«Να διοριστείς στο Δημόσιο, παιδί μου! Να βολευτείς, να έχεις τη δουλίτσα σου και να κάνεις οικογένεια».
Η προτροπή αυτή που άκουγαν, πιεστικά πολλές φορές, από τους γονείς τους οι σημερινοί boomers αλλά και η generation X, σήμερα αποτελεί παρελθόν. Το όνειρο του διορισμού στο Δημόσιο σβήνει.
Δεν αποτελεί πια ελκυστικό επαγγελματικό προσανατολισμό για τις νεότερες γενιές, ακόμα και για τους millennials που γεννήθηκαν την περίοδο της άνθησης της υπαλληλικής καριέρας στον δημόσιο τομέα, μεταξύ του 1981 και 1996.
Τα προβλήματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει σήμερα το «Βήμα» και αντλήθηκαν από επίσημες πηγές του ΑΣΕΠ, ακόμα και επιτυχόντες, άνθρωποι δηλαδή που μπήκαν στην όχι και τόσο απλή διαδικασία να καταθέσουν τα χαρτιά τους και να δώσουν εξετάσεις, δεν αποδέχονται τελικά τη θέση που τους περιμένει.
Τα προβλήματα είναι ακόμα πολλά και το ΑΣΕΠ έχει δουλειά να κάνει, έχοντας ήδη καταφέρει να επιλύσει αρκετά από τα προβλήματα του παρελθόντος. Για παράδειγμα, έχει βελτιωθεί αισθητά ο χρόνος από την προκήρυξη μέχρι την έκδοση αποτελεσμάτων και επίσης καταργήθηκαν τα γραπτά σε έγχαρτη μορφή, που αποτελούν σήμερα «μουσειακό είδος» στα αρχεία του. Οι εξετάσεις πλέον διεξάγονται σε σύγχρονες αίθουσες εφοδιασμένες με ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Το κυριότερο όμως ζήτημα, που δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία του, αφορά την απροθυμία κυρίως όσων ανήκουν στην ανώτερη και ανώτατη εκπαιδευτική βαθμίδα να αναλάβουν μία θέση στο Δημόσιο.
Οι μισθοί
Σήμερα, ο εισαγωγικός μισθός του δημοσίου είναι 1.092 ευρώ μεικτά, χωρίς δώρα, επιδόματα αδείας κ.λπ., ενώ ακόμα και με τις τελευταίες νομοθετικές ρυθμίσεις δεν προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά ο μισθός για τα επόμενα χρόνια.
Ετσι, κατηγορίες όπως οι μηχανικοί όλων των ειδικοτήτων, πληροφορικάριοι, βρεφονηπιοκόμοι, κοινωνικοί λειτουργοί αλλά και γιατροί και δικηγόροι δεν δείχνουν διάθεση να μπουν στο Δημόσιο.
Εξαίρεση αποτελούν κάποιες κατηγορίες εργαζομένων για τις οποίες επιτρέπεται να ασκήσουν, υπό προϋποθέσεις, και ιδιωτικώς το επάγγελμά τους, και από το Δημόσιο θέλουν απλώς να εξασφαλίσουν τα συντάξιμα δικαιώματα.
Ιστορίες τρέλας
Οι πολλές και διαφορετικές ιστορίες που αγγίζουν κάποιες φορές τα όρια της παράνοιας δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Για παράδειγμα, σε δήμο της Αττικής όπου υπήρχαν τρεις θέσεις, μόνο η μία καλύφθηκε.
Μετά από περίπου τρία χρόνια διαδικασίας έως ότου διενεργηθεί ο διαγωνισμός και οριστικοποιηθούν τα αποτελέσματα, ο ένας επιτυχών που καταγόταν από την Πάτρα αποφάσισε ότι δεν επιθυμεί να μετακομίσει, και η δεύτερη βρήκε δουλειά στην Αγγλία και δεν εκδήλωσε πρόθεση επαναπατρισμού.
Η συγκεκριμένη προκειμένου να στείλει το έγγραφο περί μη αποδοχής της θέσης, θα έπρεπε να ταξιδέψει από την πόλη που εργαζόταν στο Λονδίνο, όπου βρίσκεται η προξενική αρχή.
Από την άλλη πλευρά βρίσκονται εκείνοι που καταθέτουν αιτήσεις σε όποιον διαγωνισμό δουν μπροστά τους. Κάποτε βρέθηκε αιτών που είχε καταθέσει αιτήσεις για 31 διαφορετικές θέσεις, που σημαίνει θα έπρεπε να έχει ισάριθμα πτυχία. Ολα αυτά καθυστερούν τους διαγωνισμούς και τον έλεγχο των δικαιολογητικών ώστε για να προχωρήσουν και να ολοκληρωθούν.
Απογοήτευση: Η οδύσσεια δύο υπαλλήλων που βγήκαν στη σύνταξη πριν διοριστούν!
Αλλά και εντός του Δημοσίου η προαγωγή και η εξέλιξη δεν είναι εύκολη υπόθεση. Αληθινή ιστορία που μοιράζονται στις υπηρεσίες προκαλεί απογοήτευση: Θέση γενικού διευθυντή που προκηρύχθηκε το 2004, οδήγησε σε επιλογή ενός υποψηφίου το 2006 και το 2011, μετά από προσφυγή άλλου ενδιαφερόμενου, το Συμβούλιο της Επικρατείας την ακύρωσε.
Το 2014 έγινε ξανά η επιλογή, ο υπάλληλος τοποθετήθηκε δύο χρόνια μετά και η υπόθεση κατέληξε με δύο ακόμη ακυρώσεις ως το 2024. Ωστόσο, 20 χρόνια μετά από την προκήρυξη της θέσης και οι δύο αντιδικούντες είχαν βγει στη σύνταξη.
Σήμερα, με βάση τα επίσημα στοιχεία, σε ορισμένες ειδικότητες, υπάρχει απροθυμία ανάληψης της θέσης σε ποσοστά που κυμαίνονται από 50% έως και 75%, με πρώτους τους μηχανικούς και τους πτυχιούχους πληροφορικής.
Η εικόνα που παρουσιάζει το Δημόσιο είναι παράδοξη. Από τη μια προχωρεί η ψηφιοποίηση του κράτους και από την άλλη δεν θα υπάρχουν εξειδικευμένοι εργαζόμενοι να το υποστηρίξουν. Το ίδιο συμβαίνει και σε πιο ευαίσθητες ειδικότητες, όπως για παράδειγμα οι βρεφονηπιοκόμοι, αλλά και σε δικηγόρους και άλλες ειδικότητες.
Στο υπουργείο Εσωτερικών γνωρίζουν αυτή την τάση και εξετάζουν διάφορες λύσεις για να καταστεί πιο ελκυστικός ο δημόσιος τομέας, με βάση τον πρόσφατο νόμο που ψηφίστηκε στη Βουλή για τη λειτουργία των δημοσίων υπαλλήλων, την αξιολόγηση και την επιβράβευσή τους.
«Φαύλος κύκλος και καθυστερήσεις»
Θάνος Παπαϊωννου, Πρόεδρος ΑΣΕΠ
Σε δήλωσή του προς «Το Βήμα» ο πρόεδρος του ΑΣΕΠ κ. Θάνος Παπαϊωάννου αναφέρει τα εξής:
«Η άρνηση μεγάλου ποσοστού διοριστέων να αναλάβουν καθήκοντα στο Δημόσιο έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε μείζον πρόβλημα για τις προσλήψεις στο Δημόσιο. Οι αρνήσεις φέρνουν αναπληρώσεις που με τη σειρά τους φέρνουν νέες αρνήσεις δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο και επιφέροντας μεγάλες καθυστερήσεις. Με την ανεργία να είναι κάτω από το 8% και σε ορισμένους κλάδους ακόμη χαμηλότερη (πληροφορικοί και μηχανικοί), το Δημόσιο πρέπει να γίνει πιο ελκυστικό από κάθε άποψη.
»Οι υποψήφιοι του ΑΣΕΠ πανεπιστημιακής και τεχνολογικής εκπαίδευσης συνήθως δεν είναι άνεργοι αλλά εργαζόμενοι που ψάχνουν καλύτερη, κοντινότερη και ασφαλέστερη εργασία, έχοντας τη δυνατότητα να επιλέξουν όχι εξ ανάγκης αλλά μετά από στάθμιση των υπέρ και των κατά. Τα μέτρα περιορισμού του φαινομένου που έχουν ληφθεί (αποκλεισμός από μελλοντικές διαδικασίες προσλήψεων σε περίπτωση άρνησης διορισμού και ενίσχυση εντοπιότητας) θα επιφέρουν εντός του 2026 αποτελέσματα, αλλά δεν θα επιλύσουν συνολικά το ζήτημα».
