Το φεγγάρι από εδώ κάτω πάντα μοιάζει με νυχτερινό φωτάκι που μπαίνει στην πρίζα, όπως ο ήλιος μοιάζει πάντα με δυνατό προβολέα που, θες – δε θες, ανάβει. Μέρες που δημιουργείται στο κεφάλι σου χώρος για να τα χωρέσει – ας πούμε, τον Αύγουστο, ψάχνοντας σκιά – θυμάσαι ότι ο ήλιος κινείται στον ουρανό. Κοιτάς πάνω και βλέπεις τις αποχρώσεις της πανσελήνου και θυμάσαι ότι το φεγγάρι έχει κρατήρες.
Θυμάσαι ότι το φεγγάρι περιστρέφεται γύρω από τον άξονά του και γύρω από τη Γη κι ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της και γύρω από τον Ηλιο σε ένα ηλιακό σύστημα που περιστρέφεται γύρω από μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα. Θυμάσαι τον παιδικό φόβο μη γλιστρήσεις και πέσεις από τον πλανήτη ξαφνικά. Θυμάσαι να διαπραγματεύεσαι μέσα σου την έννοια της βαρύτητας, να ξαπλώνεις στο παρκέ του γηπέδου και να νιώθεις την τάση του σώματός σου να σε κρατήσει κάτω σαν μαγνητάκι σε ψυγείο. Και όσο θυμάσαι, όλα αρχίζουν να σου μοιάζουν κάπως εξωγήινα. Σαν να γυρνάς να τα κοιτάξεις από το φεγγάρι.
Πώς να μοιάζουν τα δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ από το φεγγάρι; Τα κείμενα που γράφουμε; Τα αυτοκίνητα που ξεπαρκάρουν από την Κυψέλη;
Η ζωντανή μετάδοση της NASA περνάει αυτόματα από το κινητό στα ηχεία του αυτοκινήτου. Ο χάρτης στην οθόνη δίνει έξι λεπτά για την πλατεία Μαβίλη, τη στιγμή που από το Χιούστον μας ενημερώνουν ότι «απομένουν περίπου έξι λεπτά μέχρι το πλήρωμα του “Integrity” να σπάσει το ρεκόρ απόστασης από τη Γη που είχε θέσει το πλήρωμα του “Apollo 13” το 1970».
Η ζωντανή εικόνα από το «Integrity» δείχνει την άκρη του σκάφους και πιο πέρα μέσα στο τίποτα ένα μεγάλο, χλωμό φεγγάρι. Φεγγάρι με θάλασσες, όπως λένε τις σκοτεινές πεδιάδες του, και κρατήρες.
Το φεγγάρι που σε ακολουθεί σε ουρανό και θάλασσα, το νυχτερινό φωτάκι, το δισδιάστατο, το ψεύτικο, ο κομπάρσος σε απόσταση ασφαλείας εκεί πάνω, ενώ εδώ κάτω χαλάει ο κόσμος, το ίδιο ακριβώς φεγγάρι είναι σφαιρικό. Αιωρείται στον κενό χώρο σαν μπάλα από στάχτη. Και όσο πλησιάζεις τόσο μεγαλώνει. «Τι άχρηστη σπατάλη των χρημάτων των φορολογουμένων» γράφει κάποιος στα σχόλια.
Καθώς περνάω με το αμάξι το τούνελ της Μουστοξύδη, από τα ηχεία ακούγεται ο στατικός θόρυβος της ανοιχτής σύνδεσης ανάμεσα στο Χιούστον και το «Integrity». Ενας λεπτός συριγμός, σταθερός, καθησυχαστικός, καθώς το Κέντρο Ελέγχου Αποστολής παρακολουθεί το ταξίδι μου ως την πλατεία Μαβίλη.
«Απομένουν περίπου τέσσερα λεπτά μέχρι το πλήρωμα του “Integrity” να σπάσει το ρεκόρ απόστασης από τη Γη».
Δεν μπορεί οι αστροναύτες να μην αισθάνονται έστω μια μικρή απογοήτευση πλησιάζοντας το φεγγάρι. Πόσες νύχτες θα είχαν κάτσει σε κάποιο περβάζι ή με τα χέρια σε κάποιο κάγκελο κοιτώντας πάνω μισοφέγγαρα, φλοίδες φεγγαριού και πανσελήνους, λέγοντας «θα πάμε εκεί». Αφησαν τα σπίτια τους για να εκσφενδονιστούν στο κενό, να κάνουν μια γύρα και να γυρίσουν. Ε, να, λοιπόν, που έφτασαν.
Δεν μπορεί, τέτοια υπεράνθρωπη φιλοδοξία δεν δύναται να μη διολισθαίνει, έστω στιγμιαία, στον κυνισμό, ένας από τους τέσσερις, δεν υπάρχει περίπτωση, τώρα θα σκέφτεται «φτάσαμε», «Είναι, πράγματι, το φεγγάρι», «Και;».
Τρία λεπτά πριν φτάσουμε στη Μαβίλη και ξεπεράσουμε το έως τώρα ανθρώπινο σύνορο, δεν υπάρχει φεγγάρι πάνω από τη ΓΑΔΑ. Δεν έχει βγει πάνω από το γήπεδο του Παναθηναϊκού, ούτε πάνω από τα Προσφυγικά. Κανείς δεν κοιτάει να το βρει μέσα από τα παράθυρα των νοσοκομείων.
Τα παιδιά θέλουν να γίνουν αστροναύτες όταν μεγαλώσουν, μέχρι που μεγαλώνουν και συνειδητοποιούν ότι δεν πρέπει να σπαταλάμε τα λεφτά των φορολογουμένων.
Μήνες έχω να ασχοληθώ μαζί του και τώρα το ψάχνω πίσω από το παρμπρίζ, γιατί ξέρω ότι σήμερα το φεγγάρι είναι ένα άλλο φεγγάρι, ότι αν το δω σήμερα κάτι θα καταλάβω. Δεν ξέρω τι.
«Σε λιγότερο από ένα λεπτό το πλήρωμα του “Integrity” αναμένεται να σπάσει το ρεκόρ του “Apollo 13″».
Οπως δεν ξέρω γιατί είμαι τόσο ανυπόμονος καθώς κατεβαίνω τη Βασιλίσσης Σοφίας, καθώς φτάνω στη Μαβίλη σε λιγότερο από ένα λεπτό, καθώς πολυκατοικίες και πεζοδρόμια, ταξί και λεωφορεία, όλα σε αναμονή, βουβά ακούν τον συριγμό της ανοιχτής επικοινωνίας με το Χιούστον, αναμένοντας να έχουν επιτέλους ταξιδέψει μακρύτερα από ποτέ.
Ισως να είναι μια παρηγοριά. Ενα ναι, αλλά: ναι, ο κόσμος χαλάει εδώ κάτω, αλλά κοίτα πού φτάσαμε. Μια παράλογη, υπέροχη πίστη ότι τα ταξίδια μας έχουν νόημα. Στρίβω δεξιά και βρίσκω πάρκινγκ πάνω στην πλατεία και ανάβω αλάρμ: «Πλήρωμα του “Integrity”, στις 15 Απριλίου 1970, κατά τη διάρκεια της αποστολής “Apollo 13”, τρεις εξερευνητές έθεσαν το ρεκόρ για τη μεγαλύτερη απόσταση που έχουν ταξιδέψει ποτέ άνθρωποι από τον πλανήτη μας […] 248.655 μίλια από τη Γη…».
Πηδάω έξω από το διαστημόπλοιο και τρέχω στην πλατεία, κοιτάω πάνω, ανάμεσα στις πολυκατοικίες, τους φοίνικες, το σιντριβάνι, βλέπω τα τρία αστέρια που φαίνονται μέσα στην αθηναϊκή φωτορύπανση· δεν βλέπω κανένα φεγγάρι.
«…έχετε επισήμως φτάσει πιο μακριά από οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο στην Ιστορία».
Βρίσκουμε τραπέζι κάτω από μια τέντα με εκτυφλωτικές κίτρινες λάμπες που προσελκύουν τα έντομα.
Οι αστροναύτες συνεχίζουν να απομακρύνονται όσο εγώ επιστρέφω σπίτι. Ωσπου να φτάσω, εκείνοι φτάνουν πίσω από το φεγγάρι. Στην πλάτη τους νέες αποστάσεις, που δεν θα καλύψουν σήμερα. Και για εκείνους, εξάλλου, αυτός ο περίπλους είναι ουσιαστικά μια αναστροφή.
Η ζωντανή εικόνα από το «Integrity» δείχνει την άκρη του σκάφους, λίγο πιο πέρα τον κρυφό κόσμο του φεγγαριού και στην άκρη, μετά βίας ορατή, μια λωρίδα φωτός. Ενα μισοφέγγαρο. Που φυσικά δεν μπορεί να είναι το φεγγάρι, διότι το φεγγάρι είναι αυτός εδώ ο κόσμος. Αρα θα πρέπει να είναι η Γη.
Η Γη χάνεται από τα μάτια τους, η σύνδεση κόβεται, μια μπλε οθόνη. Οι πιο μόνοι άνθρωποι στο Σύμπαν. Απόκοσμα μόνοι.
«Είναι τιμή μας να σας βλέπουμε να κουβαλάτε τη φλόγα πέρα από τους ορίζοντές μας».
Πώς να είναι εκείνη η σιωπή. Ο ήχος έξω από το ανθρώπινο πείραμα. Από τον κουρασμένο 21ο αιώνα.
Τι πήγες ως εκεί; Για να ξεφύγεις ή για να δεις από μακριά το σπίτι σου; Και βλέπεις τώρα τις εικόνες του να προβάλλονται πιο έντονα από ποτέ πάνω στη χλωμή Γη. Βλέπεις παιδιά να σκαρφαλώνουν τα βουνά του, να κάνουν τσουλήθρα στους κρατήρες του, να θέλουν να γίνουν αστροναύτες.
Και τι τους λες;
Τους λες ότι η Γη είναι ό,τι πιο όμορφο έχεις δει. Οτι σε ολόκληρο Σύμπαν δεν υπάρχει άλλο μέρος σαν το σπίτι μας.
Και ότι απλώς, μερικές φορές πρέπει να εκτοξευτείς μέσα σε έναν πύραυλο και να κάνεις σφεντόνα την τροχιά της Γης και να δεις το φεγγάρι να γίνεται Γη και τη Γη να γίνεται φεγγάρι για να το καταλάβεις.
* Ο κ. Φοίβος Οικονομίδης είναι συγγραφέας και τακτικός συνεργάτης του «Βήματος»
