοσφαιρικό φιλμ εποχής, εξαιρετικά προσεγμένο στον εικαστικό τομέα αλλά και με ερμηνείες-διαμάντια που οδήγησαν τους Κρίστοφερ Πλάμερ (Τολστόι) και Ελεν Μίρεν (Σοφία) στις υποψηφιότητες των εφετινών Οσκαρ. Προσέξτε όμως και τον Τζέιμς Μακαβόι στον ρόλο του ισορροπιστή Μπουλγκάκοφ. Η ερμηνεία του δεν ακούστηκε τόσο, όμως στην ουσία είναι το κέντρο βάρους της ταινίας.
Ο Ρενό και τα κουμπούρια
Με τις «22 σφαίρες» («L΄immortel», 2009, Γαλλία), ο Ζαν Ρενό (στη φωτογραφία) επιστρέφει, εν μέρει, στον τύπο ήρωα (και ταινίας) που τον έκανε τόσο αγαπητό στη δεκαετία του 1990 με το «Leon». Ο συμπαθής κακοποιός της Μασσαλίας που υποδύεται εδώ προσπαθεί να τηρήσει τους κώδικες τιμής τους οποίους επί χρόνια προασπίζεται, αλλά αυτό ακριβώς αποδεικνύεται η αχίλλειος πτέρνα του. Πέφτει θύμα της καλής πίστης του, ο γιος του απάγεται, ο ίδιος δέχεται 22 σφαίρες αλλά επιζεί και αποφασίζει να εκδικηθεί.
Η ταινία που σκηνοθέτησε ο ηθοποιός/σκηνοθέτης Ρισάρ Μπερί μοιάζει με ανάλαφρο homage στα γαλλικά αστυνομικά φιλμ της δεκαετίας του ΄70, με επικρατούσες τις φιγούρες του Αλέν Ντελόν και του Ζαν Πολ Μπελμοντό. Και όπως συχνά συμβαίνει σε αυτές τις ταινίες, ο «κακός» κλέβει την παράσταση- αυτή τη φορά με το πρόσωπο του Καντ Μαρέντ. Ο κατ΄ εξοχήν κωμικός («Είναι τρελοί αυτοί οι Βόρειοι») παίζει έναν μοχθηρό βαρώνο του εγκλήματος του οποίου η ασθενική φύση προσθέτει το όποιο χιούμορ της ταινίας. Εχει ημικρανίες, αλλεργίες, είναι τραυλός και ασθματικός αλλά και επικίνδυνος σαν δηλητηριώδες φίδι. Και κλέβει την παράσταση.
Αριστουργηματικό μελίσσι
Από τις δύο επαναλήψεις της εβδομάδας μεγαλύτερο ενδιαφέρον προκαλεί το επί δεκαετίες εξαφανισμένο «Πνεύμα του μελισσιού» («Εl espiritu de la colmena», Ισπανία, 1973) του Βίκτορ Ερίθε και λιγότερο το κλασικό «Μπόνι και Κλάιντ» («Βonnie and Clyde», ΗΠΑ, 1967) του Αρθουρ Πεν με τους Φέι Ντάναγουεϊ και Γουόρεν Μπίτι στους ρόλους των γκάνγκστερ του τίτλου μιας ταινίας που κατά καιρούς εμφανίζεται τόσο στα θερινά όσο και στην τηλεόραση.
Κριτικοί έχουν εκθειάσει το «Πνεύμα του μελισσιού» ως το απόλυτο αριστούργημα του ισπανικού κινηματογράφου, ένα μαγικό ποίημα, ένα από τα θαύματα της κινηματογραφικής ιστορίας. Πράγματι η ταινία, η οποία είχε να προβληθεί εμπορικά σε αίθουσα στην Ελλάδα από το 1978, είναι ένα σιντριβάνι ποικίλων συναισθημάτων και εμπνευσμένων πλάνων που διαπερνούν με υπνωτιστικό τρόπο τον εγκέφαλο και σφραγίζονται στην ψυχή. Με φόντο ένα σχεδόν έρημο χωριό της Καστίλλης τη δεκαετία του 1940 και κεντρικό πρόσωπο ένα κοριτσάκι ( Αννα Τόρεντ – στη φωτογραφία) που περιθάλπει έναν φυγάδα, ο Ερίθε υιοθέτησε τον μύθο του τέρατος του Φρανκενστάιν σε μια ταινία που μιλάει με συγκλονιστικό τρόπο για το τέλος της αθωότητας και τις παιδικές φοβίες.
