Ηπρόσφατη προ ημερησίας συζήτηση στη Βουλή για το κράτος δικαίου, αν και χρήσιμη, δείχνει την απόσταση από την πραγματικότητα. Είναι μάλλον αργά για οικοδόμηση κράτους δικαίου. Εχουμε χρόνο μόνο για επιδιορθώσεις. Χρειάζονται άμεσα μέτρα για το κυνήγι της διαφθοράς και της γραφειοκρατίας που είναι ένα άλλο είδος της: προπάντων δικαιοσύνη για τις αδικίες σε βάρος του πολίτη, ων ουκ έστι τέλος.
Στη χώρα μας όλες οι παρανομίες γίνονται νομότυπα. Ποιος δεν θυμάται την εξυπνάδα περί διαφοράς «ηθικού και νόμιμου»; Υπάρχει, όμως, και η κοινή λογική. Που φαίνεται ότι μπαίνει βαθιά στα νομικά συστήματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών και του ευρωπαϊκού δικαίου.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία πράττει το αυτονόητο: βλέπει τη διασπάθιση ευρωπαϊκών πόρων για παράνομες αγροτικές επιδοτήσεις και ζητά να διερευνηθούν ευθύνες και να τιμωρηθούν οι ένοχοι με τις προβλεπόμενες στο εθνικό «άβατο» διαδικασίες (π.χ., άρση ασυλίας). Κάποιοι που δεν έχουν σπουδάσει καν νομικά την ειρωνεύονται – δείγμα τουλάχιστον αμάθειας – αλλά έχει διαπραχθεί ένα έγκλημα, του οποίου οι συνέπειες θα συνεχίσουν να υπάρχουν ακόμα και αν… επιστραφούν τα χρήματα. Αλλιώς όλοι οι εγκληματίες που συλλαμβάνονταν όταν διέπρατταν την πράξη τους, θα αθωώνονταν, αν επέστρεφαν τα κλεμμένα.
Προ καιρού, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είδε ένα φοβερό μαζικό δυστύχημα στα Τέμπη, για το οποίο δεν φταίει κανείς – εκτός ίσως τελικά από τους ανθρώπους που έπαιρναν το τρένο, δηλαδή έδειχναν εμπιστοσύνη στο κράτος. Γιατί ακόμη και σε αυτό το κράτος, όπου πωλούνται σωρηδόν τα «ασημικά», υπάρχει μια κρατική ευθύνη – αλλιώς τι θέλουμε τον «στρατό» των διορισμένων με ή χωρίς πτυχίο; Την έδιωξε, όμως, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία η Ελλάδα γιατί παρενέβη στα εσωτερικά της. Τώρα υπουργοί κραδαίνουν την απειλή να φύγει από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία απαξιώνοντάς την. Νομίζαμε ότι η Ελλάδα δεν φεύγει από θεσμούς, μόνο μπαίνει ή μένει. Τελευταία φορά που συνέβη ήταν επί δικτατορίας με την «περήφανη» έξοδο από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1969, πριν την διώξει ο οργανισμός. Ζηλεύει κανείς την τύχη της χούντας στην Ιστορία;
Από πότε άρχισε να επικρατεί στην Ελλάδα η αντίληψη ότι όταν είσαι μέλος της Βουλής κάνεις ό,τι θέλεις; Για ποια χοντρόπετση ασυλία τυρβάζουν οι βουλευτές στο άρθρο 86; Οταν υπήρχαν διαφορετικές αντιλήψεις, μια χαρά γέμιζαν τα ξερονήσια και δεν κουνιόταν φύλλο. Δεν έχουν ακούσει τίποτα για διάκριση των εξουσιών, ως όφειλαν; Ο Πέτερ Μαγιάρ στη Ουγγαρία, που στην ΕΕ πανηγύριζαν τη νίκη του, αμέσως προανήγγειλε συνταγματική αναθεώρηση με περιορισμό των πρωθυπουργικών θητειών σε δύο – ίσως γι’ αυτό κόπηκε απότομα η θριαμβολογία στην Ελλάδα.
Γιατί ο νόμος ακολουθεί την κοινή λογική: οι Ούγγροι δεν θέλουν άλλον αυταρχικό ηγέτη με δικαίωμα να κυβερνά πάνω από 8 χρόνια. Σε καμία δημοκρατία δεν κάνει ό,τι θέλει η νομοθετική εξουσία ούτε η εκτελεστική ούτε η δικαστική. Ελληνιστί αποκαλούνται «θεσμικά αντίβαρα».
Στην Ελλάδα η πιο απονευρωμένη είναι η δικαστική εξουσία. Που δικάζει αργά, σε εξαθλιωμένα δικαστήρια, συχνά με δικαστές-επαίτες μιας καλύτερης αντιμετώπισης ή ευκολότερης ζωής. Οπότε τη χλευάζουν όσοι στρογγυλοκάθονται στις άλλες δύο εξουσίες και (νομίζουν ότι) είναι υπεράνω του νόμου, μπροστά στον οποίο θεωρητικά είμαστε όλοι ίσοι.
Ας δώσει η προαναγγελθείσα συνταγματική αναθεώρηση στη Δικαιοσύνη το χαμένο της κύρος. Και ας φανεί ότι τα εγκλήματα έχουν υπεύθυνους. Οσους δε ενοχλεί η Λάουρα Κοβέσι ή η Πόπη Παπανδρέου, να ξέρουν ότι αυτές εκπροσωπούν την «έξωθεν μεταρρύθμιση» για την οποία η Ελλάδα μπήκε στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.
