Ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, δήλωσε σε κλειστή συνάντηση την Τρίτη ότι η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί από το Ιράν να συμφωνήσει ότι οποιαδήποτε μελλοντική πυρηνική συμφωνία θα παραμένει σε ισχύ επ’ αόριστον, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και δύο άλλες πηγές που γνωρίζουν τα σχόλιά του.
Το ζήτημα των «προβλέψεων λήξης» («sunset provisions») θεωρείται ένα από τα κύρια προβλήματα της συμφωνίας του 2015 που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση Ομπάμα και την οποία ο Τραμπ απέρριψε.
Η δήλωση του Γουίτκοφ έγινε δύο ημέρες πριν από τον προγραμματισμένο γύρο πυρηνικών συνομιλιών στη Γενεύη.
Τι προβλέπει η προηγούμενη συμφωνία
Σύμφωνα με τη συμφωνία του 2015, οι περισσότερες περιοριστικές διατάξεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έληγαν σταδιακά μεταξύ οκτώ και 25 ετών μετά την υπογραφή. Το Ιράν είχε επίσης δεσμευτεί να μην επιδιώξει ποτέ την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, η κατάργηση αυτών των «προβλέψεων λήξης» θα ενίσχυε τη συμφωνία και θα διευκόλυνε τον Τραμπ να την παρουσιάσει ως αναβάθμιση της συμφωνίας Ομπάμα. Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, δήλωσε στο CBS ότι το Ιράν θα μπορούσε να υπογράψει μια «καλύτερη» συμφωνία που θα εξασφάλιζε ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα «θα παραμείνει ειρηνικό για πάντα».
Ο Γουίτκοφ ανέφερε σε εκδήλωση δωρητών του AIPAC στην Ουάσινγκτον: «Ξεκινάμε με τους Ιρανούς με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρχουν προβλέψεις λήξης. Είτε φτάσουμε σε συμφωνία είτε όχι, η προϋπόθεσή μας είναι: πρέπει να συμπεριφέρεστε για το υπόλοιπο της ζωής σας».
Κρίσιμα θέματα και επικείμενη συνάντηση στη Γενεύη
Οι συνομιλίες επικεντρώνονται σε δύο βασικά ζητήματα: την ικανότητα του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο και το μέλλον των υπαρχόντων αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου. Το Ιράν επιμένει στην συνέχιση του εμπλουτισμού στο έδαφός του, γεγονός που αποτελεί σημαντικό εμπόδιο. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο Τραμπ ενδέχεται να επιτρέψει έναν «μικρό» εμπλουτισμό εάν οι Ιρανοί αποδείξουν ότι δεν θα τους επιτρέψει να αναπτύξουν πυρηνικό όπλο.
Τελευταία ευκαιρία για διπλωματική λύση στη Γενεύη
Ο Γουίτκοφ και ο σύμβουλος του Τραμπ και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, αναμένεται να συναντηθούν με τον Αραγκτσί στη Γενεύη την Πέμπτη για να συζητήσουν μια λεπτομερή πρόταση για συμφωνία, την οποία έχει συντάξει το Ιράν. Η πολιτική ηγεσία του Ιράν φέρεται να έχει εγκρίνει την πρόταση, αλλά δεν είναι σαφές αν έχει ήδη παραδοθεί στις ΗΠΑ.
Η συνάντηση θεωρείται πιθανότατα η τελευταία ευκαιρία για διπλωματική διευθέτηση, και οι συστάσεις που θα δώσουν ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ στον Τραμπ θα επηρεάσουν καθοριστικά την απόφασή του να συνεχίσει τις συνομιλίες ή να διατάξει στρατιωτική δράση. Ο Τραμπ δήλωσε κατά τη διάρκεια του State of the Union ότι προτιμά μια διπλωματική λύση, αλλά παρουσίασε επίσης επιχειρήματα υπέρ στρατιωτικής επιλογής.
Ο αντιπρόεδρος Βανς δήλωσε στο Fox News: «Δεν μπορούμε να αφήσουμε το πιο τρελό και χειρότερο καθεστώς στον κόσμο να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτός είναι ο στόχος του προέδρου. Θα προσπαθήσει να το πετύχει διπλωματικά, αλλά έχει και άλλα μέσα στη διάθεσή του για να διασφαλίσει ότι αυτό δεν θα συμβεί. Έχει δείξει ότι είναι πρόθυμος να τα χρησιμοποιήσει και ελπίζω οι Ιρανοί να το πάρουν σοβαρά στις διαπραγματεύσεις».
Τελευταία ευκαιρία για το Ιράν
Σε οριακό σημείο βρίσκονται οι σχέσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, καθώς ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο απεσταλμένος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, έστειλαν σαφές μήνυμα προς την ιρανική ηγεσία ότι, εάν δεν εγκαταλείψει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να προχωρήσουν σε στρατιωτική δράση.
Λιγότερες από 24 ώρες απομένουν για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ – Ιράν, οι οποίες θεωρούνται η τελευταία ευκαιρία της διπλωματίας να αποτρέψει έναν νέο πόλεμο. Εν αναμονή των συνομιλιών, η Ουάσινγκτον προχώρησε σε δύο κινήσεις που καταδεικνύουν τον βαθμό στρατιωτικής ετοιμότητας των δυνάμεών της.
