Κέντρο Βρεφών «Η Μητέρα»: Ένα ασφαλές καταφύγιο που προσπαθεί να αλλάξει τις ζωές των παιδιών

Υπάρχουν παιδιά που έρχονται στον κόσμο κουβαλώντας ήδη εντός τους μια ιστορία βαριά. Μια ιστορία που δεν διάλεξαν. Μια ιστορία που άρχισε να γράφεται για εκείνα πριν το πρώτο κλάμα τους αντηχήσει στην αίθουσα ενός μαιευτηρίου. Πίσω τους άβυσσος. Μπροστά τους; Εκεί ανάμεσα σε όσα χάθηκαν και σε όσα δεν έχουν ακόμα βρεθεί, το Κέντρο Βρεφών «Η Μητέρα» σαν άλλη γέφυρα δημιουργεί πέρασμα ασφαλές.

Οι άνθρωποί του ανοίγουν τις αγκαλιές τους και μέσα τους κλείνουν ρίζες σε γη σαθρή, φόβους, αγωνίες, μοναξιές, σιωπές. Τα σκοτάδια πνίγονται στο φως. Η άλλοτε ισχνή ελπίδα, επιστρέφει ως ενυπάρχον σύμβολο.

Φοράει κίτρινο παντελόνι, μια λουλουδένια ζακέτα και μια ροζ κορδέλα στα μαλλιά. Το δεξί χέρι της, φωλιασμένο στο χέρι της κυρίας που την κάνει βόλτα στους διαδρόμους του Μητέρα. Την κοιτάει στα μάτια και γελάει. Μπορεί να εμπιστευτεί ξανά.

«Η Μητέρα», 71 χρόνια προσφοράς στα παιδιά που έχουν ανάγκη

Το Κέντρο Βρεφών «Η Μητέρα» αποτελεί έναν από τους κύριους φορείς παιδικής προστασίας στη χώρα. Είναι Κρατικό πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, ανήκει στο Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής και τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας.

«Ιδρύθηκε το 1953 και λειτούργησε τον Σεπτέμβρη του 1955. Ήταν πολύ πρωτοποριακό για την εποχή και στηρίχθηκε στις αρνητικές επιπτώσεις της ιδρυματικής ζωής στην υγεία και ανάπτυξη των βρεφών.

Από την πρώτη μέρα, αλλά και έκτοτε κάθε μέρα στα 71 χρόνια δράσης του, μοναδική επιδίωξή μας είναι να καλύψουμε την ανάγκη για προστασία κάθε παιδιού που στερείται ομαλού οικογενειακού περιβάλλοντος.

Σκοπός μας να προσφέρουμε εξειδικευμένες και εξατομικευμένες υπηρεσίες σε παιδιά και γονείς που έχουν ανάγκη», αναφέρει στο ΒΗΜΑ η Βάσω Ταλάντζη, κοινωνική λειτουργός, αναναπληρώτρια Επιστημονική Διευθύντρια, η οποία βρίσκεται στο Μητέρα από το 1983.

Εδώ κανείς δεν μένει για πάντα κι αυτό δεν είναι αδυναμία, αντίθετα είναι ο ορισμός της αποστολής: να δώσεις, να θωρακίσεις όσο μπορείς ώστε να μπορείς να αφήσεις.

Αυτός δεν είναι άλλωστε ο ρόλος της γέφυρας; Μια προσωρινή φιλοξενία ώστε με βήμα αποφασιστικό να περάσει κανείς στην άλλη όχθη με ασφάλεια. «Τα παιδιά αυτά είναι σαν να ακροβατούν σε δύο κόσμους.

Σεβόμαστε τις ιστορίες τους, αναγνωρίζουμε τις ανάγκες τους και τα βοηθάμε ώστε να βρουν μια οικογένεια: είτε να επιστρέψουν στη βιολογική οικογένεια (αν είναι δυνατόν), είτε να πάνε σε μια θετή ή ανάδοχη. Το συμφέρον του παιδιού πάντα γνώμονάς μας», τονίζει στο ΒΗΜΑ η Ελένη Χαρχαντή, κοινωνική λειτουργός.

Πάγια επιλογή του Μητέρα είναι να βοηθηθούν ώστε να αναλάβουν τη φροντίδα του παιδιού οι φυσικοί γονείς. Μόνον εφόσον η φυσική οικογένεια του παιδιού δεν ενδιαφέρεται ή αδυνατεί να ανταποκριθεί στο γονικό της ρόλο, αναζητά τη βέλτιστη εναλλακτική λύση.

Κάθε παιδί και μία ιστορία τραύματος

Αυτή τη στιγμή το Μητέρα φιλοξενεί 43 παιδιά, έχοντας παράλληλα υπό την προστασία του άλλα 73 παιδιά τα οποία βρίσκονται σε ανάδοχες οικογένειες, από αυτά τα 30 είναι ενήλικα.

«Παρακολουθούμε τα παιδιά που έχουν τοποθετηθεί σε ανάδοχες οικογένειες. Είμαστε δίπλα τους, ακόμα κι όταν ενηλικιωθούν», επισημαίνει η κα Ταλάντζη.

«Τα παιδιά εδώ ανάλογα με την πρώιμη οικογενειακή τους ιστορία, έχουν ζήσει τραυματικά γεγονότα που τους προσδίδουν μια ευαλωτότητα και σε βιολογικό επίπεδο και σε συναισθηματικό», αναφέρει στο ΒΗΜΑ η ψυχολόγος Πέγκυ Σταθογιαννοπούλου.

Και συνεχίζει: «Εμείς θέλουμε με την επίγνωση ότι μας έρχονται δύσκολα παιδιά, θέλουμε να τα βοηθήσουμε να νιώσουν ασφάλεια σε ένα περιβάλλον αρχικά άγνωστο.

Με την υπομονή, με τη φροντίδα, με το χαμόγελο, να τους δώσουμε το μήνυμα ότι είμαστε κοντά τους, ότι νοιαζόμαστε για αυτά, ότι θα τα πάρουμε αγκαλιά, ότι μας νοιάζουν οι ανάγκες τους και θα προσπαθήσουμε να είμαστε εκεί για να τις καλύψουμε. Να παίξουμε μαζί τους, να ακούσουμε τις αγωνίες και σιγά σιγά να τα κάνουμε να καταλάβουν ότι είμαστε εδώ για αυτά».

Οι άνθρωποι του Μητέρα καλούνται να βιώσουν κάτι γονεϊκό, με την επίγνωση του επαγγελματία βέβαια ότι δεν είναι, μπαίνουν όμως αναπόφευκτα σε μια γονεϊκή συνθήκη.

Η κα. Χαρχαντή αναφέρεται στην ανάγκη της διαπροσωπικής-δυαδικής σχέσης, η οποία «πλήττεται» από την έλλειψη προσωπικού.

«Τα παιδιά χρειάζονται ένα πρόσωπο αναφοράς για αυτό κάθε βρεφονηπιοκόμος κάνει σημαντικές σχέσεις/ιδιαίτερο δεσμό με περισσότερα από ένα παιδιά».

«Μπαίνουμε μέσα στις ζωές των παιδιών, με σώμα και ψυχή»

Ο Βασίλης Νικητέας είναι ο μοναδικός άντρας νηπιοβρεφοκόμος στο Μητέρα. Εργάζεται εδώ από το 1993. Κρατά στην αγκαλιά του ένα από τα βρεφάκια. «Αυτός εδώ θα μας φάει όλους. Θέλει συνέχεια γάλα», λέει και τον σηκώνει ψηλά.

Κάθε βρεφάκι έχει το δικό του μποξάκι. Σε ένα από αυτά, ένα δέχεται τις φροντίδες μιας εθελόντριας, κάνοντας βρεφικό μασάζ.

«Είναι σημαντικό ότι οι άνθρωποι εδώ, όσα προβλήματα κι αν αντιμετωπίζουμε καθημερινά στις οικογένειά μας, στο σπίτι μας, στην κοινωνία, λόγω των δυσκολιών που υπάρχουν γενικότερα για όλους μας, όταν ερχόμαστε εδώ όλα τα αφήνουμε στο περιθώριο. Κάθε άνθρωπος στο Μητέρα ασχολείται και μπαίνει μέσα στη ζωή των παιδιών.

Ο καθένας βυθίζεται και μπαίνει με ψυχή και σώμα μέσα σε όλη αυτή τη διαδικασία με τα παιδιά, το οποίο θέλει πολύ συναίσθημα. Είναι ψυχοφθόρο, αλλά από την άλλη μεριά δίνει και πολλά πίσω. Ισχύει για όλες τις ειδικότητες, ιδιαίτερα όμως για εμάς τους βρεφονηπιοκόμους που τα ζούμε όλο το 24ωρο.

Είχα κάνει κάποτε μια “έρευνα”, ξέρετε τι λένε οι βρεφοκόμοι μας; Υποκαθιστούμε το γονεϊκό πρότυπο. Αισθάνονται ότι είναι οι μαμάδες των παιδιών έχοντας πλήρη επίγνωση ότι δεν είναι», αναφέρει στο ΒΗΜΑ ο Βασίλης Νικητέας.

Η νηπιοβρεφοκόμος Σεμίνα Χατζηαναγνώστου έχει μόλις επιστρέψει από εκδρομή με τα παιδιά στο Άλσος Βεΐκου. «Φροντίζουμε να έχουν πολλές εμπειρίες και τα οργανώνουμε με βάση την ηλικία τους.

Είμαστε εδώ καθημερινά και τα απασχολούμε δημιουργικά ώστε να τα βοηθήσουμε να κοινωνικοποιηθούν, μέσα πάντα από τη δημιουργία σταθερών δεσμών και σχέσεων εμπιστοσύνης».

Και υπογραμμίζει: «Όταν μας φωνάζουν μαμά τους λέμε ότι δεν είμαστε η μαμά τους. Τι τους λέω; Είμαι η Σεμίνα. Είμαι εδώ για σένα. Σε αγαπάω, σε φροντίζω και όλοι μαζί εδώ προσπαθούμε να βρούμε μια καλή μαμά κι έναν καλό μπαμπά για σένα».

Η ιδρυματική φροντίδα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την οικογένεια

Η ιδρυματική φροντίδα, όσο καλή κι αν είναι, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την οικογένεια. Οι άνθρωποι του Μητέρα έχουν την παραπάνω φράση σημαία τους.

Την ίδια στιγμή η διεπιστημονική ομάδα μοχθεί προκειμένου οι υπηρεσίες που προσφέρει στα παιδιά να είναι υψηλότατου επιπέδου και να καλύπτουν τις πολύπλευρες ανάγκες τους.

Μπορεί να μην είναι το σπίτι τους, όμως κάθε περίπτερο, όπως λέγονται τα σπίτια του Μητέρα, μυρίζουν σπιτικό. Έχουν εκείνη τη μυρωδιά της ζεστασιάς που αναβλύζει η επιστροφή στο σπίτι που μεγαλώσαμε, στο παιδικό δωμάτιο που πρωτοονειρευτήκαμε, στο τραπέζι που μοιραστήκαμε ως οικογένεια.

Επόμενη στάση: «προσομοίωση σπιτιού».

Το Μητέρα έχει διαμορφώσει ένα από τα περίπτερά του σε κανονικό σπίτι ώστε να μπορούν οι υποψήφιοι θετοί γονείς που βρίσκονται στο στάδιο προσαρμογής να χρησιμοποιούν τους χώρους μαζί με το παιδί, σαν να βρίσκονται στο πραγματικό σπίτι τους.

«Τους προτρέπουμε να φτιάξουν καφέ, να φέρουν το φαγητό τους και να καθίσουν όλοι μαζί στο τραπέζι. Να νιώσει το παιδί και οι ίδιοι, όπως θα ένιωθαν αν βρίσκονταν στον δικό τους σαλόνι, στο δικό τους καθιστικό», αναφέρει η κα Σταθογιαννοπούλου.

Πρώιμη παρέμβαση και παιγνιοθεραπεία

Και συνεχίζει μιλώντας για την πρώιμη παρέμβαση. «Η βρεφική και η νηπιακή ηλικία είναι κατεξοχήν οι περίοδοι με τις ραγδαίες εξελίξεις της ανάπτυξης. Έχει σημασία τι ερεθίσματα παίρνει ένα παιδί και με ποιον τρόπο.

Η πρώιμη παρέμβαση περιλαμβάνει τις δράσεις αυτές που εφαρμόζονται από ειδικούς θεραπευτές, όπως είναι οι εργοθεραπευτές και οι λογοθεραπευτές προκειμένου να ενισχυθούν οι δεξιότητες των παιδιών.

Επειδή δεν φιλοξενούμε μόνο παιδάκια τυπικής ανάπτυξης, μπορεί να υπάρχουν και πιο εγγενείς και πιο σύνθετες αναπτυξιακές δυσκολίες, οι οποίες απαιτούν ειδική μεταχείριση. Έχουμε λοιπόν συνεργασία με την «ΑΣΠΙΔΑ», έναν οργανισμό που κάνει εξατομικευμένες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε παιδιά με αυτιστικά στοιχεία.

Επίσης, για την ψυχοσυναισθηματική υποστήριξη των παιδιών που έχουν ζήσει ιδιαίτερα τραυματικές συνθήκες, έχουμε επιλέξει την υποστήριξη μέσω της παιγνιοθεραπείας μία φορά την εβδομάδα σε ομάδες».

Βαθιά ταλαιπωρημένα παιδιά

«Το συμφέρον του παιδιού. Όλοι η διεπιστημονική ομάδα πραγματικά είμαστε προσανατολισμένοι σε αυτόν τον στόχο: ότι πρέπει να φροντίσουμε το συμφέρον του παιδιού, το οποίο είναι η ένταξή του σε οικογένεια, είτε στη φυσική του οικογένεια είτε σε κάποια άλλη μορφή», είναι τα πρώτα λόγια της Ανδρομάχης Πικραμένου, παιδίατρος στο Μητέρα από το 1984.

«Η ιατρική υπηρεσία ήταν μια αυτοτελής ιατρική υπηρεσία από τη γέννηση του Μητέρα. Ο παιδίατρος, επειδή τα παιδιά φιλοξενούνται σαν να είναι στο σπίτι τους, ασχολείται με την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας τους.

Τι σημαίνει αυτό; Παρακολούθηση σωματικής ανάπτυξης, εμβολιασμοί, αντιμετώπιση κάποιων ελαφρών προβλημάτων υγείας, για τα οποία οι γονείς θα απευθύνονταν σε έναν παιδίατρο. Και βέβαια τα βαριά περιστατικά όταν συμβαίνουν τα διακομίζουμε στα νοσοκομεία.

Υπάρχουν όμως παιδιά με σοβαρά προβλήματα (ενδοκρινολογίας, σωματικής ανάπτυξης, νευρολογικά) για τα οποία συνεργαζόμαστε με τις διάφορες ειδικότητες των Νοσοκομείων Παίδων.

Φροντίζουμε στο σύνολο την υγεία των παιδιών και έχουμε μία άριστη συνεργασία με τα νοσοκομεία. Επίσης, παρακολουθούμε τα παιδιά που έχουμε σε αναδοχή».

Με μακρά εμπειρία στην παιδική προστασία, η κα Πικραμένου είναι κατηγορηματική: «είναι μία δουλειά που μου έχει προσφέρει μεγάλη ευχαρίστηση και μεγάλη ικανοποίηση. Με τη συνεργασία όλων των ειδικοτήτων, βοηθάμε πολύ ταλαιπωρημένα παιδιά».

Το Μητέρα για κάθε παιδί που είναι τοποθετημένο σε ανάδοχη οικογένεια παρέχει: μηνιαίο επίδομα κλιμακούμενο ανάλογα με τις ειδικές ανάγκες του παιδιού, πλήρη ιατροφαρμακευτική και νοσηλευτική κάλυψη, κάλυψη ειδικών θεραπειών, κάλυψη ένδυσης, υπόδησης, ιματισμού και ειδών πρώτης εγκατάστασης του παιδιού στην οικογένεια, κάλυψη σχολικών δαπανών.

«Αυτή τη στιγμή έχουμε ένα παιδί από τον Ιούλιο σε μεταμοσχευτικό κέντρο της Ιταλίας, μαζί με την ανάδοχη οικογένεια που του είχαμε βρει και πραγματικά στάθηκε στο πλευρό του και το “ανέστησε”. Όλα τα έξοδα καλύπτονται από το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας», αναφέρει η κα Πικραμένου.

Από 5 μηνών μπορούν να ξεκινήσουν εργοθεραπεία

«Προσφέρουμε στα φιλοξενούμενα παιδιά υπηρεσίες που αφορούν και στην πρόληψη αλλά και στην αποκατάσταση. Τα παιδιά έχουν παραμεληθεί, έχουν κακοποιηθεί ή έχουν υποστεί τραυματικές εμπειρίες.

Τα τελευταία χρόνια είναι πολλά τα παιδιά με μητέρες χρήστριες ουσιών. Τα μωρά αυτά παρουσιάζουν διαταραχές στο νευρικό σύστημα, υπερτονίες, οι οποίες σιγά σιγά αποκαθίστανται και για αυτό κάνουμε κι εμείς παρέμβαση. Από 5 μηνών μπορούν να ξεκινήσουν εργοθεραπεία», αναφέρει στο ΒΗΜΑ η Ελένη Ράπτη, εργοθεραπεύτρια.

Και συμπληρώνει: «Ένας άλλος τομέας που εμείς ασχολούμαστε είναι η υποστήριξη του πλαισίου και του προσωπικού.

Οι εργοθεραπευτές κάνουν προτάσεις για τη διαμόρφωση των χώρων της δομής, ώστε να είναι πιο λειτουργικοί, να είναι κατάλληλοι για τα παιδιά και ειδικά για τα παιδιά που μπορεί να έχουν δυσκολίες ιδιαίτερες, να είναι για παράδειγμα στο φάσμα του αυτισμού.

Είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με τους βρεφονηπιοκόμους (κι όλες τις ειδικότητες), τους οποίους και εκπαιδεύουμε ώστε να υποστηρίζουν την καθημερινή ρουτίνα των παιδιών, η θεραπεία των οποίων δεν περιορίζεται αποκλειστική στη στιγμή της θεραπείας».

Μια ροδιά ως μνήμη και ρίζα

Συναντώ τη μαία Πόπη Γεωργακάκου στην είσοδο του Ξενώνα Φιλοξενίας Επίτοκων-Λεχωίδων, ο οποίος είναι μοναδικός στην Ελλάδα και δέχεται γυναίκες από όλη την περιφέρεια και λειτουργεί από το 1955.

Στόχος του να φροντίσει μαιευτικά την υγεία της μητέρας (και του αναμενόμενου παιδιού), να τη στηρίξει όσο μπορεί σε όλα τα επίπεδα, ούτως ώστε να μπορεί να επανενταχθεί στο κοινωνικό πλαίσιο.

«Η φροντίδα μας δεν τελειώνει ποτέ στον τοκετό. Αυτό είναι χαρακτηριστικό όλων των τμημάτων και όλων των υπηρεσιών. Η φροντίδα μας είναι συνεχής και γίνεται σε βάθος χρόνου», αναφέρει η κα Γεωργακάκου.

«Είμαι μαία με μεταπτυχιακό στην Ιατρική. Ξέρετε, οι γυναίκες που έρχονται εδώ δεν νοιάζονται για τα πτυχία μου. Για άλλες είμαι μαία, για άλλες φίλη, για άλλες αδερφή, για άλλες το δικό τους πρόσωπο. Εμπλέκομαι συναισθηματικά και ταυτόχρονα οριοθετούμαι.

Θα σας πω μια ιστορία για αυτή τη ροδιά δίπλα μας. Την έχει φυτέψει μια κοπέλα που φιλοξενούσαμε, μαζί με την κυρία Σωτηροπούλου, κοινωνική λειτουργό του Μητέρα. Αυτή η κοπέλα ήρθε με άρνηση στο να δεχτεί τι της συμβαίνει.

Με τη φροντίδα και τη θαλπωρή όλων μας, η κοπέλα αυτή κατάφερε να συνδεθεί με το σώμα και το συναίσθημά της και να έχει μια ομαλή κύηση.

Η κοινωνική λειτουργός είχε την ιδέα να φυτέψουν μαζί τη ροδιά για να μείνει στο μυαλό μας χαραγμένη η ιστορία της και να βγάλει ρίζες».

Κάθε ιστορία είναι μοναδική και απαιτεί από την πλευρά των εργαζομένων διαφορετική μεταχείριση.

«Η πρώτη μαία που ήταν εδώ μου είχε πει: “μην περιμένεις ποτέ ότι η μαιευτική που θα ασκήσεις είναι μαιευτική που διδάχτηκες στο πανεπιστήμιο. Θα κοιτάς το πρόσωπο, θα συνδέεσαι με το χάδι και με το άγγιγμα, όπως κάνει μια μαμά.

Και είχε δίκιο η κυρία Αγγελοπούλου. Φιλοξενήσαμε κάποτε μια μητέρα έξι παιδιών. Δεν άφηνε κανέναν άνθρωπο να την αγγίξει. Ο τρόπος που βρήκα για να συνδεθώ με αυτήν την κοπέλα ήταν με το να την κουρεύω.

Ξεκίνησα να της χαϊδεύω τα μαλλιά, όπως μια μαμά χτενίζει την κόρη της. Ήμουν ο μόνος άνθρωπος που μπόρεσε να συνεργαστεί με τη συγκεκριμένη κοπέλα. Έρχεται κάθε χρόνο και με βλέπει», περιγράφει με συγκίνηση η κα Γεωργακάκου.

«Είμαι η Μαρία του»

Τελευταίο κεφάλαιο αυτού του ταξιδιού, η εθελοντική προσφορά, πυλώνας του Μητέρα ήδη από την ιδρυσή του. «Δεν είχα καταφέρει να γίνω μητέρα. Είχα ανάγκη να καλύψω την υπερβολική τρυφερότητα που είχα μέσα μου και που δεν μπορούσε να διοχετευτεί κάπου.

Σκέφτηκα: ”ας πάω γιατί έτσι θα βοηθήσω ένα παιδί και θα καλύψω το δικό μου κενό”», αναφέρει με ειλικρίνεια στο ΒΗΜΑ η Μαρία Αλεξομανωλάκη.

Πέρασε τις πύλες του Μητέρα τον Νοέμβριο του 2014 και από τότε δεν έφυγε. «Όντως έδωσα τρυφερότητα, όντως κάλυψα αυτή την αρχική ανάγκη που είχα και πλέον είμαι εδώ πολύ συνειδητά.

Έρχομαι μια φορά την εβδομάδα, κάθε εβδομάδα, για ένα συγκεκριμένο παιδί. Είμαι η Μαρία του κατ’ αποκλειστικότητα. Παίζουμε, διαβάζουμε, τραγουδάμε, γράφουμε.

Το ακολουθώ και στις εξωτερικές δραστηριότητές του: από νοσηλεία σε νοσοκομείο και επίσκεψη σε γιατρούς, μέχρι θαλάσσια μπάνια και θέατρο». Ήταν πάντα εύκολο για εκείνη να συνδέεται με ένα παιδί και να το αφήνει να ανοίγει τα φτερά του;

Η κα Αλεξομανωλάκη απαντά με ευθύτητα: «Στις αρχές δεν ήταν πάρα πολύ εύκολο. Στην πορεία όμως να ξέρετε ότι εκπαιδεύτηκα και τελικά το αποτέλεσμα είναι που έχει μεγάλη σημασία.

Αυτό που δίνω είναι μια μεγάλη αγκαλιά, μια ζεστασιά. Δίνω αγάπη. Και τελικά αυτό που μένει είναι ότι ένα παιδί πάει με όπλα στο σπίτι, πάει με συναισθήματα, πάει έχοντας πάρει αγάπη άνευ όρων.

Νομίζω ότι φεύγει λίγο περισσότερο έτοιμο για να δεθεί συναισθηματικά με τους νέους γονείς.

Για κάθε παιδί που συνδέομαι νιώθω ότι υπήρξα στο παρελθόν του ως σημαντικό πρόσωπο και ως μόνο δική του. Ήμουν μόνο για αυτό. Συναισθηματικά και ψυχικά.

Τι έχω συνειδητοποιήσει; Τα παιδιά νιώθουν ότι υπάρχει ένας άνθρωπος για εκείνα, ότι δεν τελείωσαν όλα. Νιώθουν ότι υπάρχει ελπίδα».

Αποχαιρετώ τους ανθρώπους που μου άνοιξαν το ζεστό σπιτικό τους. Φέρνω στον νου μου τα πρόσωπα των παιδιών που συνάντησα. Θυμάμαι τα ελαφίσια μάτια ενός κοριτσιού λίγων μηνών που κούρνιαζε στην αγκαλιά της νηπιοβρεφοκόμου.

Επιστρέφω στις λέξεις της κας Αλεξομανωλάκη, λέξεις που συμπυκνώνουν όσα έζησα, αλλά κι όσα πρεσβεύει το Μητέρα.

«Ήρθα και έρχομαι με όλη την τρυφερότητα που έχω. Νιώθω ότι προετοιμάζω ένα παιδί συναισθηματικά ώστε να ωριμάσει για να δεθεί. Για να αγαπήσει και να αγαπηθεί».