«C romwellians», εν συντομία Croms, ονομάστηκαν τα μέλη της προσωπικής φρουράς πολιτοφυλάκων που οργάνωσε στα μέσα του 17ου αιώνα ο άγγλος πολιτικός μεταρρυθμιστής Ολιβερ Κρόμγουελ κατά τη διάρκεια των εμφύλιων συγκρούσεων μεταξύ των οπαδών της βασιλείας και των υποστηρικτών της Βουλής των Κοινοτήτων.
Ο Κρόμγουελ, αριστοκρατικής καταγωγής, μέλος του Κοινοβουλίου και φανατικός προτεστάντης, αναδείχθηκε ως τον σημαντικότερο επικριτή και πολιτικό αντίπαλο του βασιλιά Καρόλου Α΄, όταν αυτός, προκειμένου να χρηματοδοτήσει τη σπάταλη και έκφυλη ζωή της Αυλής του, αύξησε κατακόρυφα τη φορολογία, πλήττοντας και την τάξη των ευγενών, ενώ επεφύλαξε προνομιακή μεταχείριση στους επισκόπους της Αγγλικανικής Εκκλησίας. Ο κοινωνικός αναβρασμός, τροφοδοτούμενος και από το συνολικό απολυταρχικό πνεύμα που διείπε τη βασιλεία του Καρόλου Α΄, στράφηκε ευθέως εναντίον του προσώπου του βασιλιά, και σε δύο διαδοχικές εμφύλιες συρράξεις οι κοινοβουλευτικοί, με επικεφαλής τον Κρόμγουελ, κατανίκησαν τα βασιλικά στρατεύματα (Α΄ και Β΄ Εμφύλιος Πόλεμος, 1642- 1644 και 1647 – 1649 αντίστοιχα). Ο Κάρολος Α΄ καρατομήθηκε στο τέλος του Β΄ Εμφυλίου Πολέμου, η βασιλεία καταργήθηκε και ο Κρόμγουελ, με την υποστήριξη του Κοινοβουλίου, συγκέντρωσε σταδιακά στα χέρια του το σύνολο της νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας, με τον τίτλο του Λόρδου- Προστάτη.
Η στα όρια της δικτατορίας διακυβέρνηση του Κρόμγουελ συνάντησε ωστόσο τις αντιδράσεις των δημοκρατών ριζοσπαστών στις διαδοχικές συνθέσεις του Κοινοβουλίου από το 1649 ως τους πρώτους μήνες του 1658, όταν ο Κρόμγουελ, έπειτα από θυελλώδεις συνεδριάσεις του οργάνου, διέλυσε το Κοινοβούλιο και κυβέρνησε χωρίς λογοδοσία, ως απόλυτος άρχων, ως τον θάνατό του τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, από ελονοσία. Η σορός του ενταφιάστηκε στο Αβαείο του Γουεστμίνστερ, αλλά μερικούς μήνες μετά με την παλινόρθωση της βασιλείας οι υποστηρικτές του θεσμού έκαναν εκταφή και τελετουργικό απαγχονισμό του πτώματος σε χώρο εκτελέσεων κοινών εγκληματιών. Στη συνέχεια η σορός του Κρόμγουελ καρατομήθηκε και το αποκομμένο κεφάλι εκτέθηκε στην αίθουσα του Κοινοβουλίου.
