Στην αυγή της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, η επαγγελματική σταδιοδρομία δεν καθορίζεται πλέον από έναν στατικό τίτλο σπουδών, αλλά από τη συνεχή ικανότητα προσαρμογής σε ταχέως μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα. Η διά βίου εκπαίδευση αναδεικνύεται σε κεντρικό μοχλό επαγγελματικής προσαρμοστικότητας, ιδιαίτερα υπό την πίεση της ραγδαίας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ).
Πώς η διά βίου εκπαίδευση μπορεί να μετατρέψει την Τεχνητή Νοημοσύνη από πρόκληση σε ευκαιρία για επαγγελματική ανθεκτικότητα; Σε ένα περιβάλλον όπου η αξία των αρχικών τίτλων σπουδών φθίνει ταχύτατα, η διά βίου εκπαίδευση δεν αποτελεί πλέον επιλογή αυτοβελτίωσης, είναι θεµελιώδης προϋπόθεση για την επαγγελµατική ανθεκτικότητα. Η µάθηση παύει να είναι συµπληρωµατικό προσόν και καθίσταται αναγκαία συνθήκη για τη διατήρηση της απασχολησιµότητας στην ψηφιακή οικονοµία.
Η πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η ανάδυση της ΤΝ καθιστά τη συνεχή μάθηση προϋπόθεση επαγγελματικής επιβίωσης. Ο γραμματισμός στην ΤΝ (AI Literacy) αφορά πλέον το σύνολο του εργατικού δυναμικού και όχι μόνο τεχνικά επαγγέλματα. Επιπροσθέτως, η πρόκληση δεν περιορίζεται μόνο στην απόκτηση νέων γνώσεων, αλλά επεκτείνεται στη διαδικασία της «απομάθησης» παρωχημένων πρακτικών και νοοτροπιών.
Όπως σημείωσε ο Alvin Toffler στο Future Shock: «Οι αγράμματοι του 21ου αιώνα δεν θα είναι εκείνοι που δεν ξέρουν γραφή και ανάγνωση, αλλά εκείνοι που δεν μπορούν να μάθουν, να απομάθουν και να επαναμάθουν».
Οι εργαζόμενοι καλούνται να υπερβούν γραμμικές αντιλήψεις και παραδοσιακές εργασιακές νόρμες, οι οποίες δεν ανταποκρίνονται πλέον στις σύγχρονες απαιτήσεις. Αυτή η στρατηγική απελευθέρωσης από το παρελθόν επιτρέπει τη δημιουργική σύζευξη της ανθρώπινης διαίσθησης με την υπολογιστική ισχύ της ΤΝ.
Ανθρωποκεντρικές δεξιότητες και επαγγελματική ανέλιξη
Παράλληλα με την τεχνική κατάρτιση, η αξία των ανθρωποκεντρικών δεξιοτήτων ενισχύεται συνεχώς. Σε ένα περιβάλλον όπου η ΤΝ αναλαμβάνει αυτοματοποιημένες λειτουργίες, η επαγγελματική αξία μετατοπίζεται προς δεξιότητες που η μηχανή αδυνατεί να αναπαράγει, όπως:
- Κριτική σκέψη και ηθική κρίση, απαραίτητες για την αξιολόγηση και υπεύθυνη χρήση των αποτελεσμάτων της ΤΝ.
- Συναισθηματική νοημοσύνη, κρίσιμη για ηγεσία, συνεργασία και διαχείριση σύνθετων εργασιακών σχέσεων.
- Η επαγγελματική ανέλιξη βασίζεται σε ένα μοντέλο επαύξησης γνώσεων και ικανοτήτων, όπου η τεχνολογική επάρκεια συνδυάζεται με υψηλού επιπέδου ανθρώπινη αντίληψη.
- Η στρατηγική σημασία της διά βίου εκπαίδευσης
Η διά βίου εκπαίδευση υπερβαίνει τη συσσώρευση τεχνικών γνώσεων, λειτουργεί ως πολυδιάστατος μηχανισμός προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης. Μέσω της σύνθεσης διαφορετικών πληροφοριών, μετατρέπει τη γνώση σε εφαρμόσιμη πρακτική και καινοτομία, ενισχύοντας τόσο την επαγγελματική ανέλιξη όσο και την ψυχολογική και γνωστική ενδυνάμωση του ατόμου.
Παράλληλα, καλλιεργεί τη μετα-γνώση και τη γνωστική ευελιξία, ενισχύοντας την ικανότητα του εργαζομένου να αναστοχάζεται, να προσαρμόζεται και να μαθαίνει διαρκώς σε συνθήκες ταχείας τεχνολογικής μεταβολής. Σε αυτό το πλαίσιο, η επαγγελματική βιωσιμότητα δεν εξαρτάται πλέον από στατικούς τίτλους, εξαρτάται από τη συνεχή συμμετοχή σε διαδικασίες μάθησης, αναστοχασμού και προσαρμογής.
Η διά βίου εκπαίδευση αποτελεί βασικό μηχανισμό μετριασμού της τεχνολογικής αβεβαιότητας και αναγκαίο εργαλείο για την οργανική ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον εργασιακό χώρο.
Στο Κέντρο Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του ΟΠΑ, σχεδιάζουμε προγράμματα διά βίου εκπαίδευσης λαμβάνοντας υπόψη την επαγγελματική ανθεκτικότητα και την εξέλιξη των σπουδαστών μας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Στόχος μας είναι να καταρτίζουμε επαγγελματίες με δεξιότητες που ενισχύουν την προσαρμοστικότητα, τη δυναμική ανταπόκριση στις τεχνολογικές αλλαγές και την ικανότητά τους να προοδεύουν σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο ψηφιακό κόσμο.
Λένα Τσιούνη, Υπεύθυνη Τομέα Διαχείρισης Προγραμμάτων του Κέντρου Διά Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του ΟΠΑ
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο ένθετο ΟΠΑ News του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών που κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου 2026
