Το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας και νεοφυούς επιχειρηματικότητας έχει περάσει τα τελευταία χρόνια από τη φάση της δημιουργίας στη φάση της ωρίμανσης. Η αύξηση των startups, η ενίσχυση των κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών, οι θεσμικές παρεμβάσεις και η ενεργός συμμετοχή πανεπιστημίων, τραπεζών και μεγάλων επιχειρήσεων έχουν διαμορφώσει ένα λειτουργικό και διεθνώς ορατό οικοσύστημα. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι η ανάπτυξη με κάθε κόστος, αλλά η κλίμακα, η κερδοφορία και η δημιουργία διατηρήσιμης αξίας.
Η μετάβαση αυτή προϋποθέτει συνεργασίες, επενδύσεις σε τεχνολογία και ανθρώπινο κεφάλαιο, καθώς και ώριμα επιχειρηματικά μοντέλα που μεταφράζουν την καινοτομία σε πραγματικό οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Το συμπέρασμα αυτό αναδείχθηκε από τις τοποθετήσεις της Κατερίνας Πραματάρη, Καθηγήτριας του ΟΠΑ, του Φώτη Παναγιωτόπουλου, Managing Director, Strategy & Consulting Lead στην Accenture, του Λάζαρου Παπαγαρυφάλλου, Deputy CEO στην Alpha Bank και του Γιώργου Παπαδημητρίου, Country Managing Partner στην EY Ελλάδος, στο πάνελ με θέμα: «Η ανάπτυξη του Οικοσυστήματος Καινοτομίας και Νεοφυών Επιχειρήσεων».
Πώς θα συνεχιστεί το ελληνικό success story
Της Κατερίνας Πραματάρη, καθηγήτριας του Τμήματος Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας ΟΠΑ και Επιστημονικής Υπεύθυνης του Κέντρου Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας ACE
Τα τελευταία χρόνια διαπιστώνουµε µια σηµαντική ανάπτυξη του οικοσυστήµατος καινοτοµίας και νεοφυούς επιχειρηµατικότητας της χώρας, η οποία αποτυπώνεται µε διάφορους τρόπους και δείκτες: από τον αριθµό και την ωριµότητα των startups (που από λίγες δεκάδες είναι πλέον πολλές εκατοντάδες), έως τον αριθµό των Venture Capital (VC) funds – Κεφάλαια Επιχειρηµατικών Συµµετοχών – (άνω των 40), το ύψος των επενδύσεων από ιδιώτες επενδυτές, την προσέλκυση ταλέντου και του brain re-gain, την εγκαθίδρυση στην Ελλάδα κέντρων καινοτοµίας κ.λπ.
Στην ανάπτυξη αυτή συνέβαλαν σταδιακά διάφοροι παράγοντες, όπως:
Mια διαχρονική στρατηγική της χώρας που υποστηρίχθηκε από όλες τις κυβερνήσεις με σημαντικούς σταθμούς: τη δημιουργία του Equifund (Ταμείο Επιχειρηματικών Συμμετοχών) υπό τη διαχείριση του European Investment Fund (EIF) (που έθεσε γερές βάσεις και έδωσε ώθηση στην ανάπτυξη νέων VC funds το 2018), την υποστήριξη της Hellenic Development Bank of Investments (HDBI) ως το ελληνικό Fund-of-Funds με γενναία κεφάλαια (που έδωσε ώθηση στην περαιτέρω ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των VC funds και την προσέλκυση ξένων επενδυτών), νέες νομοθετικές ρυθμίσεις όπως επενδυτικά κίνητρα σε επιχειρηματικούς αγγέλους, νομοθεσία για τεχνοβλαστούς κ.λπ.
H συνεργασία όλων των φορέων μαζί για την υποστήριξη του οικοσυστήματος επί σειρά ετών, που γίνεται έκδηλη με διάφορους τρόπους, όπως η διοργάνωση από κοινού σημαντικών εκδηλώσεων και συνεδρίων, διαγωνισμών επιχειρηματικότητας κ.λπ.
H διοργάνωση εμβληματικών διοργανώσεων, ειδικά το 2025, όπως:
– Tα Panathenea που προσέλκυσαν 3.000 άτομα, πολλά από το εξωτερικό, και είχαν ιδιαίτερη απήχηση στη νέα γενιά.
– Tο Athens Innovation Summit που γέμισε το Ηρώδειο με 5.000 άτομα και είχε ιδιαίτερη απήχηση στις μεγάλες επιχειρήσεις και τον πολιτικό κόσμο.
– Tο Tech Tour South East που είχε ιδιαίτερη απήχηση στο επενδυτικό κοινό.
Αυτό που περιμένουμε να δούμε πολύ πιο έντονα τα επόμενα χρόνια και το οποίο αναμένεται να δώσει ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στην καινοτομία και νεοφυή επιχειρηματικότητα, είναι:
Πολύ περισσότερες ιστορίες επιτυχίας και μεγάλα exits μέσα στα επόμενα 3-5 χρόνια με βάση τον δεκαετή κύκλο των VC funds (οι περιορισμένες επιτυχίες exit που έχουμε μέχρι τώρα δει βασίζονται στην επιχειρηματική δραστηριότητα που ξεκίνησε κατά βάση πριν τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης).
Πολύ περισσότερες συνεργασίες μεταξύ εδραιωμένων επιχειρήσεων και startups (οι εδραιωμένες επιχειρήσεις όλο και περισσότερο αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να πάνε με μία ανοιχτή προσέγγιση στην καινοτομία και να συνεργαστούν με νεοφυείς επιχειρήσεις για πιο άμεσα αποτελέσματα τώρα που υπάρχει η κρίσιμη μάζα).
Πολύ περισσότερους που τολμούν να ιδρύσουν μία καινοτόμο επιχείρηση από το μηδέν και έχουν γνώση από προηγούμενη επιχειρηματική δραστηριότητα (πετυχημένους founders-ιδρυτές και serial entrepreneurs-επαναλαμβανόμενους επιχειρηματίες).
Πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο και καινοτόμες λύσεις που αντιμετωπίζουν σημαντικά περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα της εποχής.
Το ΟΠΑ έχει πρωτοστατήσει σε αυτό το πεδίο από την πρώτη μέρα και το ACE, το Κέντρο Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας του Πανεπιστημίου, ξεχωρίζει ως βέλτιστη πρακτική που μπορούν να ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα πανεπιστήμια της χώρας.
Το ελληνικό σύστημα καινοτομίας: Με το βλέμμα στο μέλλον
του Φώτη Παναγόπουλου, Managing Director, Strategy & Consulting Lead στην Accenture
Το ελληνικό οικοσύστημα καινοτοµίας έχει σηµειώσει σηµαντικά βήµατα προόδου τα τελευταία χρόνια. Η αύξηση της χρηµατοδότησης προς νεοφυείς επιχειρήσεις, η ενίσχυση των υποστηρικτικών δοµών και η ανάδειξη ελληνικών startups µε διεθνή προσανατολισµό καταδεικνύουν ότι η χώρα έχει πλέον ένα λειτουργικό, αναδυόµενο οικοσύστηµα. Το 2025 αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγµα αυτής της δυναµικής, µε σηµαντικούς επενδυτικούς γύρους και αυξηµένο ενδιαφέρον από διεθνή κεφάλαια.
Ωστόσο, η πρόκληση πλέον είναι η επίτευξη κλίμακας. Για να μετατραπεί η υφιστάμενη πρόοδος σε διατηρήσιμη αναπτυξιακή δυναμική, απαιτούνται στοχευμένες κινήσεις που ενισχύουν την καινοτομική ικανότητα του ιδιωτικού τομέα. Η δημιουργία προστιθέμενης αξίας σε προϊόντα, παραγωγικές διαδικασίες και υπηρεσίες προϋποθέτει επιχειρήσεις που επενδύουν συστηματικά σε έρευνα, τεχνολογία και νέα επιχειρηματικά μοντέλα. Και αυτό δεν αφορά μόνο τις startups, αλλά και ώριμες ελληνικές εταιρείες, ειδικά τις ΜμΕ.
Παράλληλα, το οικοσύστημα καινοτομίας χρειάζεται ουσιαστική υποστήριξη με τεχνογνωσία, πόρους και διασυνδέσεις. Η πρόσβαση σε διεθνείς αγορές, στρατηγικούς εταίρους και δίκτυα γνώσης είναι κρίσιμη ώστε οι καινοτόμες λύσεις που παράγονται στην Ελλάδα να αποκτήσουν παγκόσμια εμβέλεια και να διαδραματίσουν τον αναπτυξιακό ρόλο που τους αναλογεί. Στο σημείο αυτό, η ελληνική ομογένεια μπορεί να συμβάλει καθοριστικά.
Κομβικής σημασίας είναι και η προσέλκυση περισσότερων ξένων επενδύσεων έντασης τεχνολογίας. Η δημιουργία και λειτουργία κέντρων έρευνας και ανάπτυξης, κέντρων ικανοτήτων ή ακόμη και παραγωγικών μονάδων από εταιρείες υψηλής τεχνολογίας μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής μεταφοράς γνώσης, δεξιοτήτων και βέλτιστων πρακτικών στην ελληνική οικονομία.
Σε κάθε περίπτωση, το ανθρώπινο κεφάλαιο αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα επιτυχίας. Η Ελλάδα οφείλει όχι μόνο να επαναπατρίσει μέρος του ταλέντου που χάθηκε τα προηγούμενα χρόνια, αλλά και να προσελκύσει εξειδικευμένους επαγγελματίες και «ψηφιακούς νομάδες», προσφέροντας ένα ανταγωνιστικό και σταθερό περιβάλλον εργασίας και ζωής.
Συνολικά, τα πιο επιτυχημένα οικοσυστήματα καινοτομίας παγκοσμίως βασίζονται σε ένα συνεκτικό σύνολο θεσμών, κινήτρων και σχέσεων που λειτουργούν συμπληρωματικά και διαχρονικά. Ένα σύστημα όπου το κράτος, η αγορά, τα πανεπιστήμια και οι φορείς χρηματοδότησης (τράπεζες, VCs) δεν λειτουργούν σε σιλό αλλά συνεργάζονται ουσιαστικά. Η αξιοποίηση εμπειριών από τα πιο ώριμα οικοσυστήματα, όπως ενδεικτικά των Ηνωμένων Πολιτειών, προσαρμοσμένη στο ελληνικό πλαίσιο, θα μπορούσε να επιταχύνει τη μετάβαση από ένα αναδυόμενο σε ένα διεθνώς ανταγωνιστικό σύστημα καινοτομίας.
Οι βάσεις έχουν σίγουρα τεθεί. Το ζητούμενο πλέον είναι η μετάβαση από την αποσπασματική επιτυχία στη δομική, βιώσιμη ανταγωνιστικότητα.
Alpha Bank: Ένας ενεργός σύμμαχος του ελληνικού fintech οικοσυστήματος
Του Λάζαρου Παπαγαρυφάλλου, Deputy CEO του Ομίλου Alpha Bank
Η Ελλάδα έχει αποκτήσει ένα δυναµικό και ισχυρό οικοσύστηµα καινοτοµίας µε διεθνή απήχηση. Σύµφωνα µε στοιχεία της Endeavor Greece, η αξία του ελληνικού οικοσυστήµατος ξεπερνά τα $12 δισ., ενώ πολλοί Έλληνες founders επιλέγουν να ιδρύσουν και να αναπτύξουν τις εταιρίες τους εξ ολοκλήρου στη χώρα µας. Σε αυτό το δυναµικό περιβάλλον, η Alpha Bank τοποθετείται ολοένα και πιο ενεργά ως σύµµαχος, µε µια νέα στρατηγική που δίνει έµφαση στην τεχνολογική καινοτοµία και στην προσέλκυση ανθρώπινου δυναµικού υψηλής εξειδίκευσης, προσβλέποντας στη διαµόρφωση µιας νέας εποχής στις τραπεζικές υπηρεσίες.
Η στρατηγική που ακολουθούμε συνδυάζει την ευελιξία και την καινοτομία των νεοφυών εταιρειών με την εμπιστοσύνη, κλίμακα και τεχνογνωσία μιας συστημικής τράπεζας. Στόχος μας είναι να διαμορφώσουμε ένα νέο μοντέλο στην τραπεζική που λειτουργεί πιο γρήγορα, πιο αποδοτικά και πιο ανθρωποκεντρικά, απαντώντας στις διαρκώς μεταβαλλόμενες ανάγκες κάθε πελάτη. Η προσέγγισή μας είναι διττή. Από τη μία, η ομάδα καινοτομίας της Alpha Bank συστηματικά αναζητεί συνεργασίες με fintechs που ταιριάζουν στην πελατοκεντρική στρατηγική μας. Από την άλλη, έχουμε στήσει μια ισχυρή ομάδα τεχνολογίας, ένα digital factory που αναπτύσσει καινοτόμες λύσεις και εφαρμογές εσωτερικά.
Έχουμε έτσι διαμορφώσει στην Alpha Bank ένα μοναδικό οικοσύστημα συνεργασιών, ταλέντου και νέων τεχνολογιών, που μας επιτρέπει να φέρνουμε νέες προτάσεις στην αγορά, να υποστηρίζουμε την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων μας και τη δημιουργία νέων ευκαιριών για τους ανθρώπους και τους μετόχους μας. Συνεργαζόμαστε με τη Moveo.AI, μία από τις πιο καινοτόμες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα. Εξαγοράσαμε τη Flexfin, ανοίγοντας νέες δυνατότητες factoring για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Έχουμε ήδη επενδύσει ή δεσμευτεί να επενδυθούν στο οικοσύστημα ευρύτερα, άμεσα ή έμμεσα, πάνω από 70 εκατ. ευρώ την τελευταία τετραετία και στοχεύουμε στα 200 εκατ. ευρώ έως τα τέλη του 2027. Επιπλέον, τα τελευταία δύο χρόνια, έχουμε υλοποιήσει πάνω από 15 πιλοτικά προγράμματα για την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων σε συνεργασία με fintechs.
Προσδοκία μας είναι να συμβάλουμε ενεργά στη διαμόρφωση μιας νέας εποχής για τις τραπεζικές υπηρεσίες, προσφέροντας έξυπνες και αποδοτικές λύσεις και διαμορφώνοντας νέες εμπειρίες. Θέλουμε να σταθούμε δίπλα στο ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας ως επενδυτής, ως πλατφόρμα εφαρμογής νέων ιδεών και ανάπτυξης καινοτόμων λύσεων. Έτσι θα είμαστε σε θέση να δημιουργούμε διαρκώς αξία για τους ανθρώπους, τους πελάτες και τους μετόχους μας, αλλά και να στηρίζουμε την πρόοδο στην επιχειρηματική ζωή της χώρας για ένα καλύτερο αύριο.
Καινοτομία και startups: Από την «έκρηξη» στη βιώσιμη αξία
Του Γιώργου Παπαδημητρίου, Διευθύνοντος Συμβούλου της EY Ελλάδος
Τα τελευταία πέντε με έξι χρόνια, ζήσαµε µια ιδιαίτερα έντονη περίοδο για τις νεοφυείς επιχειρήσεις, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα. Συχνά µε ρωτούν αν αυτό το κύµα έχει, πλέον, κοπάσει. Τα δεδοµένα λένε πως όχι. Αυτό που έχει αλλάξει είναι η ωριµότητα του µοντέλου. Η επιχειρηµατικότητα και η καινοτοµία παραµένουν ισχυρές, αλλά έχουν µετακινηθεί από την ανάπτυξη µε κάθε τρόπο (growth at any cost), σε µια πιο ρεαλιστική, βιώσιµη ανάπτυξη µε ουσιαστικό αντίκτυπο.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι startups συνεχίζουν να ιδρύονται με ένταση, αλλά πλέον οι επενδυτές δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην κερδοφορία, στην ταμειακή ροή (cash flow), στα ανθεκτικά επιχειρηματικά μοντέλα και, φυσικά, στην τεχνολογική υπεροχή. Η καινοτομία παραμένει κεντρικός πυλώνας, όμως συνοδεύεται από αυστηρότερα κριτήρια και προσδοκίες.
Στην Ελλάδα, η άνθηση των startups που παρατηρήσαμε τα προηγούμενα χρόνια αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, μία από τις πιο θετικές εξελίξεις για την οικονομία μας. Θυμάμαι χαρακτηριστικά το 2015, στην κορύφωση της κρίσης, όταν σε έρευνα που είχαμε παρουσιάσει, μεταξύ φοιτητών, πάνω από το 30% δήλωναν πρόθεση να ξεκινήσουν τη δική τους επιχειρηματική δραστηριότητα.
Σήμερα, αυτή η διάθεση έχει μετουσιωθεί σε πιο ώριμες προσπάθειες. Βλέπουμε καινοτόμες startups με διεθνή προσανατολισμό και έμφαση σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία και οι τεχνολογίες υγείας (healthtech). Δεν είναι τυχαίο ότι η αξία του ελληνικού οικοσυστήματος αποτιμάται κοντά στα 12 δισ. και πάνω από 1.040 startups είναι εγγεγραμμένες στο Elevate Greece, ενώ η χώρα μας ξεχωρίζει πλέον και για τα unicorns της, σε περιφερειακό επίπεδο. Αυτή την πρόοδο επιβεβαιώνει και το ενδιαφέρον από επενδυτές και κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών, καθώς το 2025 ήταν μία χρονιά-ορόσημο για το οικοσύστημα, με πάνω από 90 startups να προσελκύουν επενδύσεις περισσότερων από 732 εκατ. ευρώ, ενώ πρόσφατη μελέτη χαρακτήρισε την ελληνική αγορά startups ως την ταχύτερα αναπτυσσόμενη στην Ευρώπη.
Η ίδρυση του πρώτου AI Factory στη χώρα μας, και η λειτουργία του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος», θεωρώ θα δώσει ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στη δημιουργία, άλλα και το scale up νεοφυών επιχειρήσεων. Την ίδια ώρα, διευκολύνεται η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, με περισσότερες πηγές, αλλά και πιο απαιτητικά κριτήρια. Το κρίσιμο, σήμερα, δεν είναι η έλλειψη κεφαλαίων, αλλά η ικανότητα των startups να παρουσιάσουν ώριμα και αξιόπιστα επιχειρηματικά σχέδια.
Βεβαίως, δεν μπορούν όλες οι startups να είναι βιώσιμες – και αυτό, είναι υγιές. Η βιωσιμότητα προϋποθέτει σαφή απάντηση σε πραγματικές ανάγκες της αγοράς, σε ομάδες με εξειδικευμένες δεξιότητες (skilled ομάδες), σε επεκτάσιμα μοντέλα (scalable μοντέλα) και πρόσβαση σε κεφάλαια, γνώση και δίκτυα. Εδώ, ο ρόλος του οικοσυστήματος καινοτομίας είναι καθοριστικός. Στην EY, συμμετέχουμε ενεργά στη στήριξή του, επενδύοντας σε συνεργασίες με πανεπιστήμια, δράσεις νεανικής επιχειρηματικότητας και προγράμματα mentoring για νεοφυείς επιχειρήσεις, όπως το EYnovation.
Η καινοτομία αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν μεταφράζεται σε απτά αποτελέσματα στον πραγματικό κόσμο: σε προϊόντα, υπηρεσίες, θέσεις εργασίας και, τελικά, σε βελτίωση της καθημερινότητάς μας. Εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη ευκαιρία να διαμορφώσουμε το μέλλον με περισσότερη αυτοπεποίθηση.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο ένθετο ΟΠΑ News του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών που κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου 2026
