Πίσω από τις κλειστές πόρτες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ένα παράτολμο σχέδιο αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη κατέρρευσε προτού καν ξεκινήσει.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αποκαλύπτουν στους New York Times ότι η ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην αρχή του πολέμου δεν είχε στόχο να εξοντώσει, αλλά να απελευθερώσει τον πρώην σκληροπυρηνικό πρόεδρο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, προκειμένου να του παραδοθούν τα ηνία της χώρας.
Μόλις λίγες ημέρες αφότου τα ισραηλινά πλήγματα εξόντωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους στις πρώτες κιόλας μάχες του πολέμου, ο Πρόεδρος Τραμπ είχε δηλώσει δημόσια ότι το ιδανικό θα ήταν να αναλάβει τη χώρα «κάποιος εκ των έσω». Όπως αποδεικνύεται, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ είχαν μπει στη σύγκρουση έχοντας στο μυαλό τους ένα πολύ συγκεκριμένο και άκρως αναπάντεχο πρόσωπο: τον πρώην πρόεδρο του Ιράν, γνωστό για τις ακραίες αντι-ισραηλινές και αντιαμερικανικές του θέσεις.
Ωστόσο, το παράτολμο αυτό σχέδιο, το οποίο είχαν αναπτύξει οι Ισραηλινοί και για το οποίο ο Αχμαντινετζάντ είχε ενημερωθεί, απέτυχε γρήγορα, σύμφωνα με πηγές της Ουάσιγκτον.
Ο πρώην πρόεδρος τραυματίστηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου από ισραηλινό πλήγμα στην κατοικία του στην Τεχεράνη, το οποίο είχε ως στόχο να εξουδετερώσει τους φρουρούς του και να τον απελευθερώσει. Αν και επέζησε της επίθεσης, η παραλίγο μοιραία εμπειρία τον έκανε να απογοητευτεί και να αποστασιοποιηθεί από το σχέδιο αλλαγής καθεστώτος. Έκτοτε δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και η τρέχουσα τοποθεσία καθώς και η κατάσταση της υγείας του παραμένουν άγνωστες.
Το παράδοξο προφίλ του εκλεκτού της Δύσης
Το να χαρακτηρίσει κανείς τον Αχμαντινετζάντ ως μια ασυνήθιστη επιλογή θα ήταν τεράστια υποτίμηση. Αν και τα τελευταία χρόνια είχε έρθει σε έντονη ρήξη με την ηγεσία του καθεστώτος και βρισκόταν υπό στενή παρακολούθηση, κατά τη διάρκεια της προεδρίας του από το 2005 έως το 2013 είχε γίνει διαβόητος για τις εκκλήσεις του να «σβηστεί το Ισραήλ από τον χάρτη».
Ήταν ένθερμος υποστηρικτής του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, σφοδρός επικριτής των ΗΠΑ και γνωστός για τη βίαιη καταστολή των εγχώριων διαδηλώσεων. Το πώς ακριβώς στρατολογήθηκε για να συμμετάσχει σε αυτό το εγχείρημα παραμένει μυστήριο.
Η ύπαρξη αυτής της προσπάθειας, που δεν είχε αναφερθεί ποτέ στο παρελθόν, αποτελούσε μέρος ενός σχεδίου πολλών σταδίων που σχεδίασε το Ισραήλ για την ανατροπή της θεοκρατικής κυβέρνησης του Ιράν. Υπογραμμίζει δε τον τρόπο με τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μπήκαν στον πόλεμο, όχι μόνο υποτιμώντας το πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να επιτύχουν τους στόχους τους, αλλά και ρισκάροντας σε ένα σχέδιο διαδοχής που ακόμη και ορισμένοι σύμβουλοι του Τραμπ θεωρούσαν μη βιώσιμο. Πολλά αμερικανικά στελέχη ήταν ιδιαίτερα σκεπτικά για το αν θα μπορούσε ποτέ ο Αχμαντινετζάντ να σταθεί ξανά στην εξουσία.
Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, η εκπρόσωπος Άννα Κέλι απέφυγε να σχολιάσει το συγκεκριμένο σχέδιο, δηλώνοντας ωστόσο ότι ο Πρόεδρος Τραμπ ήταν ξεκάθαρος από την αρχή για τους στόχους της επιχείρησης «Epic Fury», οι οποίοι αφορούσαν την καταστροφή των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, τη διάλυση των υποδομών του και την αποδυνάμωση των συμμάχων του. Παράλληλα, εκπρόσωπος της Μοσάντ αρνήθηκε να προβεί σε οποιοδήποτε σχόλιο.
Το μοντέλο της Βενεζουέλας και η μοιραία κηδεία
Οι αμερικανικές προσδοκίες φαινόταν να επηρεάζονται από την πρόσφατη επιτυχία της επιχείρησης σύλληψης του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και την προθυμία του αντικαταστάτη του να συνεργαστεί με τον Λευκό Οίκο, ένα μοντέλο που ο Τραμπ πίστευε ότι θα μπορούσε να επαναληφθεί και αλλού. Τα τελευταία χρόνια, ο Αχμαντινετζάντ κατηγορούσε δημόσια το ιρανικό καθεστώς για διαφθορά, με αποτέλεσμα να αποκλειστεί από τις προεδρικές εκλογές και να περιοριστεί τελικά στο σπίτι του στην ανατολική Τεχεράνη.
Το γεγονός ότι Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ τον έβλεπαν ως πιθανό μεταβατικό ηγέτη αποδεικνύει ότι ο πόλεμος του Φεβρουαρίου ξεκίνησε με την ελπίδα εγκαθίδρυσης μιας πιο εύκαμπτης ηγεσίας. Κατά την πρώτη ημέρα των επιθέσεων, οι ισραηλινοί πύραυλοι εξόντωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, αλλά και μια ολόκληρη συνάντηση Ιρανών αξιωματούχων, ορισμένοι εκ των οποίων είχαν μάλιστα αναγνωριστεί από τον Λευκό Οίκο ως πιο πρόθυμοι για διαπραγματεύσεις.
Όσον αφορά το χτύπημα στο σπίτι του Αχμαντινετζάντ, οι δορυφορικές εικόνες έδειξαν ότι το ίδιο το κτίριο δεν υπέστη σοβαρές ζημιές, αλλά καταστράφηκε ολοσχερώς το φυλάκιο ασφαλείας στην είσοδο του δρόμου.
Οι «σωματοφύλακες» που σκοτώθηκαν ήταν στην πραγματικότητα μέλη των Φρουρών της Επανάστασης που τον κρατούσαν σε περιορισμό. Σύμφωνα με δημοσιεύματα και μαρτυρίες συνεργατών του στους New York Times, ο πρώην πρόεδρος αντιλήφθηκε αμέσως την επιχείρηση ως μια προσπάθεια «απόδρασης» που οργανώθηκε από τη Δύση, η οποία τον θεωρούσε ικανό να διαχειριστεί την πολιτική και στρατιωτική κατάσταση της χώρας, σε έναν ρόλο παρόμοιο με εκείνον της Ντέλσι Ροντρίγκεζ στη Βενεζουέλα.
Οι κρυφές επαφές με τη Δύση και το Hungarian Connection
Η μεταστροφή του Αχμαντινετζάντ από φανατικό ισλαμιστή σε επικριτή του καθεστώτος είχε ξεκινήσει εδώ και καιρό, καθώς το ίδιο το Ιράν τον αντιμετώπιζε πλέον ως αποσταθεροποιητικό παράγοντα. Οι σχέσεις του όμως με τη Δύση ήταν πολύ πιο σκοτεινές. Ήδη από το 2019, σε συνέντευξή του, είχε επαινέσει τον Τραμπ ως «άνθρωπο της αγοράς και των πράξεων», ζητώντας μια επαναπροσέγγιση των δύο κρατών με βάση το μακροπρόθεσμο όφελος. Επιπλέον, στενοί του συνεργάτες είχαν κατηγορηθεί στο παρελθόν για κατασκοπεία υπέρ του Ισραήλ και της Βρετανίας.
Αίσθηση είχαν προκαλέσει και τα πρόσφατα ταξίδια του στη Γουατεμάλα, αλλά κυρίως στην Ουγγαρία το 2024 και το 2025, δύο χώρες με εξαιρετικά στενούς δεσμούς με το Ισραήλ. Στη Βουδαπέστη, ο Αχμαντινετζάντ είχε μιλήσει σε πανεπιστήμιο που συνδέεται άμεσα με τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος διατηρεί στενή φιλία με τον Νετανιάχου. Ο Ιρανός πολιτικός επέστρεψε από την Ουγγαρία μόλις λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των ισραηλινών επιθέσεων τον περασμένο Ιούνιο, κρατώντας έκτοτε μια ανεξήγητα χαμηλή στάση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γεγονός που σχολιάστηκε έντονα στο Ιράν.
Ένα σχέδιο που υποτίμησε την αντοχή του Ιράν
Το αρχικό ισραηλινό σχέδιο προέβλεπε μια επιχείρηση σε τρεις φάσεις. Μετά τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς και την εξόντωση της ηγεσίας, θα ακολουθούσε η κινητοποίηση των Κούρδων στα σύνορα και μια μαζική εκστρατεία επηρεασμού της κοινής γνώμης, ώστε να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι το καθεστώς χάνει τον έλεγχο. Στο τελικό στάδιο, υπό το βάρος των καταστροφών σε κρίσιμες υποδομές όπως το ηλεκτρικό δίκτυο, το σύστημα θα κατέρρεε, δίνοντας τη θέση του στην «εναλλακτική κυβέρνηση».
Εκτός όμως από το αεροπορικό σκέλος, ελάχιστα πράγματα λειτούργησαν όπως είχαν υπολογίσει οι Ισραηλινοί, αποδεικνύοντας ότι υπήρξε μια βαθιά παρανόηση της ανθεκτικότητας του Ιράν και της ικανότητας των ΗΠΑ και του Ισραήλ να επιβάλουν τη θέλησή τους.
Παρά την αποτυχία όμως, ορισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι συνεχίζουν να πιστεύουν στο όραμα της ανατροπής. Ο επικεφαλής της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα, δήλωσε σε συζητήσεις του ότι το σχέδιο της υπηρεσίας, βασισμένο σε πληροφορίες δεκαετιών, θα είχε εξαιρετικά υψηλές πιθανότητες επιτυχίας αν είχε λάβει την τελική έγκριση να προχωρήσει μέχρι τέλους.
