Η 9η Μαΐου, η Ημέρα της Νίκης των Σοβιετικών επί των Ναζί στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, είναι ένα είδος πολιτικής θρησκείας για τους Ρώσους και η παρέλαση της 9ης Μαΐου, στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας, είναι ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της χρονιάς.
Φέτος όμως για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, δεν θα υπάρξει στρατιωτικός εξοπλισμός στην Κόκκινη Πλατεία: ούτε άρματα μάχης, ούτε βαλλιστικοί πύραυλοι. Μόνον στρατιώτες. Ο επί τρεις δεκαετίες ανταποκριτής του BBC στη Μόσχα, Στιβ Ρόζενμπεργκ, σημειώνει ότι ο τρόπος με τον οποίο το Κρεμλίνο θα τιμήσει φέτος το παρελθόν, λέει πολλά για το παρόν: είναι ένα σημάδι ότι ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, δεν εξελίσσεται σύμφωνα με τα σχέδια των Ρώσων.
Η Μόσχα σε επιφυλακή
Το κλίμα στη Μόσχα δεν είναι γιορτινό. Σύμφωνα με την ανταπόκριση της Βάλερι Χόπκινς, για τους New York Times, λόγω του κινδύνου ουκρανικών επιθέσεων με drones, τα πάρκα στη ρωσική πρωτεύουσα, Μόσχα δεν είναι στολισμένα μόνον με λουλούδια, αλλά και με ανιχνευτές μετάλλων. Υπενθυμίζεται ότι τη Δευτέρα, ένα ουκρανικό drone έπεσε σε πολυτελές συγκρότημα κατοικιών της ρωσικής πρωτεύουσας.
Σε μια ασυνήθιστη εκδήλωση αδυναμίας, η ρωσική κυβέρνηση απηύθυνε, ανεπιτυχώς, έκκληση προς την Ουκρανία για κατάπαυση του πυρός, για τη σημερινή ημέρα της παρέλασης, ενώ παραδέχθηκε ότι έχουν ληφθεί «πρόσθετα μέτρα ασφαλείας», για την προστασία του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Ενδεικτικό του κλίματος φόβου, είναι το γεγονός ότι το Κρεμλίνο έχει απαγορεύσει την πρόσβαση σε όλους σχεδόν τους δημοσιογράφους, στη σημερινή εκδήλωση, επικαλούμενο «τρομοκρατικές απειλές από το Κίεβο».
Στασιμότητα στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου
Οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν βαλτώσει, ενώ οι ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις καταγράφουν ότι όλο και περισσότεροι Ρώσοι, περί τα δύο τρίτα του πληθυσμού, που έχουν εξαντληθεί από τον πόλεμο, επιθυμούν την ειρήνη.
Η Ρωσία έχει καταφέρει να κερδίσει ελάχιστα εδάφη εδώ και χρόνια, παρά τις τεράστιες απώλειες. Σύμφωνα με το ανεξάρτητο ειδησεογραφικό μέσο ενημέρωσης Μediazona, τουλάχιστον 213.000 Ρώσοι στρατιώτες έχουν σκοτωθεί. Δυτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών υπερβαίνει κατά πολύ, τις 300.000.
Προβλήματα στη ρωσική οικονομία εξαιτίας του πολέμου
Η ρωσική οικονομία δυσκολεύεται να ανταπεξέλθει στο κόστος του πολέμου στην Ουκρανία, με αποτέλεσμα οι τιμές των προϊόντων και οι φόροι να αυξάνονται. Ενόψει αυτή της κατάστασης, η ρωσική κυβέρνηση εξαπέλυσε αυτήν την εβδομάδα, νέο κύμα κατασταλτικών μέτρων με περιορισμούς της πρόσβασης στο Διαδίκτυο, στη Μόσχα και στην Αγία Πετρούπολη.
Το Κρεμλίνο καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι ένας μακρινός πόλεμος, ώστε οι Ρώσοι να μην τον σκέφτονται. Καθώς όμως ο πόλεμος επιβαρύνει τη ρωσική οικονομία και χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για τους περιορισμούς στο Διαδίκτυο, ένας πρέσβης δυτικής χώρας στη Μόσχα, δήλωσε στους ΝΥΤ, ότι διακρίνει μια αλλαγή στη διάθεση των Ρώσων ως προς το να συνεχίσουν να ανέχονται αυτή την κατάσταση. «Υπάρχει μια συλλογική ανησυχία διότι κανείς δεν μπορεί να φανταστεί πώς θα τελειώσει ο πόλεμος».
Το 41% των Ρώσων ανησυχούν για τη ζωή τους
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του ανεξάρτητου ινστιτούτου Levada, τον Απρίλιο, το 47% των Ρώσων εξέφρασε ανησυχία για τη ζωή του, ποσοστό αυξημένο κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες, σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Η δυσαρέσκεια για την οικονομία και τους περιορισμούς στο Διαδίκτυο, αποτυπώνεται και στα ποσοστά αποδοχής του Πούτιν, τα οποία βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα από την έναρξη του πολέμου. (79% σύμφωνα με το ινστιτούτο Levada) .
Οι Ρώσοι ωστόσο έχουν ελάχιστους τρόπους να εκδηλώσουν δημόσια τη δυσαρέσκειά τους, καθώς το Κρεμλίνο αντιμετωπίζει κάθε δημόσια κριτική, ως απειλή για το κράτος. Οι ρωσικές αρχές εμπόδισαν πρόσφατα, τις προσπάθειες πολιτών, σε αρκετές πόλεις, οι οποίοι θέλησαν να διαμαρτυρηθούν δημόσια για τις διακοπές στο Διαδίκτυο και τον περιορισμό της πρόσβασης σε δημοφιλείς εφαρμογές όπως το Telegram. Οι συγκεντρώσεις της Πρωτομαγιάς, οι οποίες παραδοσιακά οργανώνονται από το Κομμουνιστικό Κόμμα, φέτος, δεν επετράπησαν στη Ρωσία.
Ακόμη και οικονομολόγοι του ρωσικού κατεστημένου ανησυχούν για την κατάσταση της οικονομίας
Δεδομένης της δεινής κατάστασης της ρωσικής οικονομίας εξαιτίας των υπερβολικών δαπανών για τον πόλεμο στην Ουκρανία αλλά και των δυτικών κυρώσεων έναντι της Μόσχας, ακόμη και ρώσοι οικονομολόγοι οι οποίοι συνδέονται με το κατεστημένο, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. «Πιστεύω ειλικρινά ότι βρισκόμαστε σε δύσκολη θέση», δήλωσε ο Ρόμπερτ Νιγκματούλιν, οικονομολόγος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, κατά τη διάρκεια οικονομικού φόρουμ στη Μόσχα, τον περασμένο μήνα. «Επί Σοβιετικής Ένωσης, το βιοτικό επίπεδο ήταν χαμηλότερο από εκείνο της Ευρώπης. Τότε όμως, χτίζαμε τη χώρα• αναπτύσσαμε το διαστημικό πρόγραμμα, την πυρηνική ενέργεια• ήμασταν μπροστά, και κάναμε θυσίες. Τώρα έχουμε χάσει τα πάντα και παραμένουμε οι φτωχότεροι. Ακόμη και στις φτωχότερες περιοχές της Κίνας, τα εισοδήματα είναι υψηλότερα από ό,τι στις φτωχότερες περιοχές της Ρωσίας».
Ο Νιγκματούλιν αναφέρθηκε ενδεικτικά σε ορισμένους δείκτες της ρωσικής οικονομίας: τις τιμές καταναλωτή, αυξημένες κατά 77%, σε σχέση με το 2015, τους υψηλότερους φόρους που ασκούν υπερβολική πίεση στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων τα οποία προμηνύουν σοβαρές δημογραφικές προκλήσεις.
Ο Πούτιν σε δυσχερή θέση – Οι εκτιμήσεις ενός ρώσου πρώην υψηλόβαθμου αξιωματούχου
Την πεποίθηση ότι κάτι αλλάζει στη Ρωσία και ότι ο Πούτιν περιέρχεται σε δυσχερή θέση, υποστηρίζει σε ανάλυσή του, – ανωνύμως-, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος της ρωσικής κυβέρνησης, στον βρετανικό Economist. Ο ίδιος εντοπίζει τέσσερις παράγοντες που αποδυναμώνουν την εξουσία του Πούτιν στη Ρωσία: Πρώτον, το αυξανόμενο κόστος του πολέμου στην Ουκρανία. Δεύτερον, την αυξανόμενη απαίτηση για κανόνες, από τις ελίτ οι ποίες αναγκάστηκαν, μαζί με τα κεφάλαιά τους, να επιστρέψουν, λόγω του πολέμου, στη Ρωσία, μια χώρα χωρίς λειτουργικούς θεσμούς. Τρίτον, την αλλαγή στο γεωπολιτικό κλίμα: η Ρωσία βρίσκεται πλέον σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούν η οικονομική και τεχνολογική ισχύς, και η ωμή δύναμη. Τέταρτον, την κρίση ταυτότητας της Ρωσίας, η οποία για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, δεν διαθέτει ένα εξωτερικό πρότυπο απέναντι στο οποίο να ορίζει τον εαυτό της, όπως ιστορικά συνέβαινε, όταν αυτοπροσδιοριζόταν σε σχέση με την Ευρώπη και γενικότερα τη Δύση.
Ανάλογες αναλύσεις ωστόσο θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη: το καθεστώς Πούτιν είναι εδραιωμένο και όπως έχει αποδείξει κατ’ επανάληψιν, ανθεκτικό.
