Το ευτυχές 2026 βρίσκει το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών με διπλές, εσωτερικές και ευρωπαϊκές, προκλήσεις. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης είναι πλέον και επικεφαλής του Eurogroup, του σημαντικότερου κέντρου άσκησης της οικονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη και κατ’ επέκταση στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Τα καθήκοντα, εθνικά και υπερεθνικά, είναι διευρυμένα και οφείλει αν μη τι άλλο να ταιριάξει τις εθνικές στοχεύσεις με τις ευρύτερες ευρωπαϊκές επιδιώξεις, να οργανώσει μια σύνθετη ευρωπαϊκή ατζέντα, εντός της οποίας επιβάλλεται εκ των πραγμάτων να κινηθεί και η ελληνική, η οποία πέραν των άλλων θα τελεί αναγκαστικά και υπό το βάρος της αρχόμενης από φέτος προεκλογικής περιόδου.
Ας μην ξεχνούμε ότι το 2026 θα είναι κατά βάση προεκλογικό έτος αφού οι εθνικές εκλογές τοποθετούνται μεν χρονικά την άνοιξη του 2027, αλλά τίποτε δεν βεβαιώνει ότι δεν μπορούν να επισπευσθούν και να διεξαχθούν το φθινόπωρο ή στα τέλη του νεοεισελθόντος έτους.
Νέες παροχές
Η αλήθεια είναι ότι ο νέος προϋπολογισμός έχει ενσωματώσει στις ρυθμίσεις του τον προεκλογικό χαρακτήρα της νέας χρονιάς, οι οποίες ωστόσο πιθανόν να εμπλουτισθούν και να ενισχυθούν, αν οι δημοσιονομικές εξελίξεις συνεχίσουν στους αυτούς ρυθμούς και τα πρωτογενή πλεονάσματα διατηρηθούν ισχυρά, θα διαμορφώσουν επιπρόσθετο και επαρκή δημοσιονομικό χώρο για νέες παροχές.
Επί του παρόντος, πάντως, ο κ. Πιερρακάκης και οι συνεργάτες του διαβεβαιώνουν ότι το σχήμα οικονομικής πολιτικής, που κυριαρχείται από τις μειώσεις των συντελεστών του φόρου εισοδήματος, την υποστήριξη των οικογενειών με ανήλικα τέκνα, τα μέτρα για τη στέγαση και τις ρυθμίσεις που ενισχύουν τις επενδύσεις και τις αμοιβές των εργαζομένων μέσω της νέας αύξησης του κατώτατου μισθού και την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, συγκροτεί τον πυρήνα των προτεραιοτήτων για τη νέα χρονιά και τη βάση του σχεδίου για το 2026.
Από εκεί πέρα η ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών επιμένει να διατηρεί στο κέντρο της προσοχής της τις επενδύσεις, δημόσιες και ιδιωτικές. Από την αρχή του νέου έτους θα καταβληθούν συντονισμένες προσπάθειες προκειμένου να απορροφηθούν όσο γίνεται περισσότεροι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και να συμβολαιοποιηθεί, αν είναι δυνατόν, το σύνολο των χρηματοδοτήσεων του ιδιωτικού τομέα.
Οι αγωνίες
Ως γνωστόν, φέτος το φθινόπωρο εξαντλείται ο χρόνος αξιοποίησης του Ταμείου Ανάπτυξης και επιβάλλεται η δέσμευση των υψηλότερων δυνατόν ποσοστών, αν και κατά τις εκτιμήσεις τραπεζικών στελεχών η απορρόφηση δύσκολα θα ξεπεράσει το 75% του συνόλου των προβλεπόμενων πόρων.
Και για αυτόν τον λόγο οι στενότεροι των συνεργατών του κ. Πιερρακάκη δεν κρύβουν τις αγωνίες τους.
Αντιθέτως με κάθε ευκαιρία επισημαίνουν ότι οι επενδύσεις και η προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, με ταυτόχρονη ενίσχυση της αποταμίευσης και διεύρυνση του ρόλου της εγχώριας κεφαλαιαγοράς, θα αποτελέσουν στο εγγύς μέλλον τους κρισιμότερους παράγοντες ενίσχυσης της ανάπτυξης.
Ετσι κατευθύνονται σε μέτρα και ρυθμίσεις που ενισχύουν την αποταμίευση και θα δημιουργούν περιβάλλον κεφαλαιουχικής και χρηματοδοτικής επάρκειας, ικανής να υποστηρίξει κυρίως τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Συγκεκριμένα μιλούν για κίνητρα διεύρυνσης του κύκλου των αποταμιεύσεων ώστε να ξεπεράσουν οι ιδιωτικές τοποθετήσεις τον σημερινό στενό πυρήνα των καταθέσεων, των ομολόγων, κρατικών και εταιρικών, των μετοχών και των αμοιβαίων κεφαλαίων και να ενσωματώσουν εργαλεία, όπως τα private equity και άλλα, που συνδυάζουν χρόνο και ρίσκο, αποδίδοντας περισσότερα και χρησιμοποιούνται ευρέως στις ώριμες αγορές των ΗΠΑ και της Δύσης ευρύτερα.
Διεύρυνση
Το περιβάλλον του κ. Πιερρακάκη υποστηρίζει ότι επιβάλλεται η συνδυασμένη ανάπτυξη, εμπλουτισμός και ωρίμαση τόσο της εγχώριας αποταμιευτικής αγοράς όσο και της κεφαλαιαγοράς. Στην περίπτωση αυτή εκτιμούν ότι θα διευρυνθεί τόσο ο κύκλος των διαθέσιμων αποταμιευτικών κεφαλαίων όσο και των χρηματοδοτικών εργαλείων για την ενίσχυση των επενδύσεων.
Στη βάση των παραπάνω αξιολογούν ειδικά φορολογικά κίνητρα, ακόμη και επιδότηση των αποδόσεων για τοποθετήσεις σε ξεχωριστούς αποταμιευτικούς και επενδυτικούς λογαριασμούς. Ως παράδειγμα αναφέρουν οικογενειακές αποταμιεύσεις και τοποθετήσεις σε private equity, δεσμευμένες σε μακρύ χρόνο με σκοπό την ενίσχυση τέκνων κατά την ενηλικίωσή τους.
Ενας τέτοιος αποταμιευτικός λογαριασμός, που θα αντικρίζεται σε σχήματα νεοφυών επιχειρήσεων ή άλλων venture capital διάρκειας π.χ. είκοσι ετών, θα μπορούσε να αποδώσει πολλαπλάσια των αρχικών τοποθετήσεων στα ενήλικα πια τέκνα.
Απαλλαγή φόρων
Τέτοιοι αποταμιευτικοί-επενδυτικοί λογαριασμοί θα μπορούσαν, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς των επιτελών του κ. Πιερρακάκη, να απολαμβάνουν απαλλαγή από τη φορολογία των τόκων και μαζί κάποια επιδότηση για τα πρώτα χρόνια της τοποθέτησης, υπό τον όρο ότι οι αποταμιευτές θα δεσμεύονται να μην πουλήσουν τους αποταμιευτικούς τίτλους πριν τη λήξη τους.
Ταυτόχρονα συζητείται η θέσπιση κινήτρων και μέτρων για διεύρυνση της συμμετοχής εταιρειών και εταιρικών σχημάτων στην εξελισσόμενη μετά και την αγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών από τη Euronext.
Για την εισαγωγή των παραπάνω προετοιμάζεται σχετικό νομοσχέδιο που θα έλθει στη Βουλή την προσεχή άνοιξη.
Στην αυτή λογική ενίσχυσης και δημιουργίας νέων ελκυστικών επενδυτικών ζωνών εξετάζονται και κινήσεις στην ευρύτερη ζώνη του Υπερταμείου, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε δυναμική αγορά, καθώς ενσωματώνει πλήθος κρατικών περιουσιακών στοιχείων, των ακινήτων του Δημοσίου και των συμμετοχών στις τράπεζες συμπεριλαμβανομένων, μετά την πρόσφατη απορρόφηση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.
Γενικώς τα σχέδια του υπουργείου Οικονομικών για το Υπερταμείο περιγράφονται μεγαλεπήβολα και σπουδαία.
Στο Eurogroup
Τα παραπάνω δεν είναι άσχετα με τα ευρωπαϊκά καθήκοντα του υπουργού Οικονομικών. Ο κ. Πιερρακάκης εργάζεται πυρετωδώς για τη διαμόρφωση της ατζέντας του Eurogroup και προσεχώς θα περιοδεύσει στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προκειμένου να συναντηθεί με τους ομολόγους του.
Σε αυτές δεσπόζουν τα διασυνδεμένα θέματα της Τραπεζικής Ενωσης, της ενοποίησης των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών και της ανάπτυξης των Stablecoins, ως νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και σχήματα για την προσέλκυση κεφαλαίων από χώρες με περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων. Οπως και εκείνα της ευρωπαϊκής παραγωγικής ανασύνταξης και ανασυγκρότησης, υπό το πρίσμα του αναπτυσσόμενου αμερικανικού προστατευτισμού και του εντεινόμενου ανταγωνισμού από την Κίνα, οι παραγωγικές ικανότητες της οποίας ξεπερνούν κάθε φαντασία.
Ενδεικτική της κινεζικής ανάπτυξης είναι η πρόσφατη αποκάλυψη των «Financial Times» που φέρει την Κίνα, πέραν των ηλεκτρικών αυτοκινήτων και των ρομποτικών αυτοματοποιημένων προϊόντων, να έχει κατακτήσει το 30% και αυτής ακόμη της αγοράς πολυτελών εδεσμάτων, όπως το χαβιάρι και φουαγκρά…
