Μουσικοί της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης και διακεκριμένοι σολίστ συναντιούνται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, τη Δευτέρα 4 Μαΐου στις 20.00, σε ένα βαθιά συναισθηματικό αφιέρωμα στη θεσσαλονικιά πιανίστρια Νόρα Λουκίδου που έφυγε από τη ζωή πριν από δύο χρόνια.
Κορυφαία μουσικός της ΚΟΘ, καλλιτέχνις με εντυπωσιακό εύρος ρεπερτορίου και με σημαντικό παιδαγωγικό έργο, η Λουκίδου σφράγισε με την παρουσία της τη μουσική ζωή της πόλης της και διαμόρφωσε γενιές πιανιστών στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, του οποίου υπήρξε διευθύντρια. Στην αφιερωμένη στη μνήμη της βραδιά θα ακουστούν έργα Μάλερ, Ρόμπερτ και Κλάρας Σούμαν, Ρ. Στράους, Ραχμάνινοφ, Αρνο Μπαμπατζανιάν, Γιώργου Θυμή, θα μιλήσουν καλλιτέχνες που συνεργάστηκαν μαζί της και θα προβληθεί σπάνιο υλικό από την καριέρα της.
Απαιτητική αλλά δίκαιη
Μαθήτρια της Λουκίδου και διάδοχός της στη θέση της πρώτης πιανίστριας της ΚΟΘ, η Μαριλένα Λιακοπούλου που επιμελείται την εκδήλωση και συμμετέχει σε αυτήν θυμάται τη δασκάλα της με τρυφερότητα κάνοντας λόγο για «μια προσωπικότητα που σε διαμόρφωνε όχι μόνο ως μουσικό αλλά και ως άνθρωπο. Δεν είναι τυχαίο ότι υπήρξε πρώτη πιανίστα της ορχήστρας. Η βαθιά της σχέση με τη συμφωνική μουσική διαπερνούσε και τη διδασκαλία της. Στο μάθημα δεν βλέπαμε το πιάνο ως ένα “μοναχικό” όργανο, αλλά ως ολόκληρη ορχήστρα. Μας μάθαινε να ακούμε εσωτερικά: “εδώ είναι οι βιόλες, εδώ απαντά το φλάουτο, εδώ μπαίνει το τσέλο”. Δημιουργούσαμε μια ηχητική εικόνα στο μυαλό μας και προσπαθούσαμε να την αποδώσουμε στο πιάνο. Αυτό έδινε στο παίξιμό μας βάθος, πολυφωνία, χρώμα. Ηταν ίσως το πιο πολύτιμο μάθημα που πήραμε από εκείνη». Δασκάλα αυστηρή και απαιτητική, «επέμενε στις ασκήσεις, στην πειθαρχία της τεχνικής. Ηθελε να μας εξοπλίσει έτσι ώστε να μη μας σταματά τίποτα. Η τεχνική για εκείνη δεν ήταν αυτοσκοπός· ήταν το εργαλείο για να εκφραστεί η μουσική χωρίς εμπόδια. Ναι, ήταν απαιτητική γιατί έτσι έπρεπε. Δεν συγχωρούσε την προχειρότητα, την αδιαφορία, το “δεν διάβασα”. Ηθελε σοβαρότητα και συνέπεια. Αν όμως υπήρχε πραγματικός λόγος, έδειχνε μεγάλη κατανόηση».
«Η μουσική ήταν η οικογένειά της»
Η Λουκίδου ανήκε σε μια γενιά που είχε μια σχεδόν ρομαντική αφοσίωση στη μουσική, που δεν την ενδιέφερε πρωτίστως η καριέρα αλλά η ίδια η τέχνη. «Ηταν άνθρωποι που έχτισαν πράγματα από το μηδέν» σχολιάζει η Μαριλένα Λιακοπούλου: «Και στη Θεσσαλονίκη, η ορχήστρα μας δημιουργήθηκε από το πάθος αυτών των μουσικών. Η ίδια μού είχε εκμυστηρευτεί ότι είχε την ευκαιρία να μείνει στο εξωτερικό. Ομως επέστρεψε στην Ελλάδα για οικογενειακούς λόγους. Δεν το έλεγε ποτέ με παράπονο, αλλά καταλαβαίνετε τι σήμαινε αυτή η επιλογή. Θα μπορούσε να έχει μια διεθνή πορεία, καθώς ήταν μουσικός με τεράστιες δυνατότητες – ίσως και μπροστά από την εποχή της. Συνεργάστηκε με σπουδαίους μαέστρους, ερμήνευσε σύγχρονα έργα, πολλές φορές σε πρώτες εκτελέσεις, ήταν από τις λίγες ελληνίδες πιανίστριες με τέτοια προβολή εκείνη την περίοδο. Επέλεξε όμως να αφιερώσει τη ζωή της στη μουσική εδώ, στη Θεσσαλονίκη. Δούλεψε ακούραστα, δεν έκανε δική της οικογένεια – η μουσική ήταν η οικογένειά της. Και εμείς, οι μαθητές της, υπήρξαμε με έναν τρόπο η συνέχεια της ζωής της. Σήμερα δεν τιμούμε μόνο μια σπουδαία πιανίστα, αλλά έναν άνθρωπο που μετέτρεψε τη μουσική σε τρόπο ύπαρξης».
Το μεγάλο ταξίδι μιας ηχογράφησης
Κόρη του θεσσαλονικιού δημοσιογράφου Γιάννη Μυλαράκη, ιστορικού στελέχους της εφημερίδας «Θεσσαλονίκη», η βιολονίστρια της ΚΟΘ Πόπη Μυλαράκη θα μιλήσει στην εκδήλωση για μία ενδιαφέρουσα ιστορία την οποία μοιράζεται και μαζί μας: «Οταν ο πατέρας μου πήγε στην Αμερική με μια υποτροφία, πήρε μαζί του μια ηχογράφηση που είχε κάνει η Συμφωνική Ορχήστρα Βορείου Ελλάδος (πρόδρομος της ΚΟΘ) το 1969, υπό τον Σόλωνα Μιχαλίδη και με σολίστ τη Λουκίδου. Τη μετέγραψε σε δίσκο 33 στροφών με στόχο, όπως γράφει ο ίδιος, να διασώσει και να μεταφέρει τον ήχο της, έναν ήχο που οι άνθρωποι της εποχής είχαν οραματιστεί για τη Θεσσαλονίκη. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του επισκέφθηκε 27 πολιτείες και παρέδιδε τον δίσκο στον κεντρικό ραδιοσταθμό καθεμιάς. Ετσι, η μουσική της Θεσσαλονίκης ταξίδεψε και ακούστηκε σε όλες τις ΗΠΑ. Ηταν κάτι που το ένιωθε ως χρέος – να στηρίξει την ορχήστρα αλλά και τη Λουκίδου». Ο ήχος από εκείνη τη συναυλία, όπως και άλλα ντοκουμέντα για την πορεία της ορχήστρας, βρίσκονται στο αρχείο του Γιάννη Μυλαράκη, το οποίο η οικογένειά του έχει παραχωρήσει στην ΚΟΘ ώστε να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
«Ο πατέρας μου ανήκε σε μια γενιά ανθρώπων με όραμα και μεράκι, που έκαναν πράγματα χωρίς να σκέφτονται το προσωπικό όφελος, ήθελαν απλώς να στηρίξουν αυτό που αγαπούσαν» λέει η Πόπη Μυλαράκη. Στην ίδια γενιά ανήκε η Νόρα Λουκίδου. Η τέχνη της, όπως τη διέσωσε ο Μυλαράκης στην πολύτιμη αυτή ηχογράφηση, έρχεται τώρα από το παρελθόν για να ενωθεί συμβολικά με την τέχνη των μαθητών και ομότεχνών της που θα παίξουν στη μνήμη της. Η μουσική, στην αέναη συνέχειά της, πάντα βρίσκει τρόπους να γεφυρώνει τον χρόνο – να ενώνει φωνές, πρόσωπα και εποχές που φαινομενικά χάθηκαν.
