” Κυβερνήσεις συνασπισμού αλλά… χωρίς το ΚΚΕ “
Πάνω από το τζάκι του σαλονιού δεσπόζει μια ελαιογραφία με έναν αντάρτη. Από κάτω, διάφορα αντικείμενα. Ενα θαυμάσιο σκίτσο του Κώστα Μητρόπουλου με δυο γιατρούς να διαγιγνώσκουν… «ανεύρυσμα της δεξιάς(!) κοιλιακής αορτής» και τον «ασθενή» Χαρίλαο Φλωράκη να τους λέει: «Διαγράψτε το»! Δίπλα, ένα ενθύμιο με τη μορφή του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα και πιο πέρα μια μικροσκοπική προτομή του Ιωσήφ Στάλιν. Πάντα καλόκαρδος και φιλόξενος οικοδεσπότης ο ένοικος της οδού Πυθίας 6 στο Χαλάνδρι, μας ξεπροβοδίζει δείχνοντάς μας τον διακόπτη για το φως της σκάλας «εκεί αριστερά». «Ολα… αριστερά είναι εδώ μέσα;» αστειευόμαστε. «Ολα!» μας λέει και μας αποχαιρετά χαμογελώντας. Ο ιστορικός ηγέτης του ΚΚΕ κ. Χ. Φλωράκης βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος με το προσφάτως εκδοθέν βιβλίο Χαρίλαος Φλωράκης και Λαϊκό Κίνημα. Αρνείται ωστόσο ότι αποτελεί ο ίδιος… «πολιτική είδηση»: «Ούτε το επιδίωξα ούτε το επιδιώκω. Αυτό που επιδιώκω είναι να κάνω το καθήκον μου σαν κομμουνιστής» μας λέει στη συνέντευξη που ακολουθεί. Μιλάει για το βιβλίο του: «Το βιβλίο που γράφτηκε από τον Θεοχαράτο είμαι εγώ» επισημαίνει με νόημα· και αποσαφηνίζει ότι «στόχος του δεν είναι να γράψει την ιστορία του ΚΚΕ, αλλά να σκιαγραφήσει την πορεία του λαϊκού κινήματος ώστε να προκαλέσει το ενδιαφέρον». Αρνείται ότι υπάρχουν «ευαίσθητες πλευρές» της ιστορίας του κόμματος με τις οποίες δεν καταπιάνεται σε αυτό και σημειώνει ότι «ανακαλύπτουν την Αμερική όσοι θριαμβολογούν ότι φέρνουν στο φως άγνωστα δήθεν στοιχεία για τον Ζαχαριάδη»… Για το ’89 μάς προτρέπει να «κάνουμε λίγο υπομονή» ώσπου να κυκλοφορήσει ο δεύτερος τόμος του βιβλίου του και απορρίπτει κατηγορηματικά τις ερμηνείες των δηλώσεών του περί «κυβερνήσεων συνασπισμού» (και με το ΚΚΕ) δηλώνοντας: «Να αποτελέσει το ΚΚΕ φτερούγα σε μια κυβέρνηση του ΠαΣοΚ ή της ΝΔ; Αυτά είναι αστεία πράγματα…». Μιλάει για τα «γκεσέμια του δικομματισμού» και δεν διστάζει να προειδοποιήσει ότι «αν και πάλι παγιδευτεί, θα έχει και ο λαός τις ευθύνες του»! Και καταθέτει τις προϋποθέσεις στήριξης από το κόμμα του των υποψήφιων δημάρχων υπογραμμίζοντας ότι πρέπει «να είναι τίμιοι και να ‘χουν πλεμόνια»!
– Το ταξίδι του Πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον ολοκληρώθηκε. Πώς κρίνετε τη συνάντησή του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ και τα αποτελέσματά της;
«Παρακολούθησα τη συνέντευξη του κ. Σημίτη μετά τη συνάντησή του με τον κ. Μπους και ακούγοντας αυτά που έλεγε απαντώντας στα σχετικά ερωτήματα των δημοσιογράφων μου ήρθε στο μυαλό αυτό που λέει ο λαός: “Αλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε”. Πολλά είπε ο κ. Σημίτης, δεν είπε όμως τίποτε για τα καίρια εθνικά προβλήματα που υπάρχουν. Η συνάντηση αυτή επιβεβαιώνει τη θέση του ΚΚΕ για τον ρόλο των ΗΠΑ και την πολιτική που ακολουθεί η ελληνική κυβέρνηση. Περίμενα να ακούσω και τον κ. Μπους μαζί με τον κ. Σημίτη ή έπειτα από αυτόν, όπως συμβαίνει σε παρόμοιες περιπτώσεις. Φυσικά ο κ. Μπους ούτε φάνηκε ούτε ακούστηκε. Είναι και αυτό ένα δείγμα του τι σόι ισοτιμία υπάρχει, όπως ισχυρίζεται ο κ. Σημίτης. Και επιβεβαιώνει ότι το κουμάντο στη χώρα μας το έχουν οι ΗΠΑ και λογαριασμό δεν δίνουν σε κανέναν.
Το μόνο καινούργιο που πρόσθεσε ο κ. Σημίτης είναι η επίσημη διακήρυξή του ότι οι ΗΠΑ αποτελούν παράγοντα ειρήνης στα Βαλκάνια και η ανάγκη παραμονής τους στην περιοχή. Η συνάντηση του κ. Μπους με τον κ. Ετζεβίτ θα αποκαλύψει αυτά που απέφυγε να πει ο κ. Σημίτης».
– Αν και εκτός της ενεργού πολιτικής με την έννοια της καθημερινής ενασχόλησης, των κομματικών καθηκόντων κτλ. , βρεθήκατε προσφάτως στο επίκεντρο του πολιτικού ενδιαφέροντος, κυρίως λόγω του βιβλίου σας, αλλά και λόγω των δηλώσεών σας περί «κυβερνήσεων συνασπισμού». Πώς τα… καταφέρνετε να αποτελείτε πάντα «πολιτική είδηση»;
«Δεν γνωρίζω ότι αποτελώ είδηση. Αυτό ούτε το επιδίωξα ούτε το επιδιώκω. Εκείνο που εγώ επιδίωξα και το επιδιώκω είναι να κάνω το καθήκον μου σαν κομμουνιστής, μέλος του ΚΚΕ. Αν τώρα ορισμένοι καλοθελητές αρπάζουν μια λέξη και τη στολίζουν με διάφορα εφευρήματα όπως “αν το ρήμα που χρησιμοποίησε ο Φλωράκης ήταν το πρώτο πρόσωπο του πληθυντικού ή το τρίτο” ή “τι εννοούσε λέγοντας αυτό και το άλλο” κτλ… Νομίζω ότι χρέος έχετε εσείς να απαντήσετε αν αυτά αποτελούν είδηση. Εγώ εκείνο που έχω να πω είναι τούτο: αυτή η τακτική βρίσκεται στα πλαίσια της πολιτικής αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης, που ζητάει εργασία, παιδεία, πρόνοια κ.ά.».
– Προτού έρθουμε στο θέμα των «κυβερνήσεων συνασπισμού», στο οποίο αναφέρεστε, θα ήθελα να μιλήσουμε για το βιβλίο. Η κυκλοφορία του πώς πάει;
«Απ’ ό,τι ακούω, έφυγε και η δεύτερη έκδοση και τυπώνονται πια από την Τυποεκδοτική άλλες 20.000 βιβλία παρά το γεγονός ότι πολεμιέται με αθέμιτα μέσα. Αυτό, ομολογώ, με γεμίζει συγκίνηση, γιατί η μοναδική φιλοδοξία μου ήταν και παραμένει να φτάσει το βιβλίο αυτό στα χέρια της νεολαίας, ώστε να της κεντρίσει το ενδιαφέρον και να γνωρίσει τις πραγματικές πλευρές της ιστορίας του λαϊκού κινήματος. Να μάθει για τα οράματα και τα πάθια των παππούδων της.
Ξέρετε πως η ιστορία αυτής της περιόδου στηρίζεται, κυρίως, στα στοιχεία των νικητών του Εμφυλίου πράγμα που είναι και άδικο και αντιιστορικό. Ακόμα και μερικοί από εκείνους που ασχολήθηκαν με την περίοδο αυτή και προέρχονται από την πλευρά των ηττημένων μετέφεραν στα γραπτά τους πολλές εμπάθειες και πολλές ανακρίβειες, επειδή συγκρούστηκαν ιδεολογικά με την επίσημη γραμμή του Κόμματος.
Για όλους αυτούς τους λόγους νομίζω ότι πρέπει οι νεότεροι να διαβάσουν το βιβλίο με το οποίο αναιρούνται ή ανασκευάζονται προκαταλήψεις, διαβολές και μύθοι».
– Κυκλοφορεί και άλλο ένα βιβλίο που σας αφορά. Εκείνο της δημοσιογράφου Αννας Παναγιωταρέα από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Πώς σας φάνηκε το τελικό αποτέλεσμα;
«Ακούστε, έχω μιλήσει με πολλούς ανθρώπους, συντρόφους, φίλους, ακόμα και πολιτικούς αντιπάλους. Ποτέ δεν δίσταζα να τους λέω τις απόψεις μου για κάθε ζήτημα που με ρωτούσαν. Εχω κάνει εκατοντάδες αφηγήσεις γύρω από τα γεγονότα που έζησα. Και θα μπορούσε ο καθένας να γράψει και ένα βιβλίο. Η ερώτησή σου μου θυμίζει τη γνωστή ρήση του σατιρικού Λασκαράτου. Ο Λασκαράτος λοιπόν μιλώντας για το έργο του Οι στοχασμοί είπε: “Κάθε άλλο μου σύγγραμμα είναι απλώς σύγγραμμα. Οι στοχασμοί μου όμως είμαι εγώ”. Παραφράζοντας αυτή τη ρήση θα μπορούσα να πω κι εγώ πως όλες μου οι αφηγήσεις είναι απλώς και μόνον αφηγήσεις. Το βιβλίο που γράφτηκε από τον Θεοχαράτο είμαι εγώ! Γιατί έγινε με τη συνεργασία μου, γιατί το διάβασα τρεις φορές σε δοκίμια αράδα αράδα και γιατί έχει την έγκρισή μου».
– Πώς ερμηνεύετε το γεγονός ότι σήμερα, ενώ βιώνουμε το «τέλος της Ιστορίας» που ουδέποτε βεβαίως τελείωσε , προκύπτει ξαφνικά ένα τόσο μεγάλο ενδιαφέρον, όχι μόνο δημοσιογραφικό αλλά και πολιτικό εν γένει, για τη δράση ενός «αμετανόητου» κομμουνιστή και ενός κινήματος ολόκληρου;
«Και βέβαια δεν τελείωσε η Ιστορία, και ούτε πρόκειται να τελειώσει, όπως ισχυρίζονται οι λογής λογής εκπρόσωποι της αντεπανάστασης. Και βέβαια η Ιστορία ετοιμάζει εκπλήξεις σε όλους εκείνους που της εκφωνούν επιτάφιο. Οσο αντεπαναστατική όμως και αν είναι η σημερινή συγκυρία, μέσα στη λαϊκή συνείδηση ακτινοβολεί η πεισματική προσπάθεια των κομμουνιστών να αλλάξουν τον κόσμο. Ολόκληρος ο 20ός αιώνας έχει σφραγιστεί από τη δράση του εργατικού κινήματος διεθνώς αλλά και στη χώρα μας. Τι τα θέλετε, η επιρροή των κομμουνιστών είναι αποφασιστική και μεγαλύτερη από την εκλογική τους δύναμη. Διότι η μεν επιρροή τους έχει βαθιές ρίζες στην Ιστορία, η δε εκλογική τους δύναμη είναι η αρνητική συνισταμένη πολλών πραγμάτων: του καλπονοθευτικού εκλογικού νόμου, των πελατειακών σχέσεων, του δικομματισμού, της ασίγαστης και εκκωφαντικής προπαγάνδας, των πολωτικών σχεδιασμών κτλ., κτλ. Κοντολογίς: οι κομμουνιστές έχουν θέσεις, και οι θέσεις τους υπολογίζονται από φίλους και αντιπάλους».
– Υπάρχει βεβαίως μια άποψη που λέει ότι «υπήρχαν πράγματα που ο Χαρίλαος δεν θέλησε να αγγίξει στο βιβλίο του» και εννοούν κυρίως κάποιες ευαίσθητες πλευρές της ιστορίας του ΚΚΕ, οι οποίες δεν έχουν φωτιστεί αρκούντως προς το παρόν τουλάχιστον…
«Δεν ξέρω τι ακριβώς εννοούν και για ποια πράγματα θα ήθελαν να μιλήσω. Στόχος του βιβλίου δεν είναι να γράψει την ιστορία του ΚΚΕ αλλά να σκιαγραφήσει την πορεία του λαϊκού κινήματος ώστε να προκαλέσει το ενδιαφέρον για την ιστορία και τους αγώνες του λαού μας. Αλλά και αυτά που αναφέρετε ως “ευαίσθητες πλευρές της ιστορίας του ΚΚΕ” αναφέρονται στο βιβλίο.
Η 7η Ολομέλεια του 1950 και η ρήξη στην 3η Συνδιάσκεψη, και η κρίση στην 5η και 6η Ολομέλεια με την αντικατάσταση του Ζαχαριάδη, και τα γεγονότα στην Τασκένδη και οι λαθεμένες 7η και 8η Ολομέλειες του 1957 και 1958, και οι υπερβολές που έγιναν στο όνομα της πάταξης της προσωπολατρίας, και το λαθεμένο 8ο Συνέδριο του 1961 και οι Ολομέλειες που ακολούθησαν, και η διάσπαση του 1968.
Στο κάτω κάτω όλα αυτά είναι γνωστά, εμείς πρώτοι και τα κρίναμε και τα δημοσιοποιήσαμε. Ανακαλύπτουν την Αμερική όσοι θριαμβολογούν ότι φέρνουν στο φως άγνωστα δήθεν στοιχεία για τον Ζαχαριάδη, όπως γίνεται αυτές τις μέρες και μάλιστα στα πλαίσια μιας γενικότερης ενορχήστρωσης κατά του παρελθόντος του ΚΚΕ».
– Γιατί επιλέξατε με τον συγγραφέα του βιβλίου κ. Χρ. Θεοχαράτο το δοκιμιακό στυλ παράθεσης των γεγονότων, των ντοκουμέντων, αλλά και των προσωπικών μαρτυριών σας; Σας θυμίζω σχετικά και την επισήμανση του ιστορικού κ. Σπ. Ασδραχά στην παρουσίαση του βιβλίου, ο οποίος είπε ότι «κρίμα που δεν μιλήσατε πολύ για όλα αυτά και κρίμα που δεν ρωτηθήκατε πιο επίμονα».
«Εκείνο που ήθελα εγώ και ο Θεοχαράτος ήταν να δοθεί στους νεότερους η πορεία του λαϊκού κινήματος και όχι η βιογραφία μου. Ο δοκιμιακός τρόπος που λέτε, όσο αυτός είναι, βγήκε μέσα από τη δουλειά που έκανε ο Χρήστος από την έρευνα και από τη σύνθεση των στοιχείων που συγκέντρωσε, στη βάση των οποίων έρχομαι εγώ να καταθέσω τη δική μου μαρτυρία, τη δική μου επισήμανση, τη δική μου γνώμη.
Τώρα, σχετικά με την επισήμανση του Σπύρου Ασδραχά, τη βρίσκω ενδιαφέρουσα, πολύ περισσότερο που προέρχεται από έναν άνθρωπο ειδικό. Και θέλω να πιστεύω ότι θα βοηθήσει με την πείρα και τις γνώσεις του για ένα ιστορικό δοκίμιο».
– Θεωρείτε ότι ο δικομματισμός βρίσκεται σε αδιέξοδο; Σας θυμίζω ότι στις εκλογές του Απριλίου 2000 το ΠαΣοΚ και η ΝΔ συγκέντρωσαν μαζί ποσοστό 86,5%…
«Το ότι πράγματι συγκέντρωναν αυτό το ποσοστό είναι η μια απάντηση, είναι η διαπίστωση. Υπάρχει όμως και ένα άλλο ερώτημα: Γιατί συγκέντρωσαν αυτό το ποσοστό; Κι εδώ τα “γιατί” είναι πολλά…
Γιατί ο εκλογικός νόμος προσφέρεται για πόλωση, αφού δεν υπάρχει ισοδυναμία της ψήφου. Γιατί οι πελατειακές σχέσεις εγκλωβίζουν εκατομμύρια εκλογείς. Γιατί το κράτος δεν είναι ουδέτερο, αλλά πρακτορείο του δικομματισμού. Γιατί η διαπλοκή έχει καταστήσει τα περισσότερα ΜΜΕ φερέφωνα της εξουσίας. Γιατί με τις χαριστικές παροχές (διορισμοί, δάνεια, άδειες, νομιμοποιήσεις, μίζες κ.ά.) η εξουσία έχει καταστήσει συνένοχο το 35%, τουλάχιστον, του ελληνικού λαού. Γιατί η ανεργία και ο φόβος της απόλυσης παραλύει τα αγωνιστικά αντανακλαστικά των εργαζομένων. Γιατί η έντεχνα διατηρούμενη κρίση οδηγεί τις μάζες σε συντηρητικότερες θέσεις. Γιατί ο ιμπεριαλισμός με τη διατηρούμενη κρίση στην Κύπρο και στο Αιγαίο και με την απειλή της αποσταθεροποίησης βοηθάει την πόλωση. Γιατί η πλουτοκρατία διαθέτει κάθε φορά αστρονομικά ποσά για να επηρεάζει τα εκλογικά αποτελέσματα. Δίχως όλα αυτά και άλλα πολλά , τα δύο κόμματα που αναφέρεστε δεν θα συγκέντρωναν αυτό το ποσοστό και ο δικομματισμός θα είχε ξοφλήσει…».
– Πώς βλέπετε να εξελίσσεται αυτή η κατάσταση, παίρνοντας αφορμή και από την πόλωση που επιχειρείται, την «πρακτορολογία» κτλ.;
«Η συνταγή είναι γνωστή και δοκιμασμένη: όσο τα προβλήματα του λαού θα οξύνονται τόσο η πρακτορολογία θα διογκώνεται, ώστε να αποπροσανατολίζεται ο λαός από τα πραγματικά του προβλήματα. Και όσο η κυβέρνηση θα ενδίδει στις αξιώσεις των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ τόσο θα αναμοχλεύεται το παρελθόν για να επικαλύπτει το παρόν και το μέλλον. Ακόμα και όταν λένε μια αλήθεια, αυτή είναι ανακατεμένη με χιλιάδες ψέματα, ανάλογα με τους σκοπούς που θέλουν να εξυπηρετήσουν.
Από αυτή την άποψη προβλέπω ότι η δυσοσμία θα κατακαλύψει σύντομα τη χώρα. Το ερώτημα είναι, άρα, αν και πάλι θα παγιδευτεί ο λαός στα προπαγανδιστικά τεχνάσματα της Νέας Τάξης, της ολιγαρχίας και των πολιτικών εκπροσώπων της ή αν θα δώσει την πρέπουσα απάντηση στα γκεσέμια του δικομματισμού.
Αν και πάλι παγιδευτεί, θα έχει και ο λαός τις ευθύνες του, και αυτό το υπογραμμίζω με έμφαση, γιατί στις μεγάλες κρίσεις και ο τελευταίος πολίτης οφείλει να αναλαμβάνει τις ευθύνες που του αναλογούν. Διότι, παρά τις στρεβλώσεις των κανόνων της δημοκρατίας, η ψήφος εξακολουθεί να αποτελεί πολιτική πράξη».
– Προοπτική συμμαχιών του ΚΚΕ στις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές βλέπετε; και με ποιους;
«Ακούστε, ακούστε: Σήμερα οι δημοτικοί άρχοντες και πόρους διαχειρίζονται, από τους φόρος κυρίως των τοπικών κοινωνιών, και εξουσία ασκούν. Και μας ενδιαφέρει φυσικά προς ποια κατεύθυνση γίνεται και η διαχείριση των πόρων και η άσκηση της εξουσίας. Κοντολογίς οι κομμουνιστές θα στηρίξουν υποψηφίους που: πρώτον, αντιστέκονται στην εγχώρια και διεθνή Νέα Τάξη· δεύτερον, αρνούνται να υποκαταστήσουν την πολιτική με τους χυδαίους νόμους της αγοράς· τρίτον, αγωνίζονται εναντίον του πνεύματος υποταγής της χώρας μας και της κοινωνίας μας σε ξένα κέντρα· τέταρτον, διαθέτουν φιλολαϊκά προγράμματα για τους δήμους τους· και, πέμπτον, εναντιώνονται ανοιχτά στην ευρωλαγνεία και στον ατλαντισμό.
Αν υπάρξουν τέτοιοι υποψήφιοι, να είσαι βέβαιος ότι θα τους στηρίξουμε και μάλιστα χωρίς να χρειάζονται συμμαχίες και συνεργασίες. Αλλωστε μέσα στη λογική του Μετώπου είναι και η συμπόρευση με τέτοιες προσωπικότητες, γιατί εμείς θέλουμε άξιους δημάρχους! Και προπαντός να είναι τίμιοι άνθρωποι και να ‘χουν πλεμόνια!».
«Θα μιλήσω για το ’89 στον δεύτερο τόμο»
– Αλήθεια, πώς είδατε τις παρουσίες πολιτικών αντιπάλων σας στην παρουσίαση του βιβλίου σας στην Παλαιά Βουλή; Και ιδίως πολιτικών με τους οποίους η συμμαχία το 1989 στάθηκε αφορμή επικριτικών σχολίων και επιθέσεων είτε εις βάρος του ενιαίου τότε ΣΥΝ, όπου συμμετείχε το ΚΚΕ, είτε και εναντίον σας προσωπικώς ως προέδρου τότε του ΣΥΝ;
«Για μένα όλες οι παρουσίες, είτε πολιτικών φίλων είτε πολιτικών αντιπάλων είτε απλών ανθρώπων, ήταν τιμητικές. Απ’ όσο γνωρίζω, το κάλεσμα στην παρουσίαση του βιβλίου ήταν πλατύ. Προσκλήσεις στάλθηκαν σε όλα τα κόμματα και σε προσωπικότητες και της ΝΔ και του ΠαΣοΚ και του ΣΥΝ και του ΔΗΚΚΙ. Γιατί λοιπόν δεν με ρωτάτε πώς είδα την παρουσία εκεί, όχι μόνο του κ. Μητσοτάκη και του κ. Τζαννετάκη, αλλά και του κ. Κρητικού και του κ. Λαλιώτη και του κ. Κουβέλη; Και αν είχαν έρθει ο κ. Κακλαμάνης και ο κ. Βενιζέλος, θα με ρωτούσατε και γι’ αυτούς; Βεβαιότατα όχι.
Και τώρα επί της ουσίας: Ευχαριστώ όσους κλήθηκαν και παραβρέθηκαν κατά την παρουσίαση, όπως ευχαριστώ και όσους κλήθηκαν και δεν παραβρέθηκαν λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεών τους. Οσο για το 1989, κάντε λίγο υπομονή. Ο δεύτερος τόμος ετοιμάζεται, και την απάντηση δεν θα την πάρετε από μένα αλλά από τα πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων, από τα πρακτικά της Προεδρίας της Δημοκρατίας, από τα πρακτικά του Ενιαίου Συνασπισμού και από πολλά άλλα επίσημα κείμενα!».
– Με τις αναφορές σας περί «κυβερνήσεων συνασπισμού» τι εννοούσατε; Ομολογώ ότι ξαφνιάσατε…
«Γιατί σας ξάφνιασα; Τι είπα που σας φάνηκε περίεργο; Περίεργο είναι το γεγονός ότι ορισμένες δυνάμεις της κυρίαρχης τάξης αναζητούν τρόπους να απεγκλωβιστούν από τη σημερινή δικομματική λειτουργία, από το πότε ο ένας και πότε ο άλλος; ή η συνεργασία του ενός κόμματος με φτερούγες από άλλες πολιτικές κινήσεις; Δηλαδή στη θέση της μονοκομματικής κυβέρνησης να υπάρξει μια κυβέρνηση συνασπισμού ή συνεργασίας. Να στηθεί ένας τρίτος αστικός πόλος. Είναι ένας δοκιμασμένος τρόπος σε πολλές χώρες της Ευρώπης προκειμένου να βρουν μια άλλη λύση από τον δικομματισμό. Αυτή η τυχόν εξέλιξη δεν έχει καμιά σχέση με τον στόχο του ΚΚΕ που βάζει η συμμαχία των αντιιμπεριαλιστικών δημοκρατικών δυνάμεων».
– Για ποια κόμματα μιλούσατε;
«Για ποια… Μα γι’ αυτά που είναι σήμερα στον δικομματισμό».
– Οτι αποκλειστικά αυτά νοιάζονται για μια κυβέρνηση συνασπισμού…
«Ε, βέβαια, γι’ αυτά, μα γι’ αυτά, μανούλα μου!».
– Μα είπατε «όλοι». Αν το ‘χει ανάγκη ο τόπος ή αν αγαπούν τον τόπο κάπως έτσι τέλος πάντων…
«Είναι άλλο ερώτημα αυτό. Βεβαίως είπα με όλους που αγαπούν τον τόπο και τα ρέστα. Το ‘πα. Αλλά εδώ ποια είναι η υπόθεση: μιλούσαμε για το ποια είναι τα κόμματα στον δικομματισμό. Είναι το ΠαΣοΚ και η ΝΔ. Πες ότι γίνονται εκλογές και κανένα από αυτά δεν έχει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία ή κι αν έχει, για λόγους δικούς του, κομματικούς όπως το ΠαΣοΚ εγώ σου λέω και να πάρει κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί να αποταθεί, ξέρω κι εγώ, είτε στον… αυτόν, τον δήμαρχο της Αθήνας που έχει το κόμμα, είτε στον Συνασπισμό και να πει “ελάτε να κάνουμε κυβέρνηση”. Δεν μπορούσα εγώ να πω “φτερούγα από ‘δώ, φτερούγα από ‘κεί” και να εννοούσα και το Κομμουνιστικό Κόμμα. Και πιάστηκαν από τη λέξη που είπα “θα πάμε” και δεν είπα “θα πάνε”. Μα έτσι λέμε, μωρέ, να πάρει ο διάολος…
Οταν λέω “θα πάμε” δεν εννοώ ότι είμαστε κι εμείς. Εννοώ η κατάσταση, εδώ που ζούμε. Κάτι τέτοια πράγματα. Τους έδωκα εξήγηση, τίποτα αυτοί, το βιολί τους. Γιατί το βιολί τους άλλο είναι. Θέλουν να παρουσιάσουν ότι εγώ έχω μια διαφορετική πολιτική. Ακουσε να σου πω: όλη τους η προσπάθεια είναι πώς θα πλήξουν το Κομμουνιστικό Κόμμα. Γιατί ξέρουν ότι είναι κι ο μόνος αξιόλογος αντίπαλος».
– Δηλαδή θέλετε να πείτε ότι δεν εννοούσατε και το ΚΚΕ;
«Σε τι πράγμα να εννοώ το ΚΚΕ; Στο να αποτελέσει το ΚΚΕ φτερούγα σε μια κυβέρνηση του ΠαΣοΚ ή της ΝΔ; Αυτά είναι αστεία πράγματα και σκόπιμη διαστρέβλωση. Η πολιτική συμμαχιών του ΚΚΕ και της συνεργασίας με άλλες πολιτικές δυνάμεις είναι παλιά όσο και το ΚΚΕ. Η εφαρμογή της όμως προϋποθέτει ένα ελάχιστο κοινό πρόγραμμα. Και σήμερα το ΚΚΕ επιδιώκει μια τέτοια συμμαχία στη βάση ενός ελάχιστου προγράμματος. Αυτό οφείλει να είναι πρόγραμμα εθνικής κυριαρχίας αλλά και λαϊκής κυριαρχίας και άρα να αναθεωρεί άρδην τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ενωση και να θέτει φραγμούς στην εγχώρια νέα τάξη και στους χυδαίους νόμους της αγοράς, οι οποίοι έχουν πια θεοποιηθεί. Αν υπάρχουν κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που επιθυμούν να αντισταθούν σε όλα αυτά και να βάλουν τη χώρα σε μια τροχιά απαγκίστρωσης από το σημερινό καθεστώς υποταγής, είμαι βέβαιος ότι το ΚΚΕ θα συμπράξει μαζί τους».
