Για χρόνια τη νύφη την πλήρωναν οι αθλητές του στίβου, οι αρσιβαρίστες, άντε και κάποιοι ποδηλάτες, ώσπου ξέσπασε το σκάνδαλο στο ιταλικό ποδόσφαιρο, με τις δεκάδες υποθέσεις που είχαν κουκουλωθεί τα τελευταία χρόνια, και βγήκε επίσης στον αέρα ότι ολόκληρος ο ποδηλατικός γύρος της Γαλλίας, το μεγαλύτερο δηλαδή αθλητικό γεγονός της Κεντρικής Ευρώπης, ήταν ποτισμένος στο «φάρμακο». Και για να έλθουμε και στα δικά μας, από την ώρα που στο ελληνικό πρωτάθλημα μπάσκετ άρχισε ένας στοιχειώδης δειγματοληπτικός έλεγχος, έδωσε ήδη μέσα σε λίγους μήνες εννέα θετικά δείγματα. Παντού, λοιπόν, σε όλα τα σπορ, υπάρχει το πρόβλημα που θα μεγαλώνει όσο θα αυξάνονται τα κάθε λογής συμφέροντα. Με την προϋπόθεση ότι θα γίνονται σε όλα τα σπορ έλεγχοι. Γιατί είναι φανερό ότι ελάχιστοι φορείς ασχολούνται με το θέμα του ντόπινγκ, που αποτελεί στις ημέρες μας την πιο μεγάλη μάστιγα του αθλητισμού.
Το βάρος όλης αυτής της ιστορίας το έχουν τα αναγνωρισμένα από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) εργαστήρια, τα οποία φθάνουν τον αριθμό 27 σε όλο τον κόσμο. Μόνο τα αποτελέσματα των δικών τους εξετάσεων είναι έγκυρα και μόνο σε αυτά υποχρεούνται να στέλνουν τα δείγματα των ούρων των αθλητών από τις μεγάλες διοργανώσεις.
Ανάμεσα στα επίσημα εργαστήρια συμπεριλαμβάνεται και αυτό των Αθηνών, το οποίο εδρεύει στο Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αθηνών (ΟΑΚΑ) και διευθύνεται από τον δρα Κώστα Γεωργακόπουλο, χημικό μηχανικό του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, που δεν είναι άλλος από τον παλαιό πρωταθλητή της δισκοβολίας και κάτοχο ως και σήμερα του πανελληνίου ρεκόρ 62,58 μ. από το 1983. Ιδρύθηκε το 1986 από τον πρώτο υφυπουργό με αρμοδιότητα αποκλειστικά τον αθλητισμό, τον κ. Σήφη Βαλυράκη, και είχε διευθυντή τον χημικό δρα Γιάννη Κιμπούρη. Υστερα από πολλές προσπάθειες έλαβε το 1990 την επίσημη αναγνώριση της ΔΟΕ. Το 1991 όμως ο κ. Κιμπούρης αναγκάστηκε να παραιτηθεί με αποτέλεσμα το εργαστήριο να πέσει δύο κατηγορίες αφού η διαπίστευση δίδεται στον διευθυντή και όχι στον φορέα. Ετσι λοιπόν δεν μπορούσε να γίνει δεύτερη εξέταση των θετικών δειγμάτων ούτε για τις εσωτερικές διοργανώσεις. Η κατάσταση ομαλοποιήθηκε σιγά σιγά και τον Δεκέμβριο του 1996 δόθηκε ξανά πλήρης αναγνώριση. Αυτή τη φορά στον κ. Γεωργακόπουλο, ο οποίος συνεργαζόταν με το εργαστήριο από το 1988 και είχε αναλάβει μάλιστα τη διεύθυνσή του από τις αρχές του 1996. «Οι διαδικασίες που ακολουθούνται για την αναγνώριση από τη ΔΟΕ είναι πολύπλοκες και χρονοβόρες» λέει προς «Το Βήμα» ο παλαιός πρωταθλητής του στίβου. Και εξηγεί: «Μας έστειλαν εννέα άγνωστα δείγματα με συγκεκριμένες προδιαγραφές τον Απρίλιο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του ’96. Επρεπε όχι μόνο να κάνουμε τέλειες αναλύσεις αλλά και να γράψουμε μακροσκελή επιστημονική έκθεση που να αποδεικνύει τα αποτελέσματα. Επιπλέον δώσαμε μια επιστολή του υφυπουργού κ. Α. Φούρα με τη διαβεβαίωση ότι το εργαστήριο θα υποστηριζόταν από την πολιτεία. Τα πήγαμε καλά και έτσι πήραμε το χαρτί».
Η ΔΟΕ ελέγχει συνεχώς τα εργαστήρια για να είναι σίγουρη ότι η δουλειά γίνεται σωστά. «Κάθε χρόνο γύρω στον Οκτώβριο μας στέλνουν εννέα δείγματα τα οποία είναι σε οριακές τιμές. Πρόκειται, δηλαδή, για δύσκολα δείγματα από τα οποία κρίνεται η διατήρηση της αναγνώρισης. Η μισή ανάσα της ζωής του εργαστηρίου είναι για μας αυτές οι εξετάσεις. Στο παραμικρό λάθος μάς παίρνουν την άδεια. Δηλαδή, μας κλείνουν. Πρόκειται για ανθρώπινη διαδικασία που δεν επιτρέπει λάθος». Και τον καιρό αυτό μόνο για… τέτοια δεν είναι. Αφού το εργαστήριο όχι μόνο βγάζει τα έξοδά του αλλά δίνει και κέρδη στο ΟΑΚΑ. Και πέρα από αυτό είναι και η υπόθεση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, όπου πολλά στηρίζονται στο εργαστήριο. «Υπολογίζουμε να εισπράξουμε πάνω από 100 εκατ. αυτή τη χρονιά γιατί κλείσαμε συμφωνία και με τη Φίλιππο Ενωση για τον έλεγχο αλόγων και αναβατών. Επιπλέον άρχισαν να μας στέλνουν δείγματα και από το εξωτερικό, όπως συνέβη με το εφετεινό παγκόσμιο πρωτάθλημα του χάντμπολ που έγινε στο Κάιρο» είπε προς «Το Βήμα» ο διευθυντής-συντονιστής του ΟΑΚΑ κ. Γιώργος Χατζημανώλης. Ο οποίος παραδέχεται ότι το εργαστήριο έχει πρόβλημα με το προσωπικό, αφού έχουν κολλήσει στις διαδικασίες του ΑΣΕΠ οι προσλήψεις του επιστημονικού προσωπικού. «Αναγκαστήκαμε να γράψουμε ακόμη και στον Πρωθυπουργό για το θέμα» τονίζει.
Και είναι αλήθεια ότι το προσωπικό των έξι συνεργατών, που δεν είναι μάλιστα μόνιμοι (τρεις χημικοί, τρεις παρασκευάστριες), προσπαθεί να τα βγάλει πέρα δουλεύοντας κάτω από δύσκολες συνθήκες. Ο κ. Γεωργακόπουλος τονίζει: «Αν είχαμε επαρκή αριθμό συνεργατών, θα μπορούσαμε να κάνουμε ακόμη και τον έλεγχο των διοξινών που προκαλούνται από τη βιομηχανική δραστηριότητα και όχι μόνο. Η αγορά το 1997 του φασματομέτρου μάζας υψηλής διαχωριστικής ικανότητας μας παρέχει αυτή τη δυνατότητα. Αυτό το μηχάνημα στο Παγκόσμιο του 1997 εντόπισε τις δύο ρωσίδες αθλήτριες για χρήση της ουσίας στανοζόλης όταν με τα συμβατικά μέσα τα δείγματα θα ήταν αρνητικά γιατί οι συγκεντρώσεις ήταν μικρές».
Με ποιες διαδικασίες αποκλείεται το ανθρώπινο λάθος κατά τη διάρκεια της ανάλυσης ενός δείγματος;
«Είναι πολλές οι ασφαλιστικές δικλίδες. Βάζουμε το κύρος πάνω από την ταχύτητα. Και μην ξεχνάτε την ύπαρξη και του δεύτερου δείγματος, το οποίο εξασφαλίζει και το αδιάβλητο του ελέγχου. Είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε με τη διαδικασία της επιβεβαίωσης που κάνουμε ακόμη και προσφυγές στα δικαστήρια. Η εξέταση αρχίζει με το ένα πέμπτο των ούρων του πρώτου δείγματος. Αν παρατηρήσουμε κάτι ύποπτο, τότε προχωρούμε στην ανάλυση της υπόλοιπης ποσότητας των τεσσάρων πέμπτων».
Υπάρχει περίπτωση να δοθούν άλλα αποτελέσματα στο πρώτο δείγμα και άλλα στο δεύτερο;
«Επιστημονικά όχι. Πρόκειται για ακραία περίπτωση, οπότε πρέπει να κάνουμε εξωεργαστηριακή έρευνα. Με λίγα λόγια, πρέπει να προσφύγουμε στον εισαγγελέα γιατί προφανώς έχει συμβεί κάτι άλλο».
Ποιες είναι οι ουσίες – «φαντομάδες»
Η μάχη για την ανακάλυψη των ουσιών ντόπινγκ δεν είναι εύκολη καθώς η επιστήμη του ντόπινγκ πολλές φορές προηγείται αυτής του αντιντόπινγκ. Ο κ. Κώστας Γεωργακόπουλος δίνει το στίγμα δύο ουσιών, της αυξητικής ορμόνης και της ερυθροποιητίνης, που έχουν απασχολήσει πολύ τον κόσμο του αθλητισμού το τελευταίο διάστημα.
Ποιες ουσίες δεν ανιχνεύονται από τα σημερινά εργαστήρια και γιατί;
«Είναι δύο: η αυξητική ορμόνη και η ερυθροποιητίνη. Πρέπει να σας πω ότι η επιστήμη είναι πολύ κοντά στη λύση για την αυξητική ορμόνη γιατί ανιχνεύονται έμμεσοι δείκτες. Η ΔΟΕ και η Ευρωπαϊκή Ενωση χρηματοδότησαν ένα ερευνητικό πρόγραμμα ύψους 2 εκατ. δολαρίων. Η αυξητική ορμόνη ανιχνεύεται στο αίμα και μάλιστα σε μικρή ποσότητα μόλις δύο κυβικών εκατοστών. Αρα θα ξεπεραστούν τα θρησκευτικά προβλήματα που προβάλλονται τώρα. Η ερυθροποιητίνη είναι ενέσιμη ουσία που αυξάνει τα ερυθρά αιμοσφαίρια, άρα οι ποδηλάτες που κυρίως τη χρησιμοποιούν λαχανιάζουν λιγότερο αλλά υπάρχουν κίνδυνοι για θρόμβωση λόγω αφυδάτωσης. Ακόμη δεν υπάρχει φως για την ανίχνευσή της, αν και στον ποδηλατικό γύρο της Ιταλίας συμφώνησαν να αποκλείουν τους ποδηλάτες που έχουν αιματοκρίτη πάνω από 50, όπως συνέβη με τον Παντάνι».
Με τα συμπληρώματα διατροφής τι γίνεται;
«Είναι ένα άλλο ανοικτό θέμα. Τα συμπληρώματα διατροφής πωλούνται και στα σουπερμάρκετ και μπορεί να περιέχουν εφεδρίνη και καφεΐνη χωρίς να αναγράφεται στις ετικέτες. Υπάρχουν ακόμη οι ουσίες των συμπληρωμάτων διατροφής που έχουν αναβολική δράση και στις ΗΠΑ κάνουν πάταγο κυρίως στα γυμναστήρια των “μποντιμπιλντεράδων”».
