Η Αν Απλμπαουμ, διακεκριμένη αμερικανίδα ιστορικός, δημοσιογράφος και συγγραφέας με ειδίκευση στην Ανατολική Ευρώπη και τα απολυταρχικά καθεστώτα, μίλησε στο «Βήμα» για τον πρώτο χρόνο Τραμπ.
Η Αν Απλμπαουμ είναι αμερικανίδα ιστορικός, δημοσιογράφος και συγγραφέας. EPA/RONALD WITTEK
Πώς αποτιμάτε τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του προέδρου Τραμπ;
«Συνέβη ό,τι είχε υποσχεθεί ο Τραμπ. Λέει ξεκάθαρα τι θέλει να κάνει, να αποσύρει τις ΗΠΑ από διεθνείς οργανισμούς και συμμαχίες και να επιβάλει απροκάλυπτα την αμερικανική ισχύ. Οσοι εκπλήσσονται απλώς δεν πρόσεχαν τι έλεγε».
Οσα συνέβησαν στη Βενεζουέλα ήταν έκπληξη. Μήπως δεν πρόκειται για αλλαγή καθεστώτος αλλά για αλλαγή δικτάτορα;
«Δεν ξέρω. Πολλά μπορούν να συμβούν στα επόμενα δύο-τρία χρόνια. Η αμερικανική κυβέρνηση δεν μπορούσε να εγκαταστήσει μια διαφορετική κυβέρνηση στη Βενεζουέλα από τη μια μέρα στην άλλη. Ο τσαβισμός είναι βαθιά εδραιωμένος στην οικονομία. Επιπλέον, υπάρχουν παραστρατιωτικές ομάδες που ελέγχουν τμήματα της Βενεζουέλας.
Ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται για το τι θα συμβεί στους Βενεζουελάνους. Δήλωσε ότι θα “διοικήσει” τη Βενεζουέλα, χωρίς να αναφερθεί στη νόμιμη κυβέρνηση της χώρας. Μην ξεχνάτε ότι ο Μαδούρο ήταν παράνομος. Εχασε τις εκλογές του 2024. Κατέστειλε την αντιπολίτευση. Δεν επέτρεψε στον Εντμούντο Γκονσάλες, νικητή των εκλογών, να αναλάβει την εξουσία».
Στο ρεπουμπλικανικό κατεστημένο, υπάρχει κάποιος που μπορεί να σταματήσει τον Τραμπ;
«Ορισμένοι έχουν εκφράσει αντιρρήσεις. Νομίζω ότι θα ακούσουμε περισσότερα για τη Γροιλανδία, διότι πολλοί γερουσιαστές έχουν μακροχρόνιες σχέσεις με την Ευρώπη και με το ΝΑΤΟ. Το Κογκρέσο θα μπορούσε να σταματήσει τον Τραμπ, μπλοκάροντας τη χρηματοδότηση. Το Κογκρέσο ελέγχει τον προϋπολογισμό και έχει την αρμοδιότητα να κηρύσσει πόλεμο. Ομως με την πάροδο του χρόνου έχει εκχωρήσει, σε μεγάλο βαθμό, αυτή την αρμοδιότητα στην προεδρία».
Η αντίδραση της Ευρώπης μετά τα γεγονότα στη Βενεζουέλα ήταν ήπια. Ενδεχόμενη όμως επίθεση στη Γροιλανδία θα σήμαινε επίθεση στην ΕΕ. Τι βλέπετε να συμβαίνει;
«Αν ήμουν στη θέση των ευρωπαίων ηγετών, θα πήγαινα στις ΗΠΑ και θα μιλούσα στο Κογκρέσο. Θα τους εξηγούσα – γιατί φαίνεται πως πλέον χρειάζεται εξήγηση – τι είναι το ΝΑΤΟ, γιατί είναι χρήσιμο, γιατί έχει διατηρήσει την ειρήνη, γιατί προάγει τη σταθερότητα στην Ευρώπη και γιατί είναι απαραίτητο.
Και θα περιέγραφα επίσης τις συνέπειες οποιασδήποτε αποσταθεροποιητικής ενέργειας. Η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει το τίμημα που οι ΗΠΑ πρέπει να καταβάλουν για τέτοιες ενέργειες. Είναι απολύτως εφικτό και υπάρχουν πολλοί στο Κογκρέσο που θα συμφωνούσαν».
Η Ευρώπη εξακολουθεί να δίνει την εντύπωση ότι είναι αδύναμη.
«Δεν είναι τόσο ότι είναι αδύναμη, όσο ότι έχει ένα πρόβλημα: εξακολουθεί να εξαρτάται από τις ΗΠΑ στην Ουκρανία – παρότι πλέον ο πόλεμος χρηματοδοτείται κυρίως από την Ευρώπη. Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να παρέχουν βοήθεια, κυρίως αμερικανικά αμυντικά συστήματα. Γι’ αυτό οι Ευρωπαίοι αισθάνονται ότι χρειάζονται τις ΗΠΑ στην Ουκρανία. Ωστόσο οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια ή κακή διπλωματία στη Γροιλανδία, θα άλλαζε τη στάση τους».
Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, εκφράζονται φόβοι ότι η Ρωσία μπορεί να εισβάλει στην Πολωνία.
«Αν αυτό φοβάστε, τότε αυτό που πρέπει να κάνετε είναι να νικήσετε τη Ρωσία στην Ουκρανία. Ολοι στην Ουκρανία είναι εξαντλημένοι. Δεν είμαι όμως απαισιόδοξη. Οι Ρώσοι, τον τελευταίο χρόνο, επικεντρώθηκαν στην κατάληψη μεγάλων πόλεων στην Ανατολική Ουκρανία και δεν τα κατάφεραν καθόλου καλά. Οι Ουκρανοί έχουν επανεφεύρει τον σύγχρονο πόλεμο. Πρόκειται για έναν στρατό απίστευτα δημιουργικό και εξαιρετικά αποτελεσματικό.
Κράτησαν τους Ρώσους – τον δεύτερο ισχυρότερο στρατό στον κόσμο – μακριά για τέσσερα χρόνια. Το σημαντικό είναι να πειστεί ο Πούτιν ότι δεν μπορεί να νικήσει. Και δυστυχώς, ο πρόεδρος Τραμπ έχει προκαλέσει τεράστια ζημιά επειδή έδωσε στον Πούτιν την εντύπωση ότι θα μπορούσε να κάνει συμφωνία με τους Αμερικανούς για το πετρέλαιο και τα ορυκτά και να συνεχίσει τον πόλεμο».
Κάποιος σαν τον Πούτιν μπορεί να πειστεί ότι θα ηττηθεί;
«Δεν μπορεί να πολεμά επ’ αόριστον. Οι Ρώσοι δεν έχουν απεριόριστους πόρους. Χάνουν χίλιους ανθρώπους την ημέρα».
Ο ρωσικός λαός δεν φαίνεται να αντιδρά.
«Δεν έχει τρόπο να αντιδράσει. Δεν υπάρχει δημόσιος χώρος στη Ρωσία. Αν διαμαρτυρηθείς, συλλαμβάνεσαι. Παρά ταύτα, υπάρχουν ενδείξεις δυσαρέσκειας. Υπάρχει ένα είδος “βουής” στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από στρατιωτικούς. Ακούς την απόγνωσή τους. Μαθαίνουμε για φόνους και “αυτοκτονίες” στη Μόσχα, που δείχνουν ότι υπάρχουν άνθρωποι που αντιτίθενται στο καθεστώς και δολοφονούνται. Υπάρχει δυσφορία. Το ζήτημα είναι πότε θα φτάσει στον στενό κύκλο του Πούτιν».
Η πρόσφατη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του Τραμπ είναι κακή για την Ευρώπη. Για τις ΗΠΑ;
«Είναι κακή και για τις ΗΠΑ. Η αμερικανική ευημερία των τελευταίων ογδόντα ετών βασίστηκε στο ότι οι ΗΠΑ δημιούργησαν μια διεθνή τάξη με τη δυνατότητα ελεύθερου εμπορίου, στενών σχέσεων με ένα δίκτυο συμμάχων και διεθνών θεσμών που μπορούσαν να επιβάλλουν το κράτος δικαίου. Μόλις οι ΗΠΑ πάψουν να θεωρούνται πηγή σταθερότητας στο διεθνές σύστημα και αρχίσουν να αντιμετωπίζονται ως αρπακτικό, ως απειλή για τους συμμάχους τους, όλα αυτά θα αρχίσουν σιγά-σιγά να καταρρέουν.
Οπως έγινε με το Brexit. Οταν η Βρετανία αποχώρησε από την ΕΕ, την επόμενη μέρα δεν συνέβη κάτι τρομερό. Ομως, μια δεκαετία αργότερα, η βρετανική οικονομία έχει υποστεί πλήγμα εξαιτίας του Brexit. Χρειάστηκε χρόνος για να γίνει εμφανές, αλλά έγινε – το ίδιο θα συμβεί και στις ΗΠΑ. Με αντίκτυπο για την ευημερία, το κύρος και την ισχύ των ΗΠΑ».
Γιατί οι Δημοκρατικοί δεν ασκούν έντονη αντιπολίτευση στον Τραμπ;
«Υπάρχει αντίδραση από κυβερνήτες και γερουσιαστές αλλά υπάρχει όριο στο τι μπορούν να κάνουν οι Δημοκρατικοί, διότι δεν ελέγχουν κανέναν θεσμό. Ομως αρχίζουν να προετοιμάζονται για τις ενδιάμεσες εκλογές και εμφανίζονται νέοι ηγέτες. Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ, ο κυβερνήτης του Ιλινόι Τζέι Μπι Πρίτσκερ, η γερουσιαστής του Μίσιγκαν Ελίσα Σλότκιν, η κυβερνήτης της Βιρτζίνια Αμπι Σπάνμπεργκερ».
Παραμένετε συνεπώς αισιόδοξη;
«Δεν είναι ότι είμαι αισιόδοξη· είναι ότι τα πάντα αλλάζουν πάντα. Κάθε δράση προκαλεί αντίδραση. Αν ο Τραμπ μετατρέψει τη Βενεζουέλα σε αποικία, θα υπάρξει αντίδραση. Αν η ICE (Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων) γίνει ένα μισητό σώμα δολοφόνων στις ΗΠΑ, θα υπάρξει αντίδραση. Τίποτα δεν διαρκεί για πάντα».
