Στην έδρα του υπουργείου Εξωτερικών, στο νεοκλασικό της οδού Ζαλοκώστα στο κέντρο της Αθήνας, δεν έχουν πια αμφιβολίες, ούτε επιφυλάξεις. Ο κόσμος αλλάζει ραγδαία, οι γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες μετακινούνται με ορμή, οι παλαιές σχέσεις και συμμαχίες καταρρέουν εν ριπή οφθαλμού και τα συμφέροντα επαναπροσδιορίζονται, αφήνοντας τα έθνη εκτεθειμένα να αναζητούν καινούργιες άγκυρες σταθερότητας και νέα σχήματα συνεργασιών, που θα μπορούσαν να προσφέρουν υποτυπώδεις εγγυήσεις ασφάλειας και υπέρβασης των συνθηκών γενικευμένης αστάθειας που επικρατεί στον πλανήτη.
Υπήρχαν εδώ και χρόνια σημάδια της αμερικανικής μετατόπισης στη ζώνη του Ειρηνικού, προς αντιμετώπιση του εντεινόμενου κινεζικού ανταγωνισμού και της διεκδίκησης της θέσης της στον κόσμο, ακόμη και των πρωτείων από τις ΗΠΑ.
Αμερικανικός ηγεμονισμός
«Από τον καιρό της προεδρίας Ομπάμα λαμβάναμε σήματα της επερχόμενης μεταβολής» σημειώνει σε συνομιλητές της η έμπειρη διπλωμάτης και υφυπουργός Εξωτερικών κυρία Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, υπενθυμίζοντας ότι και η πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ είχε δώσει αντίστοιχα σήματα.
Η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδαοπούλου. ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI
«Αυτό που δεν γνωρίζαμε ήταν η ένταση, ο χαρακτήρας και το βάθος της αμερικανικής μετατόπισης» συμπληρώνει, τονίζοντας πως «με τον τρόπο που πολιτεύεται ο αμερικανός πρόεδρος πλέον δεν έχουμε αυταπάτες».
Κοινή είναι πια η πεποίθηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υπερασπίζονται με κυνισμό την ηγεμονία τους, επαναπροσδιορίζουν τις ζώνες επιρροής και συμφερόντων, απαιτώντας από όλους αν όχι υποταγή, τουλάχιστον προσαρμογή.
Χαρακτηριστικός θεωρείται ο τρόπος και η ένταση της διεκδίκησης της Γροιλανδίας από τη Δανία, μέσω της οποίας τίθεται υπό αίρεση και αμφισβήτηση η υπόσταση της Ατλαντικής Συμμαχίας. Και η «συμμαχία για την ειρήνη» που συγκροτεί ο Τραμπ αμφισβητεί τον ΟΗΕ και τον ρόλο του.
Το «Συμβούλιο της Ειρήνης» του Τραμπ και το παγκόσμιο διπλωματικό μπρα ντε φερ
Αλλά και η επιλογή των δασμών, όπως και η προηγούμενη άνευ προηγουμένου απαγωγή της ηγεσίας της Βενεζουέλας από το Καράκας, η επέμβαση στο Ιράν και η διαχείριση της κρίσης στη Γάζα δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνιών. Αντιθέτως, πολλαπλασιάζουν τις εστίες έντασης στον πλανήτη και ελευθερώνουν τις αυταρχικότερες των δυνάμεων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μικρότερες μεν αλλά εξίσου προβληματικές διεκδικήσεις σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Κοινώς τα πεδία των πιθανών συγκρούσεων αυξάνονται υπό το βάρος των συνθηκών που διαμορφώνει ο αμερικανός πρόεδρος με την μπρουτάλ στάση και συμπεριφορά του, ανεβάζοντας τον πυρετό εγρήγορσης στην ελληνική διπλωματία.
Σε όλον τον πλανήτη οι κυβερνήσεις προσπαθούν να διαγνώσουν τα επιθετικά του σχέδια, αλλά διαπιστώνουν πως ούτε φίλος πιάνεται ούτε οι κολακείες και οι γονυκλισίες αποδίδουν. Μόνο την αντιπαράθεση σέβεται και εκείνους που αντιστέκονται αντιμετωπίζει διαφορετικά. Με τη διαφορά όμως ότι δεν έχουν όλοι τις δυνάμεις να αντιπαρατεθούν μαζί του.
Οπως και να έχει, αυτή την ώρα ο πλανήτης μοιάζει παγιδευμένος σε ένα απροσδιόριστο σπιράλ κρίσεων. «Καθημερινά επιβάλλεται να μυρίζουμε δυο φορές τον αέρα, για να καταλάβουμε προς τα πού πάνε οι εξελίξεις» λέει η υφυπουργός Εξωτερικών. Η ίδια δεν κρύβει ότι η Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά ασταθής.
Το Ιράν βρίσκεται σε διαδικασία σοβαρής εσωτερικής αναταραχής. Το θεοκρατικό καθεστώς δοκιμάζεται, το πλήθος των εθνοτήτων που το συνθέτουν εγείρει αυτονομιστικού τύπου διεκδικήσεις, επιτείνοντας το πρόβλημα. Οι Αζέροι στα βόρεια του Ιράν αριθμούν κοντά στα 25 εκατομμύρια ανθρώπους, οι Κούρδοι στα δυτικά της χώρας συγκροτούν ισχυρή μειονότητα και οι συγγενείς προς το Αφγανιστάν φυλές του Βελουχιστάν το πιέζουν ανατολικά.
Η προδιαγραφόμενη κατάρρευση του βάναυσου θεοκρατικού καθεστώτος των μουλάδων θα ενίσχυε τις αποσχιστικές τάσεις και στον βαθμό που δεν υπάρχει συγκροτημένη διάδοχη λύση ικανή να διατηρήσει τη χώρα ενωμένη θα προκαλούσε χαοτικές συνθήκες αντίστοιχες εκείνων που επικράτησαν στη Λιβύη μετά την ανατροπή του Καντάφι.
Την ίδια στιγμή στην αυτή ζώνη το Ισραήλ μοιάζει να έχει καθαρές στοχεύσεις. Θέλει να τελειώσει με τους μουλάδες του Ιράν, επιδιώκει τη δημιουργία ουδέτερων ζωνών έξω από τα σύνορά του και γι’ αυτό δεν αφήνει περιθώρια διείσδυσης των Τούρκων νοτιότερα του Χαλεπίου, βομβαρδίζοντας δυνάμει τουρκικές βάσεις στη Συρία.
Οι Τούρκοι από την πλευρά τους προσπαθούν να περιορίσουν τις δυνάμεις των Κούρδων βορειοανατολικά της χώρας και αυτοί μοιάζουν με τα πρώτα θύματα μιας εξελισσόμενης κρίσης, επειδή, λόγω των μεταξύ τους διαιρέσεων, δεν μπόρεσαν να κεφαλαιοποιήσουν την προηγούμενη νίκη τους επί του ISIS.
Ο Ερντογάν έχει επί του παρόντος την προσοχή του στη διαχείριση του κουρδικού ζητήματος, αλλά στην ελληνική διπλωματία δεν υπάρχουν αμφιβολίες ότι προϊόντος του χρόνου και μόλις οι περιστάσεις το επιτρέψουν θα επανέλθει στα νεοθωμανικά του σχέδια και στις διεκδικήσεις του στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου δεν θα περιοριστεί στον προσδιορισμό των θαλάσσιων ζωνών αλλά θα θέσει θέματα κυριαρχίας επί ελληνικών βραχονησίδων ακριβώς για να διευρύνει τη γραμμή ελέγχου σε τούτους τους καιρούς των γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Η συμμαχία με το Ισραήλ
Υπό αυτή την έννοια «τα ήρεμα νερά» μπορεί τακτικά να είναι διεκδικήσιμα και χρήσιμα, αλλά στρατηγικά η συμμαχία με το Ισραήλ είναι μονοδρομική για την Ελλάδα.
«Φανταστείτε αν και πώς θα μπορεί να σταθεί η Ελλάδα στην άκρη της Ευρώπης, σε μια αμιγώς μουσουλμανική ζώνη, αν τυχόν εκλείψει το Ισραήλ» διερωτάται η υφυπουργός Εξωτερικών. Από εκεί και πέρα η Ευρώπη παραμένει κυρίαρχη επιλογή για την Ελλάδα, χωρίς ωστόσο να διαταράσσει την οικοδομημένη στον χρόνο στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ. Προφανώς χρειάζεται τέχνη διπλωματική για να διατηρήσει κανείς ανέπαφη αυτή τη σχέση στους παρόντες ταραγμένους καιρούς.
Η κυρία Παπαδοπούλου ελπίζει ωστόσο ότι μετά το σοκ της Γροιλανδίας η Ευρώπη θα αφυπνιστεί και θα δημιουργήσει συνθήκες απεξάρτησης και αυτονομίας από την έτσι κι αλλιώς μετακινούμενη Αμερική.
Η ίδια σημειώνει ότι η Ευρώπη επιβάλλεται υπό το βάρος των νέων συνθηκών να επαναπροσδιορίσει τη θέση της, να συμβάλει τα μέγιστα ώστε να κλείσει το ταχύτερο το μέτωπο της Ουκρανίσς και μαζί να επαναλειτουργήσει ο άξονας Βερολίνου – Παρισιού, ώστε η Ευρώπη να ξαναβρεί τις σταθερές της. Ουσιαστικά επιβάλλεται για πολλούς λόγους η Ευρώπη να ξεπεράσει τα φοβικά σύνδρομα των πρώην σοσιαλιστικών χωρών και να επανατοποθετηθεί στις νέες συνθήκες.
