Η παραίτηση του Οσκαρ Λαφοντέν από την κυβέρνηση και από την ηγεσία του Σοσιαλιστικού Κόμματος (SPD) έχει τα θετικά αλλά και τα αρνητικά της για τον Γκέρχαρντ Σρέντερ.
Ο καγκελάριος δεν έχει τώρα κάποιον που, εμμέσως αλλά και αμέσως, να εποφθαλμιά τη θέση του, να ελέγχει την κυβερνητική πολιτική ως «ανωτάτη κομματική αρχή» και να επεμβαίνει στη διαμόρφωσή της πάλι εν ονόματί της. Ο Σρέντερ είναι τώρα «ο αρχηγός», είναι ελεύθερος να εφαρμόσει μια πιο κεντρώα οικονομική πολιτική, λ.χ. στο ζήτημα των φόρων, ώστε να καθησυχάσει τους βιομηχάνους που απειλούσαν και μερικοί το έχουν ήδη πραγματοποιήσει να μεταφέρουν τα εργοστάσιά τους στην Ουγγαρία, στην Πολωνία και στη Σλοβακία. Καθώς ο Χανς Αϊχελ, ο νέος υπουργός Οικονομικών, είναι άνθρωπος της προσωπικής επιρροής του και μάλλον συντηρητικών τάσεων, ο Σρέντερ θα μπορεί τώρα να διατηρεί άμεσες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κάτι που του το είχε «απαγορεύσει» ο Λαφοντέν. Ετσι αναμένεται ότι θα αποκατασταθούν «αρμονικές σχέσεις» ανάμεσα στη Βόννη και στην Τράπεζα και πρώτη ένδειξη αποτελεί η άνοδος της τιμής του ευρώ σε σχέση με το δολάριο.
* Ο αρχηγός, οι συνεργασίες και οι Πράσινοι
Σε κομματική βάση, η εκλογή του Σρέντερ ως αρχηγού του SPD, κάτι που θα επικυρωθεί ασφαλώς στο έκτακτο συνέδριο του κόμματος, επιτρέπει τώρα στον καγκελάριο να χειριστεί θέματα συνεργασιών στην κυβέρνησή του χωρίς να ζητεί και τη συγκατάθεση του Λαφοντέν, όπως ως τώρα απαιτούσε και επέβαλλε αυτός ως αρχηγός του κόμματος. Μια τέτοια ελευθερία κινήσεων θα επιτρέψει ασφαλώς στον Σρέντερ, πρώτον, να μην είναι τόσο ενδοτικός στις πιέσεις των Πρασίνων του κυβερνητικού συνασπισμού και, δεύτερον, να εξετάσει κάπως ευνοϊκότερα κάποιες προτάσεις που, δημοσία και μη, του έχουν υποβάλει οι Φιλελεύθεροι για να μετάσχουν στην κυβέρνησή του. Ο Λαφοντέν, ο οποίος βοήθησε ουσιαστικά στη συγκρότηση του κυβερνητικού συνασπισμού Σοσιαλιστών και Πρασίνων σε κυβέρνηση Σοσιαλιστών, ασκούσε «αφόρητη και συνεχή πίεση» στον καγκελάριο για να γίνουν δεκτές οι κατά καιρούς πολιτικές επιθυμίες των Πρασίνων, ακόμη και όταν αυτές βρίσκονταν έξω από τη φιλοσοφία και τις πολιτικές διακηρύξεις του SPD. Ετσι ο Σρέντερ είχε αναγκαστεί να προωθήσει τη θέση των Πρασίνων για την εντός τεσσάρων ετών κατάργηση των πυρηνικών αντιδραστήρων, για να αναγκαστεί αργότερα να ανακαλέσει τη σχετική απόφαση, γεγονός που καταγράφηκε ως πολιτική ήττα του.
Υπάρχει όμως και το αρνητικό στοιχείο. Ο καγκελάριος δεν θα μπορεί εις το εξής να ρίχνει τις ευθύνες για την (ουσιαστική) αποτυχία της οικονομικής πολιτικής του στον υπουργό Οικονομικών Λαφοντέν. Για τον Σρέντερ τώρα έφθασε η ώρα της κρίσεως: Είναι σε θέση να κάνει πράξη τις προεκλογικές επαγγελίες του για δραστική μείωση της ανεργίας και σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας; Το έργο είναι δύσκολο γιατί τα ισχυρά εργατικά συνδικάτα δεν φαίνονται διατεθειμένα να κάνουν τις οποιεσδήποτε «προσαρμογές στην πραγματικότητα». Μάλιστα η απουσία του Λαφοντέν από την κυβέρνηση θα οξύνει περισσότερο τις σχέσεις τους σε σημείο που η «Berlinerl Morgenpost» δεν απέκλειε την Παρασκευή «συνδικαλιστική καταιγίδα» τους αμέσως επόμενους μήνες. Η κρίση και ο ανασχηματισμός
Η παραίτηση ενός υπουργού Οικονομικών σε οποιαδήποτε κυβέρνηση και για οποιονδήποτε λόγο είναι πάντοτε πλήγμα για την κυβέρνηση. Αυτό δεν το αποφεύγει ούτε η κυβέρνηση Σρέντερ, έστω και αν η απομάκρυνση του Λαφοντέν μπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα πολύ ευεργετική για τον καγκελάριο. Αλλωστε η σοσιαλιστική κυβέρνηση της Γερμανίας βρίσκεται σε ενός είδους κρίση από την πρώτη στιγμή που σχηματίστηκε. Δύο υπουργοί πριν από λίγες ημέρες είχαν εκφράσει δημοσία διαφωνία για την (κεντρώα) κατεύθυνση της κυβέρνησης, οι Πράσινοι είναι εμφανέστατα διασπασμένοι και συζητούν για «πιθανότητα αποχωρήσεως» από την κυβέρνηση και το περιοδικό «Σπίγκελ» πρόβλεπε «πρόωρο ανασχηματισμό», σημειώνοντας ότι αν η Γερμανία δεν είχε την προεδρία της ΕΕ αυτό το εξάμηνο ο Σρέντερ «έπρεπε να τον είχε ήδη κάνει».
Χθες στις Βρυξέλλες ο ολλανδός υπουργός Οικονομικών Γκέριτ Ζαλμ με τη δεικτικότητα που τον διακρίνει σχολίασε την παραίτηση Λαφοντέν ως εξής: «Κατά τα φαινόμενα, η (γερμανική) κυβέρνηση παραμένει στην εξουσία μόνο και μόνο επειδή έχει την προεδρία της ΕΕ».
Ο Ζαλμ εμμέσως έθεσε και ένα άλλο ζήτημα: Κατά πόσον θα επηρεάσει την όλη στάση της Γερμανίας στην ΕΕ η παραίτηση Λαφοντέν; Οι εκτιμήσεις στις Βρυξέλλες, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, είναι ότι ο καγκελάριος θα μπορεί να είναι «περισσότερο ευέλικτος» τώρα σε ζητήματα οικονομικής φύσεως. Γι’ αυτό πηγές της ΕΕ πιστεύουν ότι «τώρα θα είναι πιο εύκολο να επιτευχθεί συμφωνία στο Βερολίνο», στην έκτακτη σύνοδο κορυφής που συνέρχεται εκεί στις 24 και 25 Μαρτίου. Την ίδια γνώμη έχουν και στο Παρίσι όπου η παραίτηση του Λαφοντέν φαίνεται να ενόχλησε τον ακραιφνή σοσιαλιστικό πυρήνα της κυβέρνησης Ζοσπέν. Αντιθέτως το Λονδίνο και η Ουάσιγκτον σχεδόν πανηγύρισαν την απομάκρυνση του Λαφοντέν από την ηγεσία του SPD και κατά δεύτερο λόγο από το υπουργείο Οικονομικών. Τα λάθη του πρώην υπουργού
Η όντως εντυπωσιακή ανάκαμψη των γερμανικών αγορών και η λιγότερο φαντασμαγορική των άλλων ευρωπαϊκών, όπως και η άνοδος της τιμής του ευρώ έναντι του δολαρίου αποτελούν ασφαλώς την απάντηση στο ερώτημα γιατί παραιτήθηκε ο Οσκαρ Λαφοντέν. Διότι δεν βρήκε ανταπόκριση η οικονομική πολιτική του. Αντιθέτως, προκάλεσε σύγχυση και σοβαρές αντιδράσεις στον ευρύτερο οικονομικό κόσμο της Γερμανίας και γενικότερα της Ευρώπης. Η συντηρητική «Die Welt» πολύ λακωνικά διαπίστωσε την Παρασκευή ότι «έστρεψε προς τα αριστερά τη γερμανική πολιτική, κάτι που θα γινόταν ίσως ανεκτό πριν από 10 ή 15 χρόνια αλλά όχι σήμερα». Και η συντηρητική «Die Zeit» υπογράμμιζε ότι η πολιτική Λαφοντέν «ήταν εκτός οικονομικής πραγματικότητας».
Σχολιαστές προσκείμενοι στην κυβέρνηση καταλογίζουν στον Λαφοντέν ότι δεν κατόρθωσε να δραστηριοποιήσει τη γερμανική οικονομία, γεγονός το οποίο είχε πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Σρέντερ, η δημοτικότητα της οποίας έπεσε πέντε μονάδες από τότε που σχηματίστηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο. Αυτό άλλωστε επέτεινε την ένταση στις σχέσεις καγκελαρίου – υπουργού, η οποία στο υπουργικό συμβούλιο της περασμένης Τετάρτης έφθασε σε σημείο κρίσης ο καγκελάριος απείλησε να παραιτηθεί αν δεν αλλάξει προσανατολισμό η οικονομική πολιτική. Την επομένη ο Λαφοντέν παραιτήθηκε.
Για τι συγκεκριμένα όμως «κατηγορείται» ο Λαφοντέν; Μολονότι θα ήταν άδικο να «του φορτώσουμε» όλα τα αρνητικά της οικονομικής κατάστασης της Γερμανίας, η ευθύνη του είναι σημαντική. Σε «άστοχες και αψυχολόγητες» κινήσεις του και σε αποφάσεις που «είχαν έντονη την ιδεολογική οσμή περασμένων εποχών» αποδίδεται η πτώση της τιμής του ευρώ, το οποίο θα αντικαταστήσει το γερμανικό μάρκο σε λίγους μήνες. Οι προεκλογικές υποσχέσεις του χαρισματικού Σρέντερ για εκσυγχρονισμό της γερμανικής οικονομίας και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σχεδόν 4,5 εκατομμύρια Γερμανοί παραμένουν άνεργοι κάθε άλλο παρά υλοποιήθηκαν. Μολονότι η Γερμανία παραμένει μία από τις δύο μεγαλύτερες εξαγωγικές χώρες κατατάσσεται μόλις 24η μεταξύ των χωρών υψηλής ανταγωνιστικότητας. Η Γερμανία παραμένει η χώρα με την ακριβότερη τιμή εργασίας, τις λιγότερες ώρες εργασίας, τις μεγαλύτερες άδειες, τους πιο μεγάλους σε ηλικία σπουδαστές και τους νεότερους συνταξιούχους. Οταν τον περασμένο Δεκέμβριο ο καγκελάριος Σρέντερ ζήτησε από τον Λαφοντέν «να βάλει χέρι στις υπερβολές» η απάντηση ήταν ότι «αν πρόκειται να γίνουν θυσίες αυτές δεν θα γίνουν στις κατακτήσεις των εργαζομένων». Λίγες ημέρες αργότερα η εταιρία Siemens AG ανήγγειλε ότι «σχεδιάζει» τη μεταφορά στο εξωτερικό των δύο τρίτων της παραγωγής της σε ηλεκτρονικά μέσα.
Ο Χανς Αϊχελ ο νέος υπουργός Οικονομικών δεν πρόκειται να ακολουθήσει «ιδεολογική οικονομική πολιτική». Πολύ «προσγειωμένος» και ρεαλιστής, λιγότερο χαρισματικός του Λαφοντέν ήταν επί δύο συνεχείς περιόδους πρωθυπουργός του κρατιδίου της Εσσης. Μια απίθανη συνεργασία των συντηρητικών κομμάτων πριν από λίγες εβδομάδες του στέρησε την επανεκλογή. Αλλά αυτό του βγήκε σε καλό. Εγινε υπουργός Οικονομικών και αναλαμβάνει από τις 4 Απριλίου. Ως τότε καθήκοντα υπουργού θα εκτελεί ο αναπληρωτής υπουργός Βέρνερ Μίλερ.
