Ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών θέτει εκ νέου η Άγκυρα, όπως άλλωστε αναμενόταν ότι θα συμβεί μετά την εγκατάσταση της συστοιχίας πυραύλων Patriot στην Κάρπαθο, κυρίως όμως στον απόηχο της αποστολής των δύο φρεγατών και των τεσσάρων μαχητικών F- 16 στην Κύπρο.
Η άμεση αντίδραση της Ελλάδας, με στόχο να προστατευθεί το έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και για να δηλώσει η χώρα ενεργώς παρούσα στην πλέον κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία των τελευταίων δεκαετιών στο σταυροδρόμι της Ανατολικής Μεσογείου με τη Μέση Ανατολή, τέθηκε απ’ την πρώτη στιγμή στο μικροσκόπιο της Τουρκίας.
Εξ ου και λίγες ώρες μετά την απόφαση του ΚΥΣΕΑ υπήρξε τηλεφωνική επικοινωνία των υπουργών Εξωτερικών κ.κ. Γεραπετρίτη και Φιντάν, κατά τη διάρκεια της οποίας είναι βέβαιο ότι ετέθη το ζήτημα της αποστολής των ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο, πολλώ δε μάλλον καθώς αυτό συνοδεύτηκε από σειρά δηλώσεων Ελλήνων και Κυπρίων αξιωματούχων περί «ενότητας του Ελληνισμού» και ενεργοποίησης του «ενιαίου αμυντικού δόγματος», χωρίς φυσικά να λείψουν και οι αδόκιμες εν μέσω πολέμου πατριωτικές κορώνες.
Της προσγείωσης των ελληνικών μαχητικών στην Πάφο και του ελλιμενισμού των φρεγατών «Κίμων» και «Ψαρά» στη Λεμεσό, ακολούθησε η αποστολή των Patriot στην Κάρπαθο, ένα νησί το οποίο η Τουρκία συμπεριλαμβάνει στην ανυπόστατη θεωρία περί αποστρατιωτικοποίησης, συνδέοντας μάλιστα την εν λόγω απαίτηση με την κυριαρχία του Αιγαίου.
Γιατί ενοχλείται η Τουρκία
Η τουρκική πλευρά ενοχλείται διότι η Αθήνα πραγματοποιεί ένα στρατηγικό βήμα ενίσχυσης της άμυνας των ελληνικών νησιών, δημιουργώντας μάλιστα αίσθηση ενότητας σε έναν χώρο που ξεκινά από την Κύπρο, περνά από τα Δωδεκάνησα και απλώνεται έως την Κρήτη. Όπως γνωρίζουν καλά στην Άγκυρα- γι’ αυτό και ομιλούν περί «τετελεσμένων»- η ημερομηνία επιστροφής των πυραύλων Patriot στη βάση τους παραμένει άγνωστη και αποτελεί βεβαίως σημείο διαχρονικής τριβής με την Αθήνα.
Ενόχλησε σφόδρα την τουρκική πλευρά διότι θεωρείται ως ένα βήμα περαιτέρω εξοπλισμού του Αιγαίου, με άγνωστη προφανώς ημερομηνία επιστροφής των πυραύλων στη βάση τους.
Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι στην ανακοίνωση του εκπροσώπου του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών δεν εντοπίζεται ρητή αναφορά στην Κάρπαθο, αλλά καταγράφεται εν γένει δυσαρέσκεια έναντι «πρόσφατων δηλώσεων που αντιφάσκουν με το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου» και οι οποίες χαρακτηρίζονται «επιπόλαιες, ατυχείς και άκαιρες».
Η Τουρκία αναφέρεται, όμως, στις συνθήκες Ειρήνης της Λωζάνης του 1923 και της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1947, όπου και σύμφωνα με την ίδια καταγράφεται το νομικό καθεστώς των νησιών, με την εκπρόσωπο του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών κ. Λάνα Ζωχιού να χαρακτηρίζει «μονομερείς, ανυπόστατες και επανειλημμένως απορριφθείσες» τις αιτιάσεις της Άγκυρας περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου, σημειώνοντας μάλιστα ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Συνθήκης των Παρισίων.
Εξάλλου, τα ελληνικά επιχειρήματα ως προς την ανάγκη εξοπλισμού των νησιών εδράζονται στον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ (περί δικαιώματος αυτοάμυνας), στο ιστορικό παράδειγμα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο και στο γεγονός ότι η Άγκυρα διαθέτει στις ακτές της Μικράς Ασίας ισχυρές αποβατικές δυνάμεις.
Εντύπωση προκαλεί επίσης το γεγονός ότι ο εκπρόσωπος της τουρκικής διπλωματίας αναφέρεται σε κύκλους που «επιδιώκοντας να εκμεταλλευτούν τις πρόσφατες εξελίξεις στην περιοχή μας και προσπαθώντας να δηλητηριάσουν τις διμερείς μας σχέσεις με τη σύμμαχό μας στο ΝΑΤΟ, Ελλάδα, επιχειρούν ένα νέο τετελεσμένο γεγονός».
Η εν λόγω αποστροφή προφανώς απευθύνεται στον υπουργό Άμυνας Νίκο Δένδια, ο οποίος σε συνέντευξή του (τ/σ Alpha) εξήγησε το σκεπτικό της κυβέρνησης για την κίνηση θωράκισης κυρίως της Κύπρου και δευτερευόντως του Αιγαίου.
Τι λένε στην Αθήνα
Στην Αθήνα, πάντως, εκτιμούν ότι η Τουρκία δεν έχει περιθώρια κλιμάκωσης της έντασης στο Αιγαίο, καθώς το τελευταίο που θα ήθελαν να δουν ειδικά οι Αμερικανοί στην εν λόγω συγκυρία είναι επιμέρους αντιπαραθέσεις, ειδικά μεταξύ δύο νατοϊκών συμμάχων.
Ακριβώς στη βάση αυτού του σκεπτικού η κ. Ζωχιού επισημαίνει μεν ότι «η αμυντική διάταξη της Ελλάδας είναι αδιαπραγμάτευτη», δίνοντας όμως ιδιαίτερη έμφαση στη συγκυρία: «Η εμπόλεμη κατάσταση στην ευρύτερη γειτονιά μας επιτάσσει την αναγκαία αμυντική προπαρασκευή της χώρας. Η επικρατούσα αβεβαιότητα και ο κίνδυνος περαιτέρω κλιμάκωσης του πολέμου καλούν για σύνεση και νηφαλιότητα, όχι για ανίσχυρες τοποθετήσεις». Άρα είναι προφανές ότι η Αθήνα δεν στρέφεται με τις επιλογές της στην Κύπρο και την Κάρπαθο έναντι της Άγκυρας, αλλά ενισχύει την άμυνά της.
Διαφορετικός, όμως, είναι ο τόνος των Τούρκων όσον αφορά την παρουσία των ελληνικών πολεμικών μονάδων στην Κύπρο, καθώς ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών κάνει μια «βουτιά» στην ματωμένη Ιστορία της μεγαλονήσου. «Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η ίδια αυτή νοοτροπία, η οποία στο παρελθόν επιδίωκε να εξοντώσει τους Τουρκοκυπρίους που ήταν συνιδιοκτήτες του νησιού της Κύπρου, τώρα ισχυρίζεται ότι τους προστατεύει», λέει ο κ. Κετσελί, ανασύροντας το πάγιο επιχείρημα της Τουρκίας, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 όταν ξέσπασαν οι διακοινοτικές ταραχές, υπέρ της αιτιολόγησης της εισβολής του 1974: Ότι δηλαδή η στρατιωτικοποίηση της Κύπρου από την πλευρά της Ελλάδας αποτέλεσε διαχρονική απειλή για την ασφάλεια των Τουρκοκύπριων.
«Θέλουμε να γίνει γνωστό ότι οι Τουρκοκύπριοι και η “Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου”, με την υποστήριξη της Μητέρας Πατρίδας και Εγγυήτριας Τουρκίας, είναι ικανοί να διασφαλίσουν την ασφάλειά τους και δεν εξαρτώνται από κανέναν άλλο», κλείνει ο κ. Κετσελί, ενώ ακριβώς στο ίδιο μήκος κύματος το Υπουργείο Άμυνας διαμηνύει ότι η Τουρκία δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει τις εξουσίες που πηγάζουν από το αναχρονιστικό καθεστώς της εγγυήτριας δύναμης «ενάντια σε εχθρικές συμπεριφορές που απειλούν την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων».
Μπορεί ακόμα να βρισκόμαστε στις πρώτες μέρες του πολέμου, είναι όμως βέβαιο ότι η επόμενη μέρα θα έχει ενδιαφέρον κυρίως για τη διαμόρφωση του νέου τοπίου στη Μέση Ανατολή, αλλά και για τις ισορροπίες στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
