Στριμωγμένοι σε μια κάψουλα διαμέτρου 5 μέτρων, ένας καναδός και τρεις αμερικανοί αστροναύτες ετοιμάζονται να περάσουν πίσω από τη Σελήνη και να φθάσουν λίγο αργότερα, στην πιο μακρινή απόσταση που έχει ταξιδέψει ποτέ άνθρωπος.
Η αποστολή Artemis II, που εκτόξευσε η NASA την περασμένη Πέμπτη, είναι η τελική πρόβα πριν επιστρέψουν οι ΗΠΑ στην επιφάνεια της Σελήνης, κάτι που σχεδιάζεται για το 2028, έπειτα από σημαντικές καθυστερήσεις. Ο Τζάρεντ Αϊζακμαν, δισεκατομμυριούχος φίλος του Ίλον Μασκ και νέος διοικητής της NASA, δεσμεύτηκε ότι οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε προσσελήνωση και θα θέσουν τις βάσεις για έναν μόνιμο σεληνιακό σταθμό, πριν φθάσει στο φεγγάρι η Κίνα, το 2030.
Η ιστορική εκτόξευση που συγκέντρωσε 400.000 θεατές στη Φλόριντα
Περίπου 400.000 άνθρωποι εκτιμάται ότι είχαν συρρεύσει στις ακτές της Φλόριντα, για να παρακολουθήσουν την ιστορική εκτόξευση. Η κάψουλα Orion περίμενε τοποθετημένη στην κορυφή του πορτοκαλί πυραύλου SLS, του μεγαλύτερου που έχει χρησιμοποιήσει μέχρι σήμερα η NASA, με ύψος 98 μέτρα. «Εδώ Τζέρεμι, αναχωρούμε εκ μέρους όλης της ανθρωπότητας», είπε λίγο πριν από την πυροδότηση, ο καναδός Τζέρεμι Χάνσεν, ο οποίος συνταξιδεύει στην περιπέτεια με τους αμερικανούς συναδέλφους του Ριντ Ουάισμαν, Βίκτορ Γκλόβερ και Κριστίνα Κοχ.
NASA/Handout via REUTERS
Χρειάστηκαν λίγα λεπτά για να βγει το σκάφος από την ατμόσφαιρα και να ξεκινήσει μια αποστολή 10 ημερών, η οποία θα πετάξει πίσω από τη Σελήνη, πριν επιστρέψει στη Γη. Είναι η πρώτη φορά από το 1972, όταν τερματίστηκε το πρόγραμμα Apollo, που άνθρωποι ταξιδεύουν πέρα από τη γήινη τροχιά (στην αρχαιοελληνική μυθολογία, η Άρτεμις ήταν αδελφή του Απόλλωνα). Η σπουδαιότητα της αποστολής δεν επισκιάζεται από τη βλάβη που εμφανίστηκε στην τουαλέτα, λίγες ώρες μετά την αναχώρηση, όταν διαπιστώθηκε πως δε λειτουργούσε το σύστημα αναρρόφησης ούρων. Και πάλι, όμως, οι αστροναύτες του Apollo δεν είχαν καν τουαλέτα και έκαναν την ανάγκη τους σε σακούλες. Είναι μια βελτίωση.
Η NASA προχωρά σε ριζικές αλλαγές για τη σεληνιακή βάση
Η εκτόξευση ήρθε λίγες ημέρες αφότου η NASA προχώρησε σε ανατρεπτικές αλλαγές του προγράμματος Artemis. Μεταξύ άλλων, η υπηρεσία θα δαπανήσει 20 δισ. δολάρια για την κατασκευή μιας σεληνιακής βάσης, που θα τροφοδοτείται από πυρηνικό αντιδραστήρα. Για να συμβεί αυτό, η ΝASA ακυρώνει το σχέδιο του Lunar Gateway, ενός μικρού διαστημικού σταθμού, που θα κινείτο σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη και θα χρησίμευε ως εργαστήριο και ως ενδιάμεσος σταθμός για τα πληρώματα που ταξιδεύουν από και προς το φεγγάρι.
Πυρηνική ενέργεια, drones και η κούρσα της Σελήνης με την Κίνα
Η NASA ανακοίνωσε ακόμα ότι σχεδιάζει να εκτοξεύσει το 2028 το Skyfall, το πρώτο διαστημικό σκάφος που θα κινείται με πυρηνικό αντιδραστήρα, το οποίο θα μεταφέρει μια τριάδα μικρών ελικοφόρων drones, τα οποία θα εξερευνήσουν τον Άρη και θα ανοίξουν τον δρόμο για μια αποστολή ανθρώπων τη δεκαετία του 2030.
Στην πυρηνική ενέργεια, σχεδιάζεται να βασιστεί και η βάση που σχεδιάζει η Κίνα, με βοήθεια από τη Ρωσία. Και οι τρεις χώρες στοχεύουν τον νότιο πόλο της Σελήνης, όπου πιστεύεται ότι κρύβονται μεγάλες ποσότητες πάγου – ένας πολύτιμος φυσικός πόρος, που μπορεί να γίνει πόσιμο νερό ή να μετατραπεί σε οξυγόνο και καύσιμα για τη μελλοντική «σεληνιακή οικονομία».
Το Artemis II είναι μια επανάληψη της δοκιμαστικής αποστολής Artemis I που πραγματοποιήθηκε το 2022 χωρίς πλήρωμα. Μετά την εκτόξευσή του την Πέμπτη, το Orion ήταν προγραμματισμένο να παραμείνει μέχρι την Παρασκευή σε τροχιά γύρω από τη Γη προκειμένου το πλήρωμα να πραγματοποιήσει ελέγχους στα συστήματα υποστήριξης ζωής, προώθησης, πλοήγησης και επικοινωνίας. Στη συνέχεια, εφόσον όλα είχαν πάει καλά, το σκάφος θα πυροδοτούσε τον κινητήρα του για να ξεκινήσει το ταξίδι προς τη Σελήνη.
Από την κάψουλα Orion στην αθέατη πλευρά της Σελήνης
Πιθανότατα σήμερα, το Orion θα πετάει πάνω από την αθέατη πλευρά του φεγγαριού και θα βρεθεί σε απόσταση 407.000 χιλιομέτρων από τη Γη, ξεπερνώντας κατά μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα το ρεκόρ που κατέχει η αποστολή Apollo 13 από το 1970. Για διάστημα 30-40 λεπτών το σκάφος θα χάσει την επικοινωνία με τη Γη λόγω απώλειας οπτικής επαφής.
Το Orion θα μείνει σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη για έξι με επτά ημέρες πριν πάρει τον δρόμο προς τη Γη. Το ταξίδι της επιστροφής θα διαρκέσει περίπου τρεις με τέσσερις ημέρες. Το σκάφος θα απορρίψει κάποια υποσυστήματα πριν βουτήξει στην ατμόσφαιρα, με ταχύτητα άνω των 40.000 χιλιομέτρων την ώρα. Θα πέσει τελικά με αλεξίπτωτο στον Ατλαντικό, όπου θα περιμένουν με ειδικά πλοία οι ομάδες ανάκτησης.
Το επόμενο βήμα για το πρόγραμμα Artemis εξαρτάται από τη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα. To σχέδιο προβλέπει ότι στις επόμενες αποστολές, οι αστροναύτες θα αναχωρούν από τη Γη με το Orion, αλλά στη συνέχεια θα μετεπιβιβάζονται σε ένα εμπορικό σκάφος, για την τελική κάθοδο στην επιφάνεια του φεγγαριού.
Προκλήσεις και καθυστερήσεις: Ποιο σκάφος θα φτάσει πρώτο στο φεγγάρι;
Όπως ανέφερε τον περασμένο μήνα ο γενικός επιθεωρητής της NASA, η SpaceX του ‘Ιλον Μασκ, η οποία έχει αναλάβει να αναπτύξει μια σεληνάκατο, έχει ήδη αργήσει δύο χρόνια. Το σκάφος θα είναι μια τροποποιημένη βερσιόν του Starship, του μεγαλύτερου πυραύλου όλων των εποχών, ο οποίος όμως έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα μόνο σύντομες υποτροχιακές πτήσεις. Την ίδια ώρα, μια δεύτερη σεληνάκατος, σχεδιασμένη από την Blue Origin του Τζεφ Μπέζος, αντιμετωπίζει και αυτή μεγάλες τεχνικές προκλήσεις και έχει παρουσιαστεί μόνο ως σχέδιο. Στα τέλη Μαρτίου, η υπηρεσιακή αναπληρώτρια διευθύντρια της NASA, Λόρι Γκλέιζ, δήλωσε ότι στην επόμενη αποστολή, Artemis III, η οποία θα είναι μια ρομποτική δοκιμή σύνδεσης του Orion με τη σεληνάκατο, θα χρησιμοποιηθεί «όποιο σκάφος είναι έτοιμο πρώτο».
Αναλυτές σχολιάζουν ότι τα τεχνικά εμπόδια παραμένουν σημαντικά, προκειμένου να πατήσουν ξανά οι Αμερικανοί στο φεγγάρι με το Artemis ΙV το 2028. Το ενδεχόμενο να τους προλάβουν οι Κινέζοι είναι μικρό, αλλά υπαρκτό.
«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έναν πραγματικό γεωπολιτικό αντίπαλο, που αμφισβητεί την αμερικανική ηγεσία στο ανώτερο πεδίο του Διαστήματος», είχε παραδεχτεί ο διοικητής της NASA, λίγες ημέρες πριν από την εκτόξευση. Δεσμεύτηκε όμως ότι η υπηρεσία του θα πετύχει για ακόμα μία φορά το σχεδόν ακατόρθωτο, να επιστρέψει στη Σελήνη, πριν από το τέλος της θητείας του προέδρου Τραμπ, να χτίσει μια βάση στη Σελήνη, να εδραιώσει μόνιμη παρουσία και να κάνει όλα όσα απαιτούνται για την αμερικανική ηγεσία στο Διάστημα.
